Tuğla Testleri — EN 771 / EN 772

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Nedir?

Kâgir birim testleri, duvar örgüsünde kullanılan tuğla, blok ve briketlerin özelliklerinin belirlenmesidir. EN 772 serisi basınç dayanımı, boyut ve şekil, brüt ve net kuru yoğunluk, su emme, su buharı geçirgenliği ve donma-çözülme direncini tanımlar; EN 771 serisi ise birim tipine göre ürün şartlarını verir.

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Amacı

Amaç, duvar biriminin taşıyıcı veya taşıyıcı olmayan kullanım için gereken dayanım ve dayanıklılık özelliklerini sağladığını göstermektir.

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Hangi Ürünlere Uygulanır?

Kil tuğla ve bloklar
Beton briket ve bloklar
Gazbeton (AAC) bloklar
Kireç-kum taşı birimler
Doğal taş kâgir birimler

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatSeramik

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri İçin İlgili Standartlar

TS EN 771-1 (kil kâgir birimler)
TS EN 771-3 (beton kâgir birimler)
TS EN 771-4 (gazbeton kâgir birimler)
TS EN 772-1 (basınç dayanımı tayini)
TS EN 772-11 (kılcal su emme)
TS EN 772-13/-16 (yoğunluk ve boyut ölçümü)
TS EN 1996 (Eurocode 6 — kâgir yapıların tasarımı)

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Koşulları

Şartlandırma: Standartta tanımlı kurutma veya hava kurusu koşullarda
Yüzey hazırlama: Basınç deneyinde yükleme yüzeyleri düzeltilir; düzensiz yüzey sonucu düşürür
Şekil faktörü: Sonuç, birim boyutlarına göre şekil faktörüyle normalize edilir
Numune sayısı: Standartta tanımlı sayıda birim test edilir

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Cihazı

Basınç presi
Etüv ve şartlandırma odası
Kumpas ve boyut ölçüm düzenekleri
Donma-çözülme kabini
Su emme deney tankları

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri İçin Numune Gereksinimleri

Yapı malzemelerinde şartlandırma sonucu doğrudan belirler: kür süresi tamamlanmamış beton, nemli ahşap veya dengeye gelmemiş yalıtım malzemesi gerçek performansını göstermez. Numune yaşı ve şartlandırma koşulları raporda daima belirtilir.
Standartta tanımlı sayıda tam birim gerekir
Birim tipi, boyutu ve delik oranı bildirilmeli
Numuneler hasarsız ve üretim partisini temsil eder biçimde alınmalı

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Süresi

Boyut ve yoğunluk ölçümleri hızlıdır. Şartlandırma ve kurutma süreleri toplam süreyi belirler; donma-çözülme deneyi çevrim sayısına bağlı olarak belirgin şekilde uzundur.

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Prosedürü

1Birimler standarda göre şartlandırılır.
2Boyut ve şekil ölçümleri yapılır.
3Brüt ve net kuru yoğunluk belirlenir.
4Basınç deneyi için yükleme yüzeyleri hazırlanır.
5Basınç dayanımı ölçülür ve şekil faktörüyle normalize edilir.
6Su emme ve dayanıklılık deneyleri yürütülür.

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Kabul Kriterleri

EN 771 serisi, birim tipine göre beyan edilecek özellikleri tanımlar; taşıyıcı duvarlarda gereken normalize basınç dayanımı, Eurocode 6 tasarımına ve proje şartnamesine göre belirlenir. (AB) 305/2011 kapsamında deney sonucu bir geçme/kalma kararı değil, Performans Beyanında (DoP) açıklanacak performans değeridir. Hangi performans seviyesinin yeterli olduğunu ürünün kullanılacağı yapının bulunduğu ülkenin ulusal düzenlemesi ve proje şartnamesi belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Basınç dayanımı, birim boyutuna bağlıdır; bu yüzden ham sonuç değil normalize edilmiş değer karşılaştırmaya esastır. Yükleme yüzeyi düzgün hazırlanmazsa yük tek noktada toplanır ve sonuç gerçek dayanımın belirgin altında çıkar.

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Raporu

Birim tipi, üretici ve boyutlar
Şartlandırma koşulları
Brüt ve net kuru yoğunluk
Her birim için basınç dayanımı ve normalize değer
Su emme ve dayanıklılık sonuçları

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 305/2011 Yapı Malzemeleri Tüzüğü

Yapı Malzemeleri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Tuğla deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yapı malzemeleri deneyleri, bir ürünün yapının içinde üstlendiği işlevi yerine getirip getirmediğini gösterir. Beton basınç dayanımından cam ısıl geçirgenliğine, agrega elek analizinden pencere su sızdırmazlığına kadar geniş bir alan bu ailede toplanır.

Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, sonucun doğrudan bir MEVZUAT BEYANINA dönüşmesidir. Yapı Malzemeleri mevzuatı kapsamındaki ürünler için performans beyanı (DoP) zorunludur ve beyandaki her temel karakteristik bir deney sonucuna dayanır. Yangına tepki sınıfı, ısıl iletkenlik, basınç dayanımı, su geçirgenliği ve tehlikeli madde salımı bu şekilde beyan edilir. Beyan, üreticinin imzasını taşıyan hukuki bir metindir; arkasındaki deney kaydı denetimde ilk istenen belgedir.

İkinci ayırt edici yön, ürünün ÖMÜR BOYU değerlendirilmesidir. Bir elektronik cihaz beş yıl çalışır; bir yapı elemanı elli yıl yerinde durur ve bu süre boyunca donma-çözülme çevrimleri, UV, nem, kimyasal etki ve yük altında kalır. Bu yüzden alanda dayanıklılık deneyleri (donma-çözülme, karbonatlaşma, alkali-silika reaksiyonu, yaşlandırma) klasik dayanım deneyleri kadar ağırlık taşır.

Deneyler malzemenin türüne göre ayrışır ve her grup kendi standart setine sahiptir: çimento ve beton, agrega, kâgir birimleri, ahşap esaslı panel, ısı yalıtımı, cam ve cam üniteleri, seramik karo, zemin kaplaması, şap, derz dolgusu ve kaplama sistemleri. Ürünün nereye monte edileceği hangi setin uygulanacağını belirler — aynı panel duvarda ve zeminde farklı standartlarla değerlendirilir.

Fabrika üretim kontrolü (FPC) alanın sürekli bileşenidir. Yapı ürününde CE işareti tek bir deneyle alınıp bırakılmaz; üreticinin üretim tutarlılığını izlediğini, düzenli numune aldığını ve sapma hâlinde müdahale ettiğini gösteren bir sistem kurması gerekir. Ürün grubuna göre bu sistemin onaylanmış kuruluş tarafından denetlenmesi istenebilir.

Şantiye deneyleri ayrı bir gövdedir. Laboratuvarda ürün onaylanır; şantiyede o ürünün gerçekten beyan edilen sınıfta olduğu ve doğru uygulandığı kontrol edilir. Taze beton çökmesi, silindir numune alma, agrega elek analizi ve saha su sızdırmazlığı deneyleri bu kapsamdadır.

Bu alanın yöntem grupları

Beton ve çimento
Taze betonda çökme, hava içeriği ve birim ağırlık; sertleşmiş betonda basınç ve eğilme dayanımı, su geçirgenliği, donma-çözülme dayanımı. Çimentoda basınç dayanımı, priz süresi ve bileşim analizi.
Agrega
Elek analizi, tane şekli, Los Angeles aşınma dayanımı, donma-çözülme, alkali reaktivite ve yoğunluk/su emme.
Isı ve enerji performansı
Isıl iletkenlik ve ısıl direnç, cam ünitelerinde ısıl geçirgenlik (U değeri) hesabı, güneş enerjisi geçirgenliği.
Cephe ve doğrama
Pencere ve kapılarda hava geçirgenliği, su sızdırmazlığı ve rüzgâr yükü dayanımı; cephe sistemlerinde yangın performansı.
Yangın performansı
Yangına tepki sınıflandırması ve yangına dayanım deneyleri; ikisi ayrı kavramdır ve ayrı standartlarla ele alınır.
Kâgir, karo ve zemin
Basınç dayanımı, su emme, aşınma direnci, kayma direnci, leke ve kimyasal dayanım.
Emisyon ve tehlikeli madde
Ahşap esaslı panellerde formaldehit salımı, yapı ürünlerinden VOC emisyonu, agrega ve atıkta liç davranışı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına TEPKİ ile yangına DAYANIM farklı kavramlardır: biri malzemenin yangına katkısını, diğeri elemanın yangını tutma süresini anlatır.
Performans beyanı bir sertifika değildir; üreticinin beyanıdır. Onaylanmış kuruluş katılımı ürün grubuna ve değerlendirme sistemine göre değişir.
Bir deney sonucu, ürünün deney yapılan montaj düzeninde geçerlidir. Farklı alt tabaka, farklı kalınlık ya da farklı birleşim detayı yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Şantiye numunesi ile laboratuvar numunesi aynı şey değildir. Şantiyede alınan beton silindiri, uygulama ve kür koşullarını da içerir; ürün onayı yerine geçmez.
ASTM ve EN yapı standartları benzer büyüklükleri farklı numune ve ölçeklerle ölçer; sonuçlar birebir dönüştürülemez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Performans beyanı (DoP) ve CE işaretlemesi
Fabrika üretim kontrolü sisteminin kurulması ve sürdürülmesi
Şantiyede beton, agrega ve uygulama uygunluk kontrolü
Yangın ve enerji performansı gerekliliklerinin karşılanması
Proje ve ihale şartnamesindeki teknik kalemlerin doğrulanması

İlgili Testler

Tuğla ve Kâgir Birim Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Delikli tuğlada dayanım nasıl hesaplanıyor?

Basınç dayanımı brüt kesit alanı üzerinden hesaplanır ve ardından şekil faktörüyle normalize edilir. Delik oranı ayrıca beyan edilir çünkü ısı ve ses performansını doğrudan etkiler.