AE — Akustik Emisyon Muayenesi

Akustik emisyon muayenesi, malzeme içinde çatlak ilerlemesi veya plastik deformasyon sırasında açığa çıkan gerilme dalgalarının yüzeye yerleştirilen sensörlerle dinlenmesidir. Diğer NDT yöntemlerinden temel farkı budur: kusuru aramaz, kusurun kendini duyurmasını bekler.

Amaç, yapının tamamını tek seferde izleyerek AKTİF (büyümekte olan) kusurları tespit etmek ve kritik bölgeleri belirlemektir. Sonrasında bu bölgelere odaklı UT veya diğer yöntemler uygulanır.

• Basınçlı kaplar ve reaktörler
• Depolama tankları (taban sızıntısı ve korozyon izleme)
• Boru hatları
• Kompozit basınçlı kaplar ve tüpler
• Vinç ve köprü yapıları

NDT'nin kendi başına bir periyodu yoktur; uygulanma sıklığı bağlı olduğu muayene programına göre belirlenir. İmalatta ürün standardı ve şartnamenin öngördüğü muayene oranı (ör. kaynak dikişlerinin belirli bir yüzdesi), işletmede ise varlık bütünlüğü veya risk esaslı muayene programı belirleyicidir.

• Aktif çatlak ilerlemesi
• Aktif korozyon ve tabanda sızıntı
• Plastik deformasyon ve yapısal zorlanma
• Kaçak kaynaklı akustik sinyaller
• Kaynak bölgelerinde aktif süreksizlikler

• ISO/IEC 17020
• ISO 18211
• EN 14584
• EN 15495
• ISO 16148
• ISO 9712

• Çok kanallı akustik emisyon sistemi
• Piezoelektrik AE sensörleri ve ön yükselteçler
• Sensör kuplantı ve montaj aparatları
• Yükleme/basınçlandırma düzeneği
• Konum belirleme ve analiz yazılımı
• Kalem ucu kırma (Hsu-Nielsen) kaynağı — sistem doğrulaması

1. 1Yöntem ve Teknik SeçimiAranan kusurun türü, konumu ve malzeme özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem ve teknik belirlenir; yazılı prosedür hazırlanır.
2. 2Personel ve Ekipman DoğrulamasıMuayeneyi yapacak personelin EN ISO 9712 kapsamındaki seviye ve sektör yeterliliği ile cihaz kalibrasyon kayıtları kontrol edilir.
3. 3Yüzey HazırlığıMuayene yüzeyi yönteme uygun biçimde hazırlanır; kaplama, pas ve kirlilik yöntemin duyarlılığını doğrudan etkiler.
4. 4Kalibrasyon ve Duyarlılık DoğrulamasıReferans blok veya kontrol numunesi ile sistemin aranan kusuru görebildiği gösterilir.
5. 5Muayenenin YapılmasıProsedüre göre tarama yapılır; belirtiler (indikasyon) kaydedilir ve konumlandırılır.
6. 6DeğerlendirmeBelirtiler ilgili kabul standardına göre kusur olup olmadığı yönünden değerlendirilir; boyutlandırma yapılır.
7. 7RaporlamaYöntem, teknik, ekipman, kalibrasyon, bulgular ve kabul kriteri raporda birlikte verilir.

Sinyaller genlik, sayım, enerji ve konum bilgisine göre değerlendirilir ve kaynak bölgeleri derecelendirilir. AE tek başına kusur boyutunu vermez; aktif bulunan bölgeler ikinci bir yöntemle (çoğunlukla UT) doğrulanır.

• Muayene kuruluşu ve personelin EN ISO 9712 seviye/sektör bilgisi
• Uygulanan yöntem, teknik ve yazılı prosedür numarası
• Muayene edilen parça, kaynak dikişi ve konum krokisi
• Ekipman, sarf malzemesi ve kalibrasyon kayıtları
• Yüzey durumu ve muayene koşulları
• Kaydedilen belirtiler, konumları ve boyutları
• Uygulanan kabul standardı ve değerlendirme sonucu
• Kabul / ret kararı

Tahribatsız muayene, ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene faaliyeti olarak yürütülür. NDT'de belirleyici olan ikinci unsur personel yeterliliğidir: muayeneyi yapan kişi EN ISO 9712 kapsamında yöntem, seviye ve endüstri sektörü bazında belgelendirilmiş olmalıdır. Belge kapsamı dışındaki bir yöntemde yapılan muayene geçerli sayılmaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

• VT — Görsel Muayene
• PT — Sıvı Penetrant Muayenesi
• MT — Manyetik Parçacık Muayenesi
• UT — Ultrasonik Muayene
• RT — Radyografik Muayene
• ET — Girdap Akımı Muayenesi
• PAUT — Faz Dizili Ultrasonik Muayene
• TOFD — Uçuş Zamanı Kırınım Tekniği