Gözetim Nedir?
Boşaltma gözetimi, malın varış noktasında araçtan veya gemiden boşaltılması sırasında gözetmenin sahada bulunarak miktarı tespit etmesi, hasarı kayıt altına alması ve mühür bütünlüğünü doğrulamasıdır.
Neden Yapılır?
Amaç, eksiklik ve hasarı tespit edildiği anda bağımsız biçimde belgelemektir. Sigorta tazminatı ve taşıyıcıya rücu süreçlerinde, boşaltma anında düzenlenen gözetim raporu belirleyici delildir.
Kimler Talep Eder?
- İthalatçılar ve alıcı firmalar
- Sigorta şirketleri ve eksperler
- Taşıyıcılar ve lojistik firmaları
- Depo ve terminal işletmecileri
- Emtia tüccarları
Gözetim Kapsamı
- Mühür numarası ve mühür bütünlüğünün doğrulanması
- Boşaltılan miktarın sayımı
- Yükleme miktarıyla karşılaştırma ve fark tespiti
- Ambalaj hasarı ve mal hasarının tespiti
- Islanma, ezilme, kirlenme ve bulaşma bulguları
- Sıcaklık kontrollü yüklerde veri kaydedici çıktılarının alınması
- İstifin boşaltma öncesi durumu
- Boşaltma sırasında oluşan hasarların ayrı kaydı
- Boşaltma yeri ve koşulları
İlgili Standartlar
- ISO/IEC 17020
- IMO/ILO/UNECE CTU Kodu
Yöntem ve Ekipman
- Sayım ve kayıt ekipmanı
- Fotoğraf ve video kayıt ekipmanı
- Sıcaklık ve nem ölçüm cihazları
- Veri kaydedici okuma ekipmanı
- Kalibre tartı erişimi
Gözetim Süreci
- 1Görevlendirme ve TalimatGözetim talimatı yazılı olarak alınır: kapsam, uygulanacak yöntem, numune planı, şartname ve raporlama beklentisi netleştirilir. Talimatın kapsamı raporun sınırını da belirler.
- 2Sevkiyat Bilgilerinin ToplanmasıSözleşme veya akreditif şartları, proforma, ambalaj listesi ve önceki analiz raporları incelenir; gözetim tarihi ve yeri planlanır.
- 3Saha HazırlığıGözetmen mahalline gider; depo, terminal veya gemi koşulları, tartı ve ölçüm ekipmanının uygunluğu değerlendirilir.
- 4Gözetimin YapılmasıMiktar tespiti, numune alma, muayene ve gerekli ölçümler tanımlı yönteme göre yapılır; her adım fotoğraf ve kayıtla belgelenir.
- 5Numune İşlemleriNumune alınıyorsa mühürlenir, etiketlenir ve taraflar arasında paylaşılır; şahit numune saklanır. Analiz gerekiyorsa laboratuvara sevk edilir.
- 6Bulguların KaydıTespit edilen uygunsuzluk, hasar veya eksiklik anında kayıt altına alınır ve talimat sahibine bildirilir.
- 7RaporlamaGözetim raporu düzenlenir; raporun kapsamı, gözetim anı ve yeri açıkça belirtilir. Akreditif gerektiriyorsa istenen formatta gözetim belgesi düzenlenir.
Gözetim Raporu
- Gözetim kuruluşu, gözetmen ve talimat sahibi bilgileri
- Gözetim tarihi, saati ve yeri
- Mal tanımı, parti/lot ve referans belgeler
- Uygulanan gözetim yöntemi ve varsa numune planı
- Ölçüm ve tartım sonuçları, kullanılan ekipman ve kalibrasyon bilgisi
- Ambalaj, işaretleme ve istif durumu
- Tespit edilen uygunsuzluk, eksiklik veya hasar
- Fotoğraf kayıtları
- Numune mühür numaraları ve saklama bilgisi
- Gözetimin kapsam sınırı beyanı
- Boşaltma yeri, tarihi ve saat aralığı
- Mühür doğrulama sonucu
- Boşaltılan miktar ve yüklemeyle fark
- Hasar listesi, konumu ve fotoğrafları
- Hasarın taşıma öncesi mi boşaltma sırasında mı oluştuğuna dair gözlem
Raporun Sınırları
Gözetim raporu, malın GÖZETİM ANINDA ve GÖZETİM YERİNDE tespit edilen durumunu belgeler; bunun ötesine geçmez. Rapor bir kalite garantisi, uygunluk belgesi veya sigorta teminatı değildir. Gözetim örnekleme esaslıysa sonuç yalnızca alınan numuneyi temsil eder; partinin tamamı için mutlak bir güvence vermez. Gözetimden sonra malın elleçlenmesi, taşınması veya depolanması sırasında oluşan değişiklikler rapor kapsamı dışındadır.
Akreditasyon
Gözetim faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart gözetim kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve gözetim yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı belirleyicidir: gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı malın alım satımına veya imalatına taraf olamaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam gözetim türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Gözetim Hizmetleri
Sık Sorulan Sorular
Hasarın taşımadan mı boşaltmadan mı kaynaklandığı belirlenebilir mi?
Gözetmen, hasarın niteliğine ve konumuna göre gözlemini kaydeder; boşaltma sırasında oluşan hasarları ayrı olarak belgeler. Ancak nihai kusur tespiti bir eksper veya hakem değerlendirmesi konusudur; gözetim raporu bu değerlendirmenin girdisidir.
Hasar tespiti için boşaltmayı durdurmalı mıyım?
Ciddi ve yaygın hasarda boşaltmanın durdurulup durumun olduğu gibi belgelenmesi doğru yaklaşımdır. Boşaltma tamamlandıktan sonra hasarın kaynağını göstermek belirgin biçimde zorlaşır.
Gözetim raporu kalite garantisi midir?
Değildir. Rapor, gözetim anında ve gözetim yerinde tespit edilen durumu belgeler. Malın sonraki taşıma, elleçleme ve depolama süreçlerinde uğrayacağı değişiklikler rapor kapsamı dışındadır ve gözetim kuruluşu bunlardan sorumlu değildir.
Gözetmenin bağımsızlığı nasıl sağlanıyor?
Gözetim ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; standart tarafsızlığı ve çıkar çatışmasının önlenmesini şart koşar. Gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı malın alım satımına taraf olamaz.
Rapor ne kadar sürede düzenlenir?
Saha çalışması tamamlandığında ön bulgular aynı gün iletilir. Nihai rapor, analiz gerekiyorsa laboratuvar sonuçlarının gelmesine bağlıdır; süre teklif aşamasında yazılı olarak belirlenir.