Asansör Periyodik Muayenesi — Kabin, Fren ve Güvenlik Tertibatı

Muayene Nedir?

Asansör muayenesi, asansör tesisinin güvenli çalıştığının ve güvenlik aksamlarının işlevini koruduğunun periyodik olarak doğrulanmasıdır. Muayene, kabin ve kapılarla sınırlı değildir: makine dairesi, kuyu dibi, karşı ağırlık ve tüm güvenlik tertibatları kapsama girer.

Neden Yapılır?

Amaç, serbest düşme, aşırı hız, kapı açıkken hareket ve kuyuya düşme gibi risklerin önlenmesidir. Asansör güvenliği tek bir tertibata değil, birbirini yedekleyen bir koruma zincirine dayanır; muayene bu zincirin her halkasını ayrı ayrı doğrular.

Hangi Ekipmanlara Uygulanır?

İnsan asansörleri
Yük asansörleri
Sedye ve hasta asansörleri
Panoramik asansörler
Engelli platformları ve servis asansörleri

Dayanak ve Periyot

Periyot tek bir evrensel sayı değildir. Muayene aralığı üç kaynağın en kısıtlayıcısına göre belirlenir: yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatının öngördüğü azami süre, ekipman üreticisinin kullanma kılavuzundaki talimat ve işletmenin risk değerlendirmesi. Ağır kullanım, korozif ortam veya vardiyalı çalışma periyodu kısaltır. Rapora bir sonraki muayene tarihi yazılır.

Muayene Kapsamı

Kabin: yapı, aydınlatma, havalandırma, acil aydınlatma ve haberleşme
Kapılar: kilitleme tertibatı, kapanma kuvveti, fotosel ve kapı açıkken hareket engeli
Askı halatları veya kayışlar: aşınma, kopmuş tel, gerginlik dengesi
Hız regülatörü ve paraşüt (güvenlik) tertibatı
Fren sistemi ve acil fren fonksiyonu
Tampon ve karşı ağırlık düzeni
Kuyu: kuyu dibi mesafeleri, kaçış boşlukları, kuyu aydınlatması
Makine dairesi: erişim, acil kurtarma düzeni, elektrik panosu
Seviyeleme hassasiyeti ve durak hizası
Acil durum haberleşme sistemi ve kurtarma talimatı

İlgili Standartlar

ISO/IEC 17020
EN 81-20
EN 81-50
EN 81-70
EN 81-77

Yöntem ve Ekipman

Kalibre test yükleri
Hız ölçer (takometre)
Kapı kapanma kuvveti ölçer
Halat çapı ölçüm aletleri
Elektriksel ölçüm cihazları
Mesafe ve seviye ölçüm cihazları

Muayene Süreci

1Ön Bilgi ve PlanlamaEkipman envanteri, kapasite bilgileri, üretici talimatı ve önceki muayene raporları toplanır; muayene tarihi ve saha koşulları planlanır.
2Doküman İncelemesiUygunluk beyanı, kullanma kılavuzu, bakım kayıtları ve varsa önceki uygunsuzlukların kapatılma kayıtları incelenir.
3Görsel MuayeneTaşıyıcı yapı, bağlantılar, koruma tertibatları ve uyarı işaretleri gözle kontrol edilir; aşınma, deformasyon ve korozyon değerlendirilir.
4Fonksiyon ve Emniyet Tertibatı KontrolüFren, limit şalteri, acil durdurma ve aşırı yük koruma gibi emniyet donanımları çalıştırılarak doğrulanır.
5Ölçüm ve Yük DeneyiEkipmanın türüne göre yük deneyi, basınç deneyi veya elektriksel ölçümler yapılır. Deney değerleri üretici sınırlarına ve ilgili standarda göre belirlenir.
6Değerlendirme ve RaporlamaBulgular uygun / uygun değil / şartlı uygun olarak değerlendirilir; rapor ve muayene etiketi düzenlenir.
7TakipUygunsuzluk varsa giderildikten sonra takip muayenesi yapılır; bir sonraki muayene tarihi rapora yazılır.

Uygunsuzluklar

Kapı kilitleme tertibatının çalışmaması, paraşüt tertibatının devreye girmemesi veya fren yetersizliği derhal kullanımdan alma sebebidir. Bu bulgularda asansör mühürlenerek hizmet dışı bırakılır.

Muayene Raporu

Muayene kuruluşu ve muayene personeli bilgileri
Ekipman tanımı: marka, model, seri numarası, kapasite, imal yılı
Uygulanan standart ve muayene kapsamı
Kullanılan ölçüm cihazları ve kalibrasyon bilgileri
Görsel muayene ve fonksiyon kontrolü bulguları
Yük/basınç deneyi değerleri
Tespit edilen uygunsuzluklar ve önem derecesi
Sonuç (uygun / uygun değil / şartlı uygun) ve bir sonraki muayene tarihi

Akreditasyon

Muayene faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart muayene kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve muayene yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı gereği bir ekipmanın bakım veya onarımını yapan taraf, aynı ekipmanın bağımsız muayenesini yürütemez. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam muayene türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Muayeneler

Sık Sorulan Sorular

Asansörün CE işareti varken periyodik muayene neden gerekiyor?

CE işareti asansörün piyasaya arz edildiği andaki uygunluğunu gösterir. Periyodik muayene ise kullanım süresince güvenliğin korunduğunu doğrular; ikisi farklı zamanlara ve farklı amaçlara ilişkindir.

Muayene sırasında asansör kullanım dışı mı kalır?

Evet. Fren, paraşüt tertibatı ve kapı kilitleri gibi güvenlik fonksiyonları fiilen denendiği için muayene süresince asansör hizmet dışı bırakılır. Süre, asansörün durak sayısına ve tesisin durumuna göre değişir.

Muayeneyi kim yapabilir?

Muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite bir muayene kuruluşu ve bu kuruluşun yetkilendirdiği muayene personeli tarafından yapılır. Muayene kuruluşunun tarafsızlığı esastır: ekipmanın bakımını yapan taraf, aynı ekipmanın periyodik muayenesini bağımsız muayene olarak yürütemez.

Yük deneyi ekipmana zarar verir mi?

Deney yükü, ekipmanın anma kapasitesine ve uygulanan standarda göre belirlenir; tasarım sınırlarının içinde kalır. Doğru planlanmış bir yük deneyi hasar oluşturmaz. Ekipmanda gizli bir kusur varsa deney sırasında ortaya çıkması zaten deneyin amacıdır.

Asansör Muayenesi