Akustik | EUROLAB

Yapı Akustiği Testleri Nedir?

Yapı akustiği testleri, yapı elemanlarının sesi ne kadar azalttığını ölçer. LABORATUVARDA (EN ISO 10140) elemanın havada yayılan sese karşı yalıtımı kontrollü koşullarda belirlenir. SAHADA (EN ISO 16283) ise gerçek binada duvarlar arası ses yalıtımı, döşeme darbe sesi ve cephe yalıtımı ölçülür. Sonuçlar EN ISO 717'ye göre tek sayılı değerlere indirgenir.

Yapı Akustiği Testleri Amacı

Amaç, yapı elemanının beyan edilen ses yalıtım değerini sağladığını ve binanın akustik konfor düzenlemelerine uygun olduğunu göstermektir.

Yapı Akustiği Testleri Hangi Ürünlere Uygulanır?

Bölme duvar sistemleri
Döşeme ve şap sistemleri
Pencere ve cephe elemanları
Kapılar
Akustik panel ve süspansiyon tavanlar

Yapı Akustiği Testleri Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatKamuMobilya

Yapı Akustiği Testleri İçin İlgili Standartlar

TS EN ISO 10140-1…-5 (yapı elemanlarının ses yalıtımının laboratuvarda ölçülmesi)
TS EN ISO 16283-1/-2/-3 (yapılarda ses yalıtımının saha ölçümü)
TS EN ISO 717-1 (havada yayılan ses yalıtımının değerlendirilmesi)
TS EN ISO 717-2 (darbe sesi yalıtımının değerlendirilmesi)
TS EN ISO 354 (yankılanma odasında ses yutumu)
TS EN ISO 3382 serisi (oda akustiği parametreleri)

Yapı Akustiği Testleri Koşulları

Laboratuvar: Yan yollardan ses geçişi bastırılmış, birbirinden yalıtılmış oda çifti gerekir
Saha ölçümü: Yan yol geçişleri sonuca dâhildir; laboratuvar değerinden düşük çıkar
Frekans aralığı: Standartta tanımlı üçte bir oktav bantlarında ölçüm
Darbe sesi: Standart tokmaklı makine ile üretilir

Yapı Akustiği Testleri Cihazı

Yalıtılmış laboratuvar oda çifti
Sınıf 1 ses seviyesi ölçer ve analizör
Dodekahedron ses kaynağı ve güç yükselteci
Standart tokmaklı makine
Yankılanma odası

Yapı Akustiği Testleri İçin Numune Gereksinimleri

Laboratuvar deneyinde eleman, deney açıklığına gerçek detayıyla monte edilir
Montaj detayı, sızdırmazlık ve bağlantı bilgileri sunulmalı
Saha ölçümünde mekân boyutları ve yapı detayları bildirilmeli
Eleman kalınlık, katman yapısı ve yoğunluk bilgisiyle tanımlanmalı

Yapı Akustiği Testleri Süresi

Laboratuvar ölçümü, numune montajı tamamlandıktan sonra kısa sürede yapılır; montaj ve kürlenme süresi takvimi belirler. Saha ölçümleri mekân sayısına göre bir veya birkaç gün sürer.

Yapı Akustiği Testleri Prosedürü

1Eleman deney açıklığına monte edilir veya saha mekânları belirlenir.
2Kaynak odada standart ses alanı oluşturulur.
3Kaynak ve alıcı odalarda ses basınç seviyeleri ölçülür.
4Alıcı odada yankılanma süresi ölçülür.
5Darbe sesi için tokmaklı makine kullanılır.
6Sonuçlar EN ISO 717'ye göre tek sayılı değerlere indirgenir.

Yapı Akustiği Testleri Kabul Kriterleri

Gereken ses yalıtım değerleri ulusal yapı akustiği düzenlemeleriyle tanımlanır ve bina kullanım amacına (konut, okul, hastane) göre değişir. Ürün beyanı ise laboratuvar değeri üzerinden yapılır. (AB) 305/2011 kapsamında deney sonucu bir geçme/kalma kararı değil, Performans Beyanında (DoP) açıklanacak performans değeridir. Hangi performans seviyesinin yeterli olduğunu ürünün kullanılacağı yapının bulunduğu ülkenin ulusal düzenlemesi ve proje şartnamesi belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Laboratuvar ve saha değerleri karıştırılmamalıdır: sahada ses yalnızca elemanın kendisinden değil, yan duvarlardan, döşemeden ve tesisat boşluklarından da geçer. Bu yüzden saha değeri neredeyse her zaman laboratuvar değerinin altındadır. Ayrıca küçük bir boşluk veya sızdırmazlık eksikliği yalıtımı belirgin şekilde düşürür.

Yapı Akustiği Testleri Raporu

Eleman tanımı, katman yapısı ve montaj detayı
Ölçüm tipi (laboratuvar/saha) ve standardı
Frekans bandı bazında ölçüm sonuçları
Tek sayılı değerlendirme sonuçları ve spektrum uyarlama terimleri
Ölçüm belirsizliği

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 305/2011 Yapı Malzemeleri Tüzüğü

Yapı Malzemeleri Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Akustik deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yapı malzemeleri deneyleri, bir ürünün yapının içinde üstlendiği işlevi yerine getirip getirmediğini gösterir. Beton basınç dayanımından cam ısıl geçirgenliğine, agrega elek analizinden pencere su sızdırmazlığına kadar geniş bir alan bu ailede toplanır.

Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, sonucun doğrudan bir MEVZUAT BEYANINA dönüşmesidir. Yapı Malzemeleri mevzuatı kapsamındaki ürünler için performans beyanı (DoP) zorunludur ve beyandaki her temel karakteristik bir deney sonucuna dayanır. Yangına tepki sınıfı, ısıl iletkenlik, basınç dayanımı, su geçirgenliği ve tehlikeli madde salımı bu şekilde beyan edilir. Beyan, üreticinin imzasını taşıyan hukuki bir metindir; arkasındaki deney kaydı denetimde ilk istenen belgedir.

İkinci ayırt edici yön, ürünün ÖMÜR BOYU değerlendirilmesidir. Bir elektronik cihaz beş yıl çalışır; bir yapı elemanı elli yıl yerinde durur ve bu süre boyunca donma-çözülme çevrimleri, UV, nem, kimyasal etki ve yük altında kalır. Bu yüzden alanda dayanıklılık deneyleri (donma-çözülme, karbonatlaşma, alkali-silika reaksiyonu, yaşlandırma) klasik dayanım deneyleri kadar ağırlık taşır.

Deneyler malzemenin türüne göre ayrışır ve her grup kendi standart setine sahiptir: çimento ve beton, agrega, kâgir birimleri, ahşap esaslı panel, ısı yalıtımı, cam ve cam üniteleri, seramik karo, zemin kaplaması, şap, derz dolgusu ve kaplama sistemleri. Ürünün nereye monte edileceği hangi setin uygulanacağını belirler — aynı panel duvarda ve zeminde farklı standartlarla değerlendirilir.

Fabrika üretim kontrolü (FPC) alanın sürekli bileşenidir. Yapı ürününde CE işareti tek bir deneyle alınıp bırakılmaz; üreticinin üretim tutarlılığını izlediğini, düzenli numune aldığını ve sapma hâlinde müdahale ettiğini gösteren bir sistem kurması gerekir. Ürün grubuna göre bu sistemin onaylanmış kuruluş tarafından denetlenmesi istenebilir.

Şantiye deneyleri ayrı bir gövdedir. Laboratuvarda ürün onaylanır; şantiyede o ürünün gerçekten beyan edilen sınıfta olduğu ve doğru uygulandığı kontrol edilir. Taze beton çökmesi, silindir numune alma, agrega elek analizi ve saha su sızdırmazlığı deneyleri bu kapsamdadır.

Bu alanın yöntem grupları

Beton ve çimento
Taze betonda çökme, hava içeriği ve birim ağırlık; sertleşmiş betonda basınç ve eğilme dayanımı, su geçirgenliği, donma-çözülme dayanımı. Çimentoda basınç dayanımı, priz süresi ve bileşim analizi.
Agrega
Elek analizi, tane şekli, Los Angeles aşınma dayanımı, donma-çözülme, alkali reaktivite ve yoğunluk/su emme.
Isı ve enerji performansı
Isıl iletkenlik ve ısıl direnç, cam ünitelerinde ısıl geçirgenlik (U değeri) hesabı, güneş enerjisi geçirgenliği.
Cephe ve doğrama
Pencere ve kapılarda hava geçirgenliği, su sızdırmazlığı ve rüzgâr yükü dayanımı; cephe sistemlerinde yangın performansı.
Yangın performansı
Yangına tepki sınıflandırması ve yangına dayanım deneyleri; ikisi ayrı kavramdır ve ayrı standartlarla ele alınır.
Kâgir, karo ve zemin
Basınç dayanımı, su emme, aşınma direnci, kayma direnci, leke ve kimyasal dayanım.
Emisyon ve tehlikeli madde
Ahşap esaslı panellerde formaldehit salımı, yapı ürünlerinden VOC emisyonu, agrega ve atıkta liç davranışı.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına TEPKİ ile yangına DAYANIM farklı kavramlardır: biri malzemenin yangına katkısını, diğeri elemanın yangını tutma süresini anlatır.
Performans beyanı bir sertifika değildir; üreticinin beyanıdır. Onaylanmış kuruluş katılımı ürün grubuna ve değerlendirme sistemine göre değişir.
Bir deney sonucu, ürünün deney yapılan montaj düzeninde geçerlidir. Farklı alt tabaka, farklı kalınlık ya da farklı birleşim detayı yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Şantiye numunesi ile laboratuvar numunesi aynı şey değildir. Şantiyede alınan beton silindiri, uygulama ve kür koşullarını da içerir; ürün onayı yerine geçmez.
ASTM ve EN yapı standartları benzer büyüklükleri farklı numune ve ölçeklerle ölçer; sonuçlar birebir dönüştürülemez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Performans beyanı (DoP) ve CE işaretlemesi
Fabrika üretim kontrolü sisteminin kurulması ve sürdürülmesi
Şantiyede beton, agrega ve uygulama uygunluk kontrolü
Yangın ve enerji performansı gerekliliklerinin karşılanması
Proje ve ihale şartnamesindeki teknik kalemlerin doğrulanması

İlgili Testler

Yapı Akustiği Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Laboratuvar değerini sahada neden tutturamıyoruz?

Sahada yan yol geçişleri devreye girer: ses, duvarın kendisinden değil yan duvarlardan, döşemeden, prizlerden ve tesisat boşluklarından geçer. Bu geçişler laboratuvarda bastırılır, sahada bastırılamaz.

Süspansiyon tavan ses yalıtımını artırır mı?

Yalnızca doğru kurgulandığında. Tavan arası boşluk bitişik odalarla bağlantılıysa ses bu yoldan geçer ve yalıtım beklenenden düşük çıkar. Bölme duvarın döşemeye kadar sürdürülmesi çoğu zaman belirleyicidir.