PMI — Pozitif Malzeme Tanımlama

PMI, bir bileşenin gerçekten belirtilen alaşımdan yapılmış olduğunun kompozisyon analiziyle doğrulanmasıdır. Taşınabilir XRF veya optik emisyon spektrometresi (OES) ile sahada, parçaya zarar vermeden yapılır.

Amaç, malzeme karışıklığını önlemektir. Yanlış alaşımdan yapılmış bir boru veya flanş, tasarım koşullarında beklenmedik biçimde korozyona uğrayabilir veya mukavemetini kaybedebilir; bu tür olaylar ciddi kazalara yol açmıştır.

• Paslanmaz ve alaşımlı çelik boru, flanş ve fitingler
• Kaynak dikişleri ve dolgu metali doğrulaması
• Basınçlı ekipman bileşenleri
• Vana ve pompa gövdeleri
• Gelen malzeme kabul kontrolü

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• Ana alaşım elementlerinin (Cr, Ni, Mo, Mn) yüzdesi
• Malzemenin beyan edilen sınıfa uygunluğu
• Kaynak dolgu metalinin ana malzemeyle uyumu
• Karbon içeriği (OES ile; XRF karbon ölçemez)
• Malzeme karışıklığının tespiti
• İzlenebilirlik: parça işaretleme ve kayıt

• ISO/IEC 17020
• ASTM E1476
• ASTM E572
• ASTM E415
• API 578
• ISO 9712

• Taşınabilir XRF analizörü
• Taşınabilir OES (kıvılcım) analizörü
• Sertifikalı referans malzemeler (CRM)
• Yüzey hazırlık ekipmanı (taşlama, temizlik)
• Etiketleme ve kayıt sistemi

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Ölçülen kompozisyon, malzeme standardının (ör. ASTM/EN) o sınıf için tanımladığı element aralıklarıyla karşılaştırılır. Aralık dışı sonuç, parçanın beyan edilen malzeme olmadığı anlamına gelir ve parça izole edilerek soruşturulur.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• VT — Görsel Muayene
• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• MT — Manyetik Parçacık Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene
• TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği