VT — Görsel Muayene

Görsel muayene, yüzeyde gözle veya optik yardımcılarla görülebilen süreksizliklerin sistematik olarak değerlendirilmesidir. En basit yöntem gibi görünse de her NDT programının ilk ve zorunlu adımıdır: diğer yöntemlerden önce yapılmayan bir VT, sonraki muayenelerin de geçerliliğini zayıflatır.

Amaç, yüzeydeki kusurları ve geometri sapmalarını daha maliyetli yöntemlere geçmeden tespit etmek; ayrıca yüzeyin diğer NDT yöntemleri için uygun durumda olduğunu doğrulamaktır.

• Kaynak dikişleri (kaynak öncesi, sırası ve sonrası)
• Döküm ve dövme parça yüzeyleri
• Basınçlı kap ve tank iç-dış yüzeyleri
• Boru hattı ve konstrüksiyon bağlantıları
• Kaplama ve boya yüzeyleri

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• Yüzeye açık çatlak, gözenek ve cüruf kalıntısı
• Yanma oluğu, taşma ve nüfuziyet eksikliği
• Dikiş geometrisi: genişlik, yükseklik, geçiş açısı
• Sıçrantı, ark izi ve mekanik hasar
• Kaynak öncesi ağız hazırlığı, temizlik ve punto kalitesi
• Deformasyon, çarpılma ve montaj sapmaları
• Korozyon, erozyon ve aşınma izleri

• ISO/IEC 17020
• EN ISO 17637
• ISO 9712
• EN ISO 5817
• ISO 17635

• Kaynak dikişi mastarları ve kumpas
• Büyüteç (genellikle 2×-10×)
• Endoskop / boroskop (erişilemeyen bölgeler)
• Işık ölçer (aydınlatma seviyesinin doğrulanması)
• Ayna, ölçüm cetveli ve fener

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Bulgular EN ISO 5817 kapsamında uygulanan kalite seviyesine (B, C, D) göre değerlendirilir. Çatlak her seviyede kabul edilmez; diğer süreksizlikler için boyut sınırları seviyeye göre değişir.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• MT — Manyetik Parçacık Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene
• TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği
• Kaçak (Sızdırmazlık) Muayenesi