Çatı Testleri — EN 1304 / EN 490 / EN 14783 / EN 13707

Çatı Malzemeleri Testleri Nedir?

Çatı malzemeleri testleri, kaplama tipine göre farklı standartlarla yürütülür: kil kiremitlerde EN 1304 ve EN 539 serisi, beton kiremitlerde EN 490 ve EN 491, metal çatı levhalarında EN 14783, membran esaslı kaplamalarda ise EN 13707 uygulanır. Ortak başlıklar su geçirimsizlik, donma-çözülme direnci, eğilme dayanımı ve rüzgâr emme direncidir.

Çatı Malzemeleri Testleri Amacı

Amaç, çatı kaplamasının yağmur, kar, don ve rüzgâr yükleri altında bütünlüğünü koruyacağını göstermektir. Çatı, binanın en fazla iklim yüküne maruz kalan bileşenidir.

Çatı Malzemeleri Testleri Hangi Ürünlere Uygulanır?

Kil ve beton kiremitler
Metal çatı levhaları ve panelleri
Bitümlü ve şingıl kaplamalar
Fibercement çatı levhaları
Çatı aksesuarları ve mahya elemanları

Çatı Malzemeleri Testleri Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatSeramikMetal

Çatı Malzemeleri Testleri İçin İlgili Standartlar

TS EN 1304 (kil kiremitler ve bağlantı parçaları)
TS EN 539-1/-2 (kil kiremitler — su geçirimsizlik ve donma direnci)
TS EN 490 / EN 491 (beton kiremitler ve deney yöntemleri)
TS EN 14783 (metal çatı ve duvar levhaları)
TS EN 13707 (bitümlü çatı su yalıtım örtüleri)
TS EN 14437 (kiremitlerde rüzgâr emme direnci)

Çatı Malzemeleri Testleri Koşulları

Donma-çözülme: Standartta tanımlı sayıda çevrim; su emmiş numunelerde uygulanır
Su geçirimsizlik: Tanımlı süre boyunca su yükü altında sızıntı gözlemi
Eğilme: Standartta tanımlı destek açıklığı ve yükleme hızı
Rüzgâr emme: Montaj sistemiyle birlikte, gerçek eğimde değerlendirilir

Çatı Malzemeleri Testleri Cihazı

Donma-çözülme kabini
Su geçirimsizlik deney düzenekleri
Eğilme presi
Rüzgâr emme deney düzeneği
Etüv ve şartlandırma odası

Çatı Malzemeleri Testleri İçin Numune Gereksinimleri

Yapı malzemelerinde şartlandırma sonucu doğrudan belirler: kür süresi tamamlanmamış beton, nemli ahşap veya dengeye gelmemiş yalıtım malzemesi gerçek performansını göstermez. Numune yaşı ve şartlandırma koşulları raporda daima belirtilir.
Standartta tanımlı sayıda tam kiremit veya levha
Kaplama tipi, boyut ve montaj sistemi bildirilmeli
Rüzgâr deneyi için montaj elemanları da gönderilmeli
Numuneler hasarsız olmalı

Çatı Malzemeleri Testleri Süresi

Eğilme ve su geçirimsizlik deneyleri birkaç gün içinde tamamlanır. Donma-çözülme deneyi çevrim sayısı nedeniyle belirgin şekilde uzundur ve toplam takvimi belirler.

Çatı Malzemeleri Testleri Prosedürü

1Numuneler şartlandırılır ve boyutları ölçülür.
2Su emme ve su geçirimsizlik deneyleri uygulanır.
3Eğilme dayanımı ölçülür.
4Donma-çözülme çevrimleri uygulanır.
5Çevrim sonrası numuneler incelenir ve deneyler tekrarlanır.
6Montaj sistemiyle rüzgâr emme direnci belirlenir.

Çatı Malzemeleri Testleri Kabul Kriterleri

Ürün standartları (EN 1304, EN 490 vb.) su geçirimsizlik, donma direnci ve eğilme dayanımı için asgari şartlar tanımlar. Rüzgâr emme direnci ise beyan edilen bir performans değeridir ve binanın konumu ile yüksekliğine göre yeterliliği projede değerlendirilir. (AB) 305/2011 kapsamında deney sonucu bir geçme/kalma kararı değil, Performans Beyanında (DoP) açıklanacak performans değeridir. Hangi performans seviyesinin yeterli olduğunu ürünün kullanılacağı yapının bulunduğu ülkenin ulusal düzenlemesi ve proje şartnamesi belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Donma direnci, soğuk iklimde kullanılacak kaplamaların belirleyici özelliğidir: su emen bir kiremit donduğunda içeriden çatlar ve bu hasar birkaç kış içinde ortaya çıkar. Rüzgâr emme direnci ise malzemenin tek başına değil montaj sisteminin özelliğidir; klips ve bağlantı tipi sonucu doğrudan değiştirir.

Çatı Malzemeleri Testleri Raporu

Kaplama tipi, boyut ve üretici bilgisi
Su emme ve su geçirimsizlik sonuçları
Eğilme dayanımı değerleri
Donma-çözülme çevrim sayısı ve sonrası gözlemler
Rüzgâr emme direnci ve montaj sistemi tanımı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 305/2011 Yapı Malzemeleri Tüzüğü

Yapı Malzemeleri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Çatı deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yapı malzemeleri deneyleri, bir ürünün yapının içinde üstlendiği işlevi yerine getirip getirmediğini gösterir. Beton basınç dayanımından cam ısıl geçirgenliğine, agrega elek analizinden pencere su sızdırmazlığına kadar geniş bir alan bu ailede toplanır.

Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, sonucun doğrudan bir MEVZUAT BEYANINA dönüşmesidir. Yapı Malzemeleri mevzuatı kapsamındaki ürünler için performans beyanı (DoP) zorunludur ve beyandaki her temel karakteristik bir deney sonucuna dayanır. Yangına tepki sınıfı, ısıl iletkenlik, basınç dayanımı, su geçirgenliği ve tehlikeli madde salımı bu şekilde beyan edilir. Beyan, üreticinin imzasını taşıyan hukuki bir metindir; arkasındaki deney kaydı denetimde ilk istenen belgedir.

İkinci ayırt edici yön, ürünün ÖMÜR BOYU değerlendirilmesidir. Bir elektronik cihaz beş yıl çalışır; bir yapı elemanı elli yıl yerinde durur ve bu süre boyunca donma-çözülme çevrimleri, UV, nem, kimyasal etki ve yük altında kalır. Bu yüzden alanda dayanıklılık deneyleri (donma-çözülme, karbonatlaşma, alkali-silika reaksiyonu, yaşlandırma) klasik dayanım deneyleri kadar ağırlık taşır.

Deneyler malzemenin türüne göre ayrışır ve her grup kendi standart setine sahiptir: çimento ve beton, agrega, kâgir birimleri, ahşap esaslı panel, ısı yalıtımı, cam ve cam üniteleri, seramik karo, zemin kaplaması, şap, derz dolgusu ve kaplama sistemleri. Ürünün nereye monte edileceği hangi setin uygulanacağını belirler — aynı panel duvarda ve zeminde farklı standartlarla değerlendirilir.

Fabrika üretim kontrolü (FPC) alanın sürekli bileşenidir. Yapı ürününde CE işareti tek bir deneyle alınıp bırakılmaz; üreticinin üretim tutarlılığını izlediğini, düzenli numune aldığını ve sapma hâlinde müdahale ettiğini gösteren bir sistem kurması gerekir. Ürün grubuna göre bu sistemin onaylanmış kuruluş tarafından denetlenmesi istenebilir.

Şantiye deneyleri ayrı bir gövdedir. Laboratuvarda ürün onaylanır; şantiyede o ürünün gerçekten beyan edilen sınıfta olduğu ve doğru uygulandığı kontrol edilir. Taze beton çökmesi, silindir numune alma, agrega elek analizi ve saha su sızdırmazlığı deneyleri bu kapsamdadır.

Bu alanın yöntem grupları

Beton ve çimento
Taze betonda çökme, hava içeriği ve birim ağırlık; sertleşmiş betonda basınç ve eğilme dayanımı, su geçirgenliği, donma-çözülme dayanımı. Çimentoda basınç dayanımı, priz süresi ve bileşim analizi.
Agrega
Elek analizi, tane şekli, Los Angeles aşınma dayanımı, donma-çözülme, alkali reaktivite ve yoğunluk/su emme.
Isı ve enerji performansı
Isıl iletkenlik ve ısıl direnç, cam ünitelerinde ısıl geçirgenlik (U değeri) hesabı, güneş enerjisi geçirgenliği.
Cephe ve doğrama
Pencere ve kapılarda hava geçirgenliği, su sızdırmazlığı ve rüzgâr yükü dayanımı; cephe sistemlerinde yangın performansı.
Yangın performansı
Yangına tepki sınıflandırması ve yangına dayanım deneyleri; ikisi ayrı kavramdır ve ayrı standartlarla ele alınır.
Kâgir, karo ve zemin
Basınç dayanımı, su emme, aşınma direnci, kayma direnci, leke ve kimyasal dayanım.
Emisyon ve tehlikeli madde
Ahşap esaslı panellerde formaldehit salımı, yapı ürünlerinden VOC emisyonu, agrega ve atıkta liç davranışı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına TEPKİ ile yangına DAYANIM farklı kavramlardır: biri malzemenin yangına katkısını, diğeri elemanın yangını tutma süresini anlatır.
Performans beyanı bir sertifika değildir; üreticinin beyanıdır. Onaylanmış kuruluş katılımı ürün grubuna ve değerlendirme sistemine göre değişir.
Bir deney sonucu, ürünün deney yapılan montaj düzeninde geçerlidir. Farklı alt tabaka, farklı kalınlık ya da farklı birleşim detayı yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Şantiye numunesi ile laboratuvar numunesi aynı şey değildir. Şantiyede alınan beton silindiri, uygulama ve kür koşullarını da içerir; ürün onayı yerine geçmez.
ASTM ve EN yapı standartları benzer büyüklükleri farklı numune ve ölçeklerle ölçer; sonuçlar birebir dönüştürülemez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Performans beyanı (DoP) ve CE işaretlemesi
Fabrika üretim kontrolü sisteminin kurulması ve sürdürülmesi
Şantiyede beton, agrega ve uygulama uygunluk kontrolü
Yangın ve enerji performansı gerekliliklerinin karşılanması
Proje ve ihale şartnamesindeki teknik kalemlerin doğrulanması

İlgili Testler

Çatı Malzemeleri Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kiremidin rüzgârda uçmaması için ne gerekir?

Malzeme deneyi tek başına yetmez; rüzgâr emme direnci montaj sistemiyle birlikte belirlenir. Bina yüksekliği, çatı eğimi ve bölgenin rüzgâr yüküne göre klips ve bağlantı planı hesaplanmalıdır.