PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene

PAUT, çok sayıda küçük ultrasonik elemanın ayrı ayrı ve kontrollü gecikmelerle uyarılmasıyla ses demetinin elektronik olarak yönlendirilmesi ve odaklanmasıdır. Tek bir prob konumundan farklı açılarda tarama yapılabilir; sonuç sektörel görüntü olarak sunulur.

Amaç, geleneksel UT'ye göre daha hızlı, daha kapsamlı ve görüntülenebilir bir muayene sağlamaktır. Sonucun kaydedilebilir olması, radyografiye alternatif olarak kullanılmasının temel nedenidir.

• Basınçlı ekipman ve boru hattı kaynak dikişleri
• Kalın cidarlı bileşenler
• Karmaşık geometrili kaynaklar (nozul, dallanma)
• Korozyon haritalama
• Depolama tankı ve gemi yapısı kaynakları

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• İç çatlaklar ve düzlemsel kusurlar
• Nüfuziyet eksikliği ve erime azlığı
• Cüruf ve gözeneklilik
• Kusur derinliği, yüksekliği ve uzunluğunun boyutlandırılması
• Cidar kalınlığı ve korozyon haritası

• ISO/IEC 17020
• ISO 13588
• ISO 19285
• ISO 18563 serisi
• EN ISO 17640
• ISO 9712

• Faz dizili ultrasonik muayene cihazı
• Faz dizili problar ve kama (wedge) setleri
• Kodlayıcı (encoder) ve tarama düzeneği
• Referans kalibrasyon blokları
• Kuplant
• Veri kayıt ve analiz yazılımı

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Kusurlar, sektörel tarama görüntüsü üzerinde konumlandırılır ve boyutlandırılır. Kabul kriteri ISO 19285 gibi bir standarda ve uygulanan kalite seviyesine göre belirlenir; kusur yüksekliği kırılma mekaniği esaslı değerlendirmede de kullanılabilir.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• VT — Görsel Muayene
• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• MT — Manyetik Parçacık Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği
• Kaçak (Sızdırmazlık) Muayenesi