Ferrit Ölçümü

Ferrit ölçümü, östenitik ve dupleks paslanmaz çelik kaynak metalindeki delta ferrit fazının oranının belirlenmesidir. Sonuç ferrit sayısı (FN) veya hacimce yüzde olarak verilir; ölçüm manyetik geçirgenlik esaslı taşınabilir cihazlarla veya metalografik yöntemle yapılır.

Amaç, ferrit içeriğinin hedef aralıkta olduğunu doğrulamaktır. Ferrit çok düşükse kaynak sıcak çatlamaya, çok yüksekse tokluk kaybına ve korozyon direncinde düşüşe eğilimli hâle gelir. Aralık dar olduğu için ölçüm gerekir.

• Östenitik paslanmaz çelik kaynakları
• Dupleks ve süper dupleks kaynaklar
• Kimyasal proses ekipmanı
• Gıda ve ilaç sektörü boru hatları
• Deniz ortamı ve klorürlü servis bileşenleri

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• Kaynak metalinde ferrit sayısı (FN) veya hacimce yüzde
• Ölçümün hedef aralığa uygunluğu
• Kök, dolgu ve kapak pasolarında ferrit dağılımı
• Isıdan etkilenen bölge değerlendirmesi
• Isı girdisi ve pasolar arası sıcaklık kayıtlarıyla ilişkilendirme

• ISO/IEC 17020
• ISO 8249
• ASTM E562
• ASTM A800
• EN ISO 17655
• ISO 9712

• Ferrit ölçer (manyetik geçirgenlik esaslı)
• Sertifikalı ferrit kalibrasyon standartları
• Metalografi hazırlık ve mikroskop (nokta sayım yöntemi için)
• Yüzey hazırlık ekipmanı

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Ölçüm sonucu, şartnamenin veya ilgili standardın öngördüğü ferrit aralığıyla karşılaştırılır. Dupleks çeliklerde tipik hedef aralık daha dardır ve hem alt hem üst sınır kritiktir; aralık dışı sonuç kaynak parametrelerinin gözden geçirilmesini gerektirir.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• VT — Görsel Muayene
• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• MT — Manyetik Parçacık Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene
• TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği