Cephe Testleri — EN 13830 / EN 12154 / EN 13116

Cephe Sistemleri Testleri Nedir?

Cephe sistemleri testleri, giydirme cephenin bir bütün olarak performansını değerlendirir. Hava geçirgenliği (EN 12153), su sızdırmazlığı (EN 12155, EN 12865), rüzgâr yükü direnci (EN 12179), yatay ötelenme ve deprem hareketi altındaki davranış ile yangın yayılımı deneyleri yürütülür. Deneyler gerçek boyutta mock-up numune üzerinde yapılır.

Cephe Sistemleri Testleri Amacı

Amaç, cephe sisteminin bina ölçeğinde su ve hava sızdırmazlığını, rüzgâr yükü dayanımını ve hareket kabiliyetini gösterdiğini doğrulamaktır. Cephe onarımı yapı ölçeğinde en maliyetli müdahalelerdendir.

Cephe Sistemleri Testleri Hangi Ürünlere Uygulanır?

Giydirme cephe (curtain wall) sistemleri
Panel ve kaset cepheler
Havalandırmalı cephe sistemleri
Yapısal silikon cepheler
Cam çatı ve atriyum sistemleri

Cephe Sistemleri Testleri Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatCamMetal

Cephe Sistemleri Testleri İçin İlgili Standartlar

TS EN 13830 (giydirme cephe — ürün standardı)
TS EN 12153 / EN 12152 (hava geçirgenliği deneyi ve sınıflandırma)
TS EN 12155 / EN 12154 (su sızdırmazlığı deneyi ve sınıflandırma)
TS EN 12179 / EN 13116 (rüzgâr yükü direnci)
TS EN 12865 (dinamik su sızdırmazlığı)
TS EN 13501-1 (yangına tepki sınıflandırması)

Cephe Sistemleri Testleri Koşulları

Mock-up: Gerçek boyutta, en az bir kat yüksekliğinde ve tipik detayları içeren numune
Deney sırası: Hava, su, rüzgâr ve tekrar hava-su sırası standartta tanımlıdır
Dinamik su deneyi: Rüzgâr etkisini benzeten pervaneli düzenekle
Hareket: Kat ötelenmesi ve termal hareket ayrıca uygulanabilir

Cephe Sistemleri Testleri Cihazı

Büyük ölçekli cephe deney duvarı ve basınç odası
Su püskürtme sistemleri
Dinamik su deneyi pervanesi
Kat ötelenmesi simülasyon düzeneği
Deformasyon ölçüm sistemleri

Cephe Sistemleri Testleri İçin Numune Gereksinimleri

Gerçek boyutta mock-up; tipik ve kritik detayları içermeli
Kat birleşimi, köşe ve açılır kanat detayları numunede bulunmalı
Sistem detay çizimleri ve montaj talimatı sunulmalı
Numune, sahadaki montaj ekibi tarafından monte edilmesi tercih edilir

Cephe Sistemleri Testleri Süresi

Mock-up imalatı ve montajı deney süresinden uzundur ve genellikle haftalar alır. Deney serisi birkaç gün sürer. Toplam takvim mock-up hazırlığıyla belirlenir.

Cephe Sistemleri Testleri Prosedürü

1Mock-up deney duvarına monte edilir.
2Ön yükleme uygulanır.
3Hava geçirgenliği ölçülür.
4Statik su sızdırmazlığı deneyi uygulanır.
5Rüzgâr yükü ve güvenlik yükü deneyleri yürütülür.
6Hava ve su deneyleri tekrarlanır; gerekiyorsa dinamik su deneyi yapılır.

Cephe Sistemleri Testleri Kabul Kriterleri

EN 12152, EN 12154 ve EN 13116 hava, su ve rüzgâr performansı için sınıflar tanımlar; gereken sınıf bina yüksekliği, konumu ve proje şartnamesine göre belirlenir. Yangın performansı EN 13501-1 sınıflandırmasıyla beyan edilir. (AB) 305/2011 kapsamında deney sonucu bir geçme/kalma kararı değil, Performans Beyanında (DoP) açıklanacak performans değeridir. Hangi performans seviyesinin yeterli olduğunu ürünün kullanılacağı yapının bulunduğu ülkenin ulusal düzenlemesi ve proje şartnamesi belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Cephe deneyleri sistemin bütününü sınar ve sızıntılar neredeyse her zaman detay birleşimlerinden çıkar: kat birleşimi, köşe, açılır kanat ve panel eki. Bu yüzden mock-up'ın kritik detayları içermesi zorunludur; yalnızca tipik alanı içeren bir numune gerçek riski göstermez.

Cephe Sistemleri Testleri Raporu

Sistem tanımı, mock-up boyutları ve içerdiği detaylar
Montaj bilgisi
Hava geçirgenliği sonuçları ve sınıfı
Su sızdırmazlığı sonuçları ve sınıfı
Rüzgâr yükü ve deformasyon değerleri
Gözlemler, sızıntı noktaları ve fotoğraflar

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 305/2011 Yapı Malzemeleri Tüzüğü

Yapı Malzemeleri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Cephe deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yapı malzemeleri deneyleri, bir ürünün yapının içinde üstlendiği işlevi yerine getirip getirmediğini gösterir. Beton basınç dayanımından cam ısıl geçirgenliğine, agrega elek analizinden pencere su sızdırmazlığına kadar geniş bir alan bu ailede toplanır.

Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, sonucun doğrudan bir MEVZUAT BEYANINA dönüşmesidir. Yapı Malzemeleri mevzuatı kapsamındaki ürünler için performans beyanı (DoP) zorunludur ve beyandaki her temel karakteristik bir deney sonucuna dayanır. Yangına tepki sınıfı, ısıl iletkenlik, basınç dayanımı, su geçirgenliği ve tehlikeli madde salımı bu şekilde beyan edilir. Beyan, üreticinin imzasını taşıyan hukuki bir metindir; arkasındaki deney kaydı denetimde ilk istenen belgedir.

İkinci ayırt edici yön, ürünün ÖMÜR BOYU değerlendirilmesidir. Bir elektronik cihaz beş yıl çalışır; bir yapı elemanı elli yıl yerinde durur ve bu süre boyunca donma-çözülme çevrimleri, UV, nem, kimyasal etki ve yük altında kalır. Bu yüzden alanda dayanıklılık deneyleri (donma-çözülme, karbonatlaşma, alkali-silika reaksiyonu, yaşlandırma) klasik dayanım deneyleri kadar ağırlık taşır.

Deneyler malzemenin türüne göre ayrışır ve her grup kendi standart setine sahiptir: çimento ve beton, agrega, kâgir birimleri, ahşap esaslı panel, ısı yalıtımı, cam ve cam üniteleri, seramik karo, zemin kaplaması, şap, derz dolgusu ve kaplama sistemleri. Ürünün nereye monte edileceği hangi setin uygulanacağını belirler — aynı panel duvarda ve zeminde farklı standartlarla değerlendirilir.

Fabrika üretim kontrolü (FPC) alanın sürekli bileşenidir. Yapı ürününde CE işareti tek bir deneyle alınıp bırakılmaz; üreticinin üretim tutarlılığını izlediğini, düzenli numune aldığını ve sapma hâlinde müdahale ettiğini gösteren bir sistem kurması gerekir. Ürün grubuna göre bu sistemin onaylanmış kuruluş tarafından denetlenmesi istenebilir.

Şantiye deneyleri ayrı bir gövdedir. Laboratuvarda ürün onaylanır; şantiyede o ürünün gerçekten beyan edilen sınıfta olduğu ve doğru uygulandığı kontrol edilir. Taze beton çökmesi, silindir numune alma, agrega elek analizi ve saha su sızdırmazlığı deneyleri bu kapsamdadır.

Bu alanın yöntem grupları

Beton ve çimento
Taze betonda çökme, hava içeriği ve birim ağırlık; sertleşmiş betonda basınç ve eğilme dayanımı, su geçirgenliği, donma-çözülme dayanımı. Çimentoda basınç dayanımı, priz süresi ve bileşim analizi.
Agrega
Elek analizi, tane şekli, Los Angeles aşınma dayanımı, donma-çözülme, alkali reaktivite ve yoğunluk/su emme.
Isı ve enerji performansı
Isıl iletkenlik ve ısıl direnç, cam ünitelerinde ısıl geçirgenlik (U değeri) hesabı, güneş enerjisi geçirgenliği.
Cephe ve doğrama
Pencere ve kapılarda hava geçirgenliği, su sızdırmazlığı ve rüzgâr yükü dayanımı; cephe sistemlerinde yangın performansı.
Yangın performansı
Yangına tepki sınıflandırması ve yangına dayanım deneyleri; ikisi ayrı kavramdır ve ayrı standartlarla ele alınır.
Kâgir, karo ve zemin
Basınç dayanımı, su emme, aşınma direnci, kayma direnci, leke ve kimyasal dayanım.
Emisyon ve tehlikeli madde
Ahşap esaslı panellerde formaldehit salımı, yapı ürünlerinden VOC emisyonu, agrega ve atıkta liç davranışı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına TEPKİ ile yangına DAYANIM farklı kavramlardır: biri malzemenin yangına katkısını, diğeri elemanın yangını tutma süresini anlatır.
Performans beyanı bir sertifika değildir; üreticinin beyanıdır. Onaylanmış kuruluş katılımı ürün grubuna ve değerlendirme sistemine göre değişir.
Bir deney sonucu, ürünün deney yapılan montaj düzeninde geçerlidir. Farklı alt tabaka, farklı kalınlık ya da farklı birleşim detayı yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Şantiye numunesi ile laboratuvar numunesi aynı şey değildir. Şantiyede alınan beton silindiri, uygulama ve kür koşullarını da içerir; ürün onayı yerine geçmez.
ASTM ve EN yapı standartları benzer büyüklükleri farklı numune ve ölçeklerle ölçer; sonuçlar birebir dönüştürülemez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Performans beyanı (DoP) ve CE işaretlemesi
Fabrika üretim kontrolü sisteminin kurulması ve sürdürülmesi
Şantiyede beton, agrega ve uygulama uygunluk kontrolü
Yangın ve enerji performansı gerekliliklerinin karşılanması
Proje ve ihale şartnamesindeki teknik kalemlerin doğrulanması

İlgili Testler

Cephe Sistemleri Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mock-up hangi detayları içermeli?

Tipik alanın yanı sıra kritik detaylar mutlaka bulunmalıdır: kat birleşimi, düşey ve yatay ek, köşe, açılır kanat ve varsa farklı panel tipleri arasındaki geçiş. Sızıntılar bu noktalarda ortaya çıkar.

Projeye özel mi test yaptırmalıyız?

Sistem sertifikası genel performansı gösterir; ancak yüksek binalarda ve özel geometrilerde projeye özel mock-up deneyi yaygın bir uygulamadır ve şartnamelerde sıkça istenir.