Yapı Camı Testleri — EN 12150 / EN 1279 / EN 356

Yapı Camı Testleri Nedir?

Yapı camı testleri, cam tipine göre farklı standart setleriyle yürütülür. Temperli camda kırılma davranışı ve parça sayımı (EN 12150), lamine camda darbe davranışı ve dayanıklılık (EN 14449), yalıtım camında ise gaz kaçağı, nem penetrasyonu ve uzun süreli dayanıklılık (EN 1279) değerlendirilir. Güvenlik camlarında ayrıca darbeye ve kırılmaya karşı direnç sınıflandırılır.

Yapı Camı Testleri Amacı

Amaç, camın kırıldığında güvenli davrandığını ve cephede öngörülen ısı, ses ile mekanik performansı sağladığını göstermektir.

Yapı Camı Testleri Hangi Ürünlere Uygulanır?

Temperli güvenlik camları
Lamine camlar
Yalıtım (ısıcam) üniteleri
Kaplamalı düşük emisyonlu camlar
Cephe ve çatı camları

Yapı Camı Testleri Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatCam

Yapı Camı Testleri İçin İlgili Standartlar

TS EN 12150-1/-2 (ısıl temperlenmiş güvenlik camı)
TS EN 14449 (lamine cam ve lamine güvenlik camı — uygunluk değerlendirmesi)
TS EN 1279-1…-6 (yalıtım cam üniteleri)
TS EN 12600 (sarkaç darbe deneyi ve sınıflandırma)
TS EN 356 (zorlu girişe karşı direnç)
TS EN 410 / EN 673 (ışık-güneş özellikleri ve ısı geçirgenliği)

Yapı Camı Testleri Koşulları

Kırılma deseni: Temperli camda tanımlı alanda parça sayısı sayılır
Sarkaç darbe: EN 12600'de tanımlı düşme yükseklikleri ve sınıflandırma
Yalıtım camı: Nem penetrasyonu ve gaz kaçağı için hızlandırılmış yaşlandırma çevrimleri
Numune boyutu: Deneye göre standartta tanımlı boyutlarda

Yapı Camı Testleri Cihazı

Sarkaç darbe deney düzeneği
Yaşlandırma ve iklimlendirme kabinleri
Gaz konsantrasyonu ölçüm sistemi
Nem penetrasyon ölçüm düzeneği
Spektrofotometre (optik özellikler)
Kırılma deseni değerlendirme çerçeveleri

Yapı Camı Testleri İçin Numune Gereksinimleri

Standartta tanımlı boyut ve sayıda numune
Cam tipi, kalınlık ve varsa kaplama bilgisi bildirilmeli
Yalıtım camında ara boşluk gazı ve kenar sistemi belirtilmeli
Numuneler üretim koşullarını temsil etmeli

Yapı Camı Testleri Süresi

Temperli cam kırılma deseni ve sarkaç darbe deneyleri kısa sürer. Yalıtım camı dayanıklılık deneyleri hızlandırılmış yaşlandırma çevrimleri içerdiği için haftalar sürer.

Yapı Camı Testleri Prosedürü

1Cam tipi ve uygulanacak standart belirlenir.
2Boyut, kalınlık ve görünüm kontrolü yapılır.
3Temperli camda numune kırılır ve tanımlı alanda parça sayılır.
4Sarkaç darbe deneyi uygulanır ve sınıflandırma yapılır.
5Yalıtım camında yaşlandırma çevrimleri uygulanır.
6Nem penetrasyonu ve gaz kaçağı ölçülür.

Yapı Camı Testleri Kabul Kriterleri

EN 12150-1 temperli cam için asgari parça sayısı ve kırılma davranışı şartlarını, EN 12600 darbe sınıflandırmasını, EN 1279-2/-3 ise yalıtım camında azami nem penetrasyon indeksi ve gaz kaçak oranını tanımlar. (AB) 305/2011 kapsamında deney sonucu bir geçme/kalma kararı değil, Performans Beyanında (DoP) açıklanacak performans değeridir. Hangi performans seviyesinin yeterli olduğunu ürünün kullanılacağı yapının bulunduğu ülkenin ulusal düzenlemesi ve proje şartnamesi belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Temperli camda parça sayısı güvenliğin doğrudan göstergesidir: yetersiz temperlenmiş cam büyük ve keskin parçalar hâlinde kırılır. Yalıtım camında ise kenar sızdırmazlık sistemi performansı belirler; gaz kaybı zamanla ısı yalıtım değerini düşürür ve bu, ilk ölçümde görünmez.

Yapı Camı Testleri Raporu

Cam tipi, kalınlık ve yapı bilgisi
Uygulanan standartlar
Kırılma deseni ve parça sayısı
Sarkaç darbe sınıfı
Yalıtım camında nem penetrasyon indeksi ve gaz kaçağı
Optik ve ısıl performans değerleri

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 305/2011 Yapı Malzemeleri Tüzüğü

Yapı Malzemeleri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Cam deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yapı malzemeleri deneyleri, bir ürünün yapının içinde üstlendiği işlevi yerine getirip getirmediğini gösterir. Beton basınç dayanımından cam ısıl geçirgenliğine, agrega elek analizinden pencere su sızdırmazlığına kadar geniş bir alan bu ailede toplanır.

Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, sonucun doğrudan bir MEVZUAT BEYANINA dönüşmesidir. Yapı Malzemeleri mevzuatı kapsamındaki ürünler için performans beyanı (DoP) zorunludur ve beyandaki her temel karakteristik bir deney sonucuna dayanır. Yangına tepki sınıfı, ısıl iletkenlik, basınç dayanımı, su geçirgenliği ve tehlikeli madde salımı bu şekilde beyan edilir. Beyan, üreticinin imzasını taşıyan hukuki bir metindir; arkasındaki deney kaydı denetimde ilk istenen belgedir.

İkinci ayırt edici yön, ürünün ÖMÜR BOYU değerlendirilmesidir. Bir elektronik cihaz beş yıl çalışır; bir yapı elemanı elli yıl yerinde durur ve bu süre boyunca donma-çözülme çevrimleri, UV, nem, kimyasal etki ve yük altında kalır. Bu yüzden alanda dayanıklılık deneyleri (donma-çözülme, karbonatlaşma, alkali-silika reaksiyonu, yaşlandırma) klasik dayanım deneyleri kadar ağırlık taşır.

Deneyler malzemenin türüne göre ayrışır ve her grup kendi standart setine sahiptir: çimento ve beton, agrega, kâgir birimleri, ahşap esaslı panel, ısı yalıtımı, cam ve cam üniteleri, seramik karo, zemin kaplaması, şap, derz dolgusu ve kaplama sistemleri. Ürünün nereye monte edileceği hangi setin uygulanacağını belirler — aynı panel duvarda ve zeminde farklı standartlarla değerlendirilir.

Fabrika üretim kontrolü (FPC) alanın sürekli bileşenidir. Yapı ürününde CE işareti tek bir deneyle alınıp bırakılmaz; üreticinin üretim tutarlılığını izlediğini, düzenli numune aldığını ve sapma hâlinde müdahale ettiğini gösteren bir sistem kurması gerekir. Ürün grubuna göre bu sistemin onaylanmış kuruluş tarafından denetlenmesi istenebilir.

Şantiye deneyleri ayrı bir gövdedir. Laboratuvarda ürün onaylanır; şantiyede o ürünün gerçekten beyan edilen sınıfta olduğu ve doğru uygulandığı kontrol edilir. Taze beton çökmesi, silindir numune alma, agrega elek analizi ve saha su sızdırmazlığı deneyleri bu kapsamdadır.

Bu alanın yöntem grupları

Beton ve çimento
Taze betonda çökme, hava içeriği ve birim ağırlık; sertleşmiş betonda basınç ve eğilme dayanımı, su geçirgenliği, donma-çözülme dayanımı. Çimentoda basınç dayanımı, priz süresi ve bileşim analizi.
Agrega
Elek analizi, tane şekli, Los Angeles aşınma dayanımı, donma-çözülme, alkali reaktivite ve yoğunluk/su emme.
Isı ve enerji performansı
Isıl iletkenlik ve ısıl direnç, cam ünitelerinde ısıl geçirgenlik (U değeri) hesabı, güneş enerjisi geçirgenliği.
Cephe ve doğrama
Pencere ve kapılarda hava geçirgenliği, su sızdırmazlığı ve rüzgâr yükü dayanımı; cephe sistemlerinde yangın performansı.
Yangın performansı
Yangına tepki sınıflandırması ve yangına dayanım deneyleri; ikisi ayrı kavramdır ve ayrı standartlarla ele alınır.
Kâgir, karo ve zemin
Basınç dayanımı, su emme, aşınma direnci, kayma direnci, leke ve kimyasal dayanım.
Emisyon ve tehlikeli madde
Ahşap esaslı panellerde formaldehit salımı, yapı ürünlerinden VOC emisyonu, agrega ve atıkta liç davranışı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına TEPKİ ile yangına DAYANIM farklı kavramlardır: biri malzemenin yangına katkısını, diğeri elemanın yangını tutma süresini anlatır.
Performans beyanı bir sertifika değildir; üreticinin beyanıdır. Onaylanmış kuruluş katılımı ürün grubuna ve değerlendirme sistemine göre değişir.
Bir deney sonucu, ürünün deney yapılan montaj düzeninde geçerlidir. Farklı alt tabaka, farklı kalınlık ya da farklı birleşim detayı yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Şantiye numunesi ile laboratuvar numunesi aynı şey değildir. Şantiyede alınan beton silindiri, uygulama ve kür koşullarını da içerir; ürün onayı yerine geçmez.
ASTM ve EN yapı standartları benzer büyüklükleri farklı numune ve ölçeklerle ölçer; sonuçlar birebir dönüştürülemez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Performans beyanı (DoP) ve CE işaretlemesi
Fabrika üretim kontrolü sisteminin kurulması ve sürdürülmesi
Şantiyede beton, agrega ve uygulama uygunluk kontrolü
Yangın ve enerji performansı gerekliliklerinin karşılanması
Proje ve ihale şartnamesindeki teknik kalemlerin doğrulanması

İlgili Testler

Yapı Camı Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Temperli cam ile lamine cam arasındaki fark ne?

Temperli cam kırıldığında küçük ve künt parçalara ayrılır ama boşluk açılır. Lamine cam kırıldığında parçalar ara katmana yapışık kalır ve bariyer işlevini sürdürür. Düşme riski olan yerlerde lamine tercih edilir.

Isıcamın gazı zamanla kaçar mı?

Bir miktar kaçak kaçınılmazdır; EN 1279-3 azami yıllık kaçak oranını sınırlar. Kenar sızdırmazlık sistemi kalitesi bu oranı belirler ve uzun vadeli ısı performansının anahtarıdır.