Muayene Nedir?
Holiday muayenesi, yalıtkan koruyucu kaplamadaki delik, ince nokta ve süreksizliklerin elektriksel olarak tespit edilmesidir. Kaplama yüzeyine bir gerilim uygulanır; süreksizlik noktasında akım metale ulaşır ve cihaz sesli/görsel uyarı verir.
Neden Yapılır?
Amaç, kaplamanın korozyon koruma işlevini bozan süreksizlikleri servise alınmadan önce bulmaktır. Tek bir milimetrelik delik, bütün kaplama sisteminin koruma etkisini o noktada sıfırlar ve hızlanmış korozyon başlatır.
Hangi Ekipmanlara Uygulanır?
- Boru hattı dış kaplamaları
- Depolama tankı iç ve dış kaplamaları
- Gemi ve deniz yapıları boyaları
- Beton koruyucu kaplamalar
- Kimyasal dayanımlı astarlar
Dayanak ve Periyot
NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.
Muayene Kapsamı
- Kaplamadaki gözle görülmeyen delikler (pinhole)
- İnce kaplama bölgeleri
- Kaynak dikişi ve köşe bölgelerinde kaplama sürekliliği
- Onarım bölgelerinde kaplama bütünlüğü
- Kaplama kalınlığıyla birlikte değerlendirme
İlgili Standartlar
- ISO/IEC 17020
- ASTM D5162
- ASTM G62
- NACE SP0188
- ISO 2746
- ISO 29601
Yöntem ve Ekipman
- Düşük gerilimli (ıslak sünger) holiday dedektörü
- Yüksek gerilimli (kıvılcım) holiday dedektörü
- Kaplama kalınlık ölçer
- Kalibrasyon ve doğrulama düzeneği
- Topraklama bağlantı ekipmanı
Muayene Süreci
- 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
- 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
- 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
- 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
- 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
- 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
- 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.
Uygunsuzluklar
Tespit edilen her süreksizlik işaretlenir, kaydedilir ve kaplama şartnamesine göre onarılır. Onarım sonrasında bölge yeniden test edilir. Kabul kriteri genellikle 'süreksizlik bulunmaması'dır.
Muayene Raporu
- Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
- Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
- Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
- Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
- Yüzey durumu ve muayene koşulları
- Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
- Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
- Kabul / ret kararı
Akreditasyon
Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Muayeneler
Sık Sorulan Sorular
Test gerilimi nasıl belirleniyor?
Kaplama kalınlığına göre belirlenir ve ilgili standartta formül veya tablo olarak verilir. Gerilim çok düşükse süreksizlik bulunamaz; çok yüksekse sağlam kaplamada delik açarak kusur yaratır. Bu yüzden önce kalınlık ölçülür, sonra gerilim ayarlanır.
Düşük ve yüksek gerilimli yöntem arasında nasıl seçim yapılır?
Kaplama kalınlığı belirler. İnce kaplamalarda ıslak sünger yöntemi (düşük gerilim) kullanılır; kalın kaplamalarda ise kıvılcım yöntemi (yüksek gerilim) gerekir. Yanlış yöntem seçimi ya kusuru kaçırır ya da kaplamaya zarar verir.
Muayeneyi kim yapabilir?
NDT personeli EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye (1, 2, 3) ve endüstri sektörü bazında belgelendirilir. Seviye 1 muayeneyi yapar, Seviye 2 değerlendirir ve rapor yazar, Seviye 3 prosedür hazırlar ve yöntemi seçer. Belge kapsamı dışındaki bir yöntem veya sektörde yapılan muayene geçerli sayılmaz.









