Muayene Nedir?
Platform muayenesi, yükseltilebilir seyyar çalışma platformlarının (MEWP) taşıyıcı yapısının, kaldırma sisteminin ve devrilmeye karşı koruma tertibatlarının kontrolüdür. Platform, üzerinde insan bulunan bir kaldırma ekipmanı olduğu için emniyet tertibatlarının doğrulanması özellikle kritiktir.
Neden Yapılır?
Amaç, yüksekte çalışma sırasında devrilme, düşme ve kontrolsüz iniş risklerini önlemektir. Stabilite sistemlerindeki bir arıza, kullanım sırasında fark edilmediğinde doğrudan ölümcül sonuç doğurabilir.
Hangi Ekipmanlara Uygulanır?
- Makaslı platformlar
- Eklemli (dirsekli) platformlar
- Teleskopik platformlar
- Araç üstü platformlar
- Dikey direkli (mast) platformlar
Dayanak ve Periyot
Periyot tek bir evrensel sayı değildir. Muayene aralığı üç kaynağın en kısıtlayıcısına göre belirlenir: yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatının öngördüğü azami süre, ekipman üreticisinin kullanma kılavuzundaki talimat ve işletmenin risk değerlendirmesi. Ağır kullanım, korozif ortam veya vardiyalı çalışma periyodu kısaltır. Rapora bir sonraki muayene tarihi yazılır.
Muayene Kapsamı
- Taşıyıcı yapı ve makas/bom kolları: çatlak, deformasyon, korozyon
- Hidrolik sistem: silindir, hortum, kaçak ve düşme önleyici valfler
- Stabilizatör (ayak) sistemi ve otomatik seviye kontrolü
- Eğim algılama ve devrilme koruma sistemi
- Aşırı yük algılama sistemi
- Sepet: korkuluk, kapı, taban ve ankraj noktaları
- Acil indirme sistemi ve manuel iniş fonksiyonu
- Kumanda üniteleri: sepet ve alt kumanda, acil durdurma
- Fren, lastik ve yürüyüş sistemi
- Kapasite levhası, yük diyagramı ve uyarı işaretleri
İlgili Standartlar
- ISO/IEC 17020
- EN 280
- ISO 18893
- ISO 16368
- ISO 18878
Yöntem ve Ekipman
- Kalibre test yükleri
- Eğim ölçer ve seviye cihazı
- Hidrolik basınç ölçer
- Ultrasonik kalınlık ölçer (gerektiğinde)
- Manyetik parçacık ekipmanı (kritik kaynak bölgelerinde)
Muayene Süreci
- 1Ön Bilgi ve PlanlamaEkipman envanteri, kapasite bilgileri, üretici talimatı ve önceki muayene raporları toplanır; muayene tarihi ve saha koşulları planlanır.
- 2Doküman İncelemesiUygunluk beyanı, kullanma kılavuzu, bakım kayıtları ve varsa önceki uygunsuzlukların kapatılma kayıtları incelenir.
- 3Görsel MuayeneTaşıyıcı yapı, bağlantılar, koruma tertibatları ve uyarı işaretleri gözle kontrol edilir; aşınma, deformasyon ve korozyon değerlendirilir.
- 4Fonksiyon ve Emniyet Tertibatı KontrolüFren, limit şalteri, acil durdurma ve aşırı yük koruma gibi emniyet donanımları çalıştırılarak doğrulanır.
- 5Ölçüm ve Yük DeneyiEkipmanın türüne göre yük deneyi, basınç deneyi veya elektriksel ölçümler yapılır. Deney değerleri üretici sınırlarına ve ilgili standarda göre belirlenir.
- 6Değerlendirme ve RaporlamaBulgular uygun / uygun değil / şartlı uygun olarak değerlendirilir; rapor ve muayene etiketi düzenlenir.
- 7TakipUygunsuzluk varsa giderildikten sonra takip muayenesi yapılır; bir sonraki muayene tarihi rapora yazılır.
Uygunsuzluklar
Düşme önleyici valflerin çalışmaması, eğim algılama sisteminin devre dışı olması veya sepet korkuluğundaki hasar derhal kullanımdan alma sebebidir. Acil indirme sisteminin çalışmaması da aynı ağırlıktadır.
Muayene Raporu
- Muayene kuruluşu ve muayene personeli bilgileri
- Ekipman tanımı: marka, model, seri numarası, kapasite, imal yılı
- Uygulanan standart ve muayene kapsamı
- Kullanılan ölçüm cihazları ve kalibrasyon bilgileri
- Görsel muayene ve fonksiyon kontrolü bulguları
- Yük/basınç deneyi değerleri
- Tespit edilen uygunsuzluklar ve önem derecesi
- Sonuç (uygun / uygun değil / şartlı uygun) ve bir sonraki muayene tarihi
Akreditasyon
Muayene faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart muayene kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve muayene yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı gereği bir ekipmanın bakım veya onarımını yapan taraf, aynı ekipmanın bağımsız muayenesini yürütemez. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam muayene türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Muayeneler
Sık Sorulan Sorular
Acil indirme sistemi neden ayrıca test ediliyor?
Ana güç veya hidrolik sistem arızalandığında sepetteki kişinin güvenle indirilmesini sağlayan tek yol budur. Nadiren kullanıldığı için sahada çoğu zaman çalışmaz hâle gelir; bu nedenle her muayenede fiilen denenir.
Muayeneyi kim yapabilir?
Muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite bir muayene kuruluşu ve bu kuruluşun yetkilendirdiği muayene personeli tarafından yapılır. Muayene kuruluşunun tarafsızlığı esastır: ekipmanın bakımını yapan taraf, aynı ekipmanın periyodik muayenesini bağımsız muayene olarak yürütemez.
Yük deneyi ekipmana zarar verir mi?
Deney yükü, ekipmanın anma kapasitesine ve uygulanan standarda göre belirlenir; tasarım sınırlarının içinde kalır. Doğru planlanmış bir yük deneyi hasar oluşturmaz. Ekipmanda gizli bir kusur varsa deney sırasında ortaya çıkması zaten deneyin amacıdır.
Muayene sonucu uygun çıkmazsa ne olur?
Uygunsuzluğun ağırlığına göre ekipman kullanımdan alınır veya kısıtlı koşulla kullanılabilir. Uygunsuzluk giderildikten sonra takip muayenesi yapılır; olumsuz rapor, düzeltme kaydıyla birlikte saklanır.