MT — Manyetik Parçacık Muayenesi

Manyetik parçacık muayenesi, ferromanyetik malzemenin manyetize edilmesi ve yüzeye uygulanan manyetik parçacıkların, süreksizliğin yarattığı kaçak manyetik alanda birikerek kusuru görünür kılması esasına dayanır. PT'den farkı, yüzeye açık olmayan ancak yüzeye yakın kusurları da bulabilmesidir.

Amaç, çelik ve dökme demir bileşenlerde yüzey ve yüzey altı çatlaklarını hızlı ve düşük maliyetle tespit etmektir.

• Karbon ve düşük alaşımlı çelik kaynakları
• Dövme ve döküm çelik parçalar
• Vinç kancaları ve kaldırma aksesuarları
• Mil, dişli ve şaft gibi dönen parçalar
• Basınçlı ekipman kaynak dikişleri

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• Yüzeye açık çatlaklar
• Yüzeye yakın (yüzey altı) süreksizlikler
• Katlanma, dikiş ve taşlama çatlakları
• Yorulma çatlakları
• Kaynak dikişi ve ısıdan etkilenen bölge çatlakları

• ISO/IEC 17020
• ISO 9934-1
• ISO 9934-2
• ISO 9934-3
• EN ISO 17638
• EN ISO 23278
• ISO 9712

• Yoke (boyunduruk) veya prod manyetizasyon ekipmanı
• Manyetik parçacık süspansiyonu (renkli veya floresan)
• UV-A lambası ve karanlık oda (floresan sistemde)
• Alan gösterge şeridi ve Berthold test parçası
• Manyetik alan şiddeti ölçer
• Demanyetizasyon ekipmanı

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Belirtiler doğrusal ve dairesel olarak sınıflandırılır ve EN ISO 23278 gibi bir kabul standardına göre değerlendirilir. Yanlış belirtiler (geometri, malzeme yapısı, manyetik yazma) gerçek kusurlardan ayırt edilmelidir.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• VT — Görsel Muayene
• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene
• TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği
• Kaçak (Sızdırmazlık) Muayenesi