TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği

TOFD, karşılıklı yerleştirilen bir verici ve bir alıcı prob arasında ilerleyen ses dalgalarının, kusur uçlarından kırınıma uğramasıyla oluşan sinyallerin zaman farkından kusur boyutunun hesaplanmasıdır. Yankı genliğine değil, kırınım sinyalinin varış zamanına dayanması yöntemin ayırt edici özelliğidir.

Amaç, kaynak dikişindeki kusurları tespit etmek ve özellikle kusur YÜKSEKLİĞİNİ yüksek doğrulukla ölçmektir. Bu ölçüm, kırılma mekaniği esaslı kabul değerlendirmelerinin (ECA) girdisidir.

• Basınçlı ekipman alın kaynakları
• Boru hattı çevresel kaynakları
• Kalın cidarlı kaynak dikişleri
• Depolama tankı gövde kaynakları
• İşletme sırasında çatlak büyümesi izleme

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• Kaynak dikişindeki hacimsel ve düzlemsel kusurlar
• Kusur yüksekliğinin (through-wall) ölçülmesi
• Kusur uzunluğu ve derinlik konumu
• Kök ve yüzey kusurları (ölü bölge dışında)
• Çatlak büyümesinin zaman içinde izlenmesi

• ISO/IEC 17020
• ISO 10863
• ISO 15626
• EN ISO 17640
• ISO 9712

• TOFD kapasiteli ultrasonik cihaz
• Verici ve alıcı prob çifti ve kamalar
• Kodlayıcı ve tarama düzeneği
• Referans kalibrasyon blokları
• Kuplant
• Veri analiz yazılımı

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Kusurlar D-tarama görüntüsü üzerinde konumlandırılır ve kırınım sinyalleri arasındaki zaman farkından yükseklikleri hesaplanır. Kabul, ISO 15626 gibi bir standarda veya kırılma mekaniği esaslı değerlendirmeye göre yapılır.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• VT — Görsel Muayene
• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• MT — Manyetik Parçacık Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene
• Kaçak (Sızdırmazlık) Muayenesi