Termografi (Kızılötesi Muayene)

Termografi, yüzeyden yayılan kızılötesi ışımanın kamerayla görüntülenmesi ve sıcaklık dağılımındaki anormalliklerin değerlendirilmesidir. Pasif termografide mevcut sıcaklık farkları izlenir; aktif termografide ise yapıya kontrollü ısı verilerek yüzey altı kusurlar ortaya çıkarılır.

Amaç, elektrik ve mekanik ekipmanda arıza öncesi ısınmayı, binalarda ısı kaybını ve kompozit yapılarda delaminasyonu temassız biçimde tespit etmektir.

• Elektrik panoları ve şalt ekipmanı
• Mekanik ekipman: rulman, kaplin, motor
• Bina kabuğu ve yalıtım değerlendirmesi
• Kompozit yapılarda delaminasyon
• Refrakter ve fırın astarları
• Buhar kapanı ve proses hatları

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• Anormal sıcak veya soğuk noktalar
• Referans noktalarla sıcaklık farkı (ΔT)
• Yalıtım kayıpları ve ısı köprüleri
• Nem kaynaklı sıcaklık anomalileri
• Yüzey altı delaminasyon ve boşluk (aktif termografide)
• Yayıcılık (emissivity) ve yansıma etkilerinin dikkate alınması

• ISO/IEC 17020
• ISO 18434-1
• ISO 10878
• ISO 6781
• ASTM E1934
• ISO 9712

• Kalibre kızılötesi termal kamera
• Ortam sıcaklığı, nem ve rüzgâr ölçer
• Yayıcılık referans bantları ve temas termometresi
• Isı kaynağı (aktif termografide: flaş, lamba, indüksiyon)
• Analiz ve raporlama yazılımı

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Bulgular sıcaklık farkına ve etkilenen bileşenin kritikliğine göre derecelendirilir. Termografide en yaygın hata, yayıcılık ve yansımanın hesaba katılmaması nedeniyle yanlış sıcaklık okumasıdır; bu nedenle yüzey koşulları raporda belirtilir.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• VT — Görsel Muayene
• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• MT — Manyetik Parçacık Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene
• TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği