Muayene Nedir?
Tank muayenesi, sıvı veya gaz depolayan tankların yapısal bütünlüğünün değerlendirilmesidir. Muayene dıştan (in-service) veya tank boşaltılıp temizlendikten sonra içten (out-of-service) yapılabilir; kapsam buna göre belirgin biçimde değişir.
Neden Yapılır?
Amaç, sızıntı ve yapısal göçme riskini önlemek, kalan ömrü kestirmek ve bir sonraki muayene aralığını belirlemektir. Depolama tanklarında en kritik bölge, doğrudan gözlenemeyen taban levhalarıdır.
Hangi Ekipmanlara Uygulanır?
- Atmosferik depolama tankları
- Yakıt ve kimyasal depolama tankları
- Yeraltı tankları
- Su depolama tankları
- Basınçlı depolama kapları
Dayanak ve Periyot
Periyot tek bir evrensel sayı değildir. Muayene aralığı üç kaynağın en kısıtlayıcısına göre belirlenir: yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatının öngördüğü azami süre, ekipman üreticisinin kullanma kılavuzundaki talimat ve işletmenin risk değerlendirmesi. Ağır kullanım, korozif ortam veya vardiyalı çalışma periyodu kısaltır. Rapora bir sonraki muayene tarihi yazılır.
Muayene Kapsamı
- Gövde levhaları: cidar kalınlığı, korozyon, deformasyon
- Taban levhaları: alt yüzey korozyonu, oturma ve deformasyon
- Çatı: yapı, sabit/yüzer çatı sızdırmazlığı, drenaj
- Kaynak dikişleri ve ağız bağlantıları
- Ankraj ve temel oturması, seviye ölçümleri
- Havalandırma ve basınç/vakum ventilleri
- Katodik koruma sistemi (varsa) ve etkinliği
- Kaplama ve boya sistemi durumu
- İkincil muhafaza (bund) ve drenaj düzeni
- Seviye göstergeleri ve taşma koruması
İlgili Standartlar
- ISO/IEC 17020
- EN 14015
- API 653
- EN 12285
- ISO 9712
Yöntem ve Ekipman
- Ultrasonik kalınlık ölçer
- Manyetik kaçak akı (MFL) tarayıcı (taban levhaları için)
- Vakum kutusu (taban dikiş sızdırmazlığı)
- Nivelman ve oturma ölçüm ekipmanı
- Holiday dedektörü (kaplama kontrolü)
- Katodik koruma potansiyel ölçer
Muayene Süreci
- 1Ön Bilgi ve PlanlamaEkipman envanteri, kapasite bilgileri, üretici talimatı ve önceki muayene raporları toplanır; muayene tarihi ve saha koşulları planlanır.
- 2Doküman İncelemesiUygunluk beyanı, kullanma kılavuzu, bakım kayıtları ve varsa önceki uygunsuzlukların kapatılma kayıtları incelenir.
- 3Görsel MuayeneTaşıyıcı yapı, bağlantılar, koruma tertibatları ve uyarı işaretleri gözle kontrol edilir; aşınma, deformasyon ve korozyon değerlendirilir.
- 4Fonksiyon ve Emniyet Tertibatı KontrolüFren, limit şalteri, acil durdurma ve aşırı yük koruma gibi emniyet donanımları çalıştırılarak doğrulanır.
- 5Ölçüm ve Yük DeneyiEkipmanın türüne göre yük deneyi, basınç deneyi veya elektriksel ölçümler yapılır. Deney değerleri üretici sınırlarına ve ilgili standarda göre belirlenir.
- 6Değerlendirme ve RaporlamaBulgular uygun / uygun değil / şartlı uygun olarak değerlendirilir; rapor ve muayene etiketi düzenlenir.
- 7TakipUygunsuzluk varsa giderildikten sonra takip muayenesi yapılır; bir sonraki muayene tarihi rapora yazılır.
Uygunsuzluklar
Cidar veya taban kalınlığının hesaplanan asgari değerin altına düşmesi, onarım ya da işletme koşullarının kısıtlanmasını gerektirir. Taban dikişlerinde sızdırmazlık kaybı ve aşırı oturma da ağır bulgulardır.
Muayene Raporu
- Muayene kuruluşu ve muayene personeli bilgileri
- Ekipman tanımı: marka, model, seri numarası, kapasite, imal yılı
- Uygulanan standart ve muayene kapsamı
- Kullanılan ölçüm cihazları ve kalibrasyon bilgileri
- Görsel muayene ve fonksiyon kontrolü bulguları
- Yük/basınç deneyi değerleri
- Tespit edilen uygunsuzluklar ve önem derecesi
- Sonuç (uygun / uygun değil / şartlı uygun) ve bir sonraki muayene tarihi
Akreditasyon
Muayene faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart muayene kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve muayene yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı gereği bir ekipmanın bakım veya onarımını yapan taraf, aynı ekipmanın bağımsız muayenesini yürütemez. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam muayene türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Muayeneler
Sık Sorulan Sorular
Tankı boşaltmadan muayene yapılabilir mi?
Kısmen yapılabilir. Dıştan yapılan muayenede gövde kalınlığı, çatı, kaplama ve temel değerlendirilir; ancak taban levhalarının alt yüzeyi ve iç korozyon ancak tank boşaltılıp temizlendiğinde değerlendirilebilir. İki muayene türü birbirini tamamlar.
Bir sonraki muayene tarihi nasıl belirleniyor?
Ölçülen kalınlık, tasarım asgari kalınlığı ve hesaplanan korozyon hızı kullanılarak kalan ömür kestirilir. Aralık bu kestirime ve uygulanan standardın azami sınırına göre belirlenir; korozyon hızlıysa aralık kısalır.
Muayeneyi kim yapabilir?
Muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite bir muayene kuruluşu ve bu kuruluşun yetkilendirdiği muayene personeli tarafından yapılır. Muayene kuruluşunun tarafsızlığı esastır: ekipmanın bakımını yapan taraf, aynı ekipmanın periyodik muayenesini bağımsız muayene olarak yürütemez.