Gözetim Nedir?
Yükleme gözetimi, malın araca, konteynere veya gemiye yüklenmesi sırasında gözetmenin sahada bulunarak miktarı saymasi, malın durumunu tespit etmesi ve istif ile mühürleme işlemlerini kayıt altına almasıdır.
Neden Yapılır?
Amaç, yükleme anındaki gerçek durumu belgelemektir. Varışta ortaya çıkan eksik veya hasar tartışmalarında, malın yüklemede hangi durumda olduğunu gösteren tek bağımsız kayıt bu rapordur.
Kimler Talep Eder?
- İhracatçı ve ithalatçılar
- Sigorta şirketleri ve sigorta ettirenler
- Akreditif tarafları
- Navlun ve lojistik firmaları
- Emtia tüccarları
Gözetim Kapsamı
- Yükleme öncesi araç/konteyner temizlik ve uygunluk kontrolü
- Yüklenen miktarın sayımı ve kaydı
- Malın yükleme anındaki görünür durumu
- Ambalaj bütünlüğü ve hasar tespiti
- İstif düzeni ve emniyetleme (lashing)
- Sıcaklık kontrollü yüklerde ön soğutma ve set değerleri
- Mühürleme ve mühür numaralarının kaydı
- Yükleme başlangıç ve bitiş saatleri
- Hava koşulları ve yükleme sırasında oluşan kesintiler
İlgili Standartlar
- ISO/IEC 17020
- IMO/ILO/UNECE CTU Kodu
- ISO 1496 serisi
Yöntem ve Ekipman
- Sayım ve kayıt ekipmanı
- Kalibre tartı erişimi (araç kantarı vb.)
- Fotoğraf ve video kayıt ekipmanı
- Sıcaklık ölçer ve veri kaydedici
- Mühür ve mühürleme malzemeleri
- Nem ölçer (higroskopik yüklerde)
Gözetim Süreci
- 1Görevlendirme ve TalimatGözetim talimatı yazılı olarak alınır: kapsam, uygulanacak yöntem, numune planı, şartname ve raporlama beklentisi netleştirilir. Talimatın kapsamı raporun sınırını da belirler.
- 2Sevkiyat Bilgilerinin ToplanmasıSözleşme veya akreditif şartları, proforma, ambalaj listesi ve önceki analiz raporları incelenir; gözetim tarihi ve yeri planlanır.
- 3Saha HazırlığıGözetmen mahalline gider; depo, terminal veya gemi koşulları, tartı ve ölçüm ekipmanının uygunluğu değerlendirilir.
- 4Gözetimin YapılmasıMiktar tespiti, numune alma, muayene ve gerekli ölçümler tanımlı yönteme göre yapılır; her adım fotoğraf ve kayıtla belgelenir.
- 5Numune İşlemleriNumune alınıyorsa mühürlenir, etiketlenir ve taraflar arasında paylaşılır; şahit numune saklanır. Analiz gerekiyorsa laboratuvara sevk edilir.
- 6Bulguların KaydıTespit edilen uygunsuzluk, hasar veya eksiklik anında kayıt altına alınır ve talimat sahibine bildirilir.
- 7RaporlamaGözetim raporu düzenlenir; raporun kapsamı, gözetim anı ve yeri açıkça belirtilir. Akreditif gerektiriyorsa istenen formatta gözetim belgesi düzenlenir.
Gözetim Raporu
- Gözetim kuruluşu, gözetmen ve talimat sahibi bilgileri
- Gözetim tarihi, saati ve yeri
- Mal tanımı, parti/lot ve referans belgeler
- Uygulanan gözetim yöntemi ve varsa numune planı
- Ölçüm ve tartım sonuçları, kullanılan ekipman ve kalibrasyon bilgisi
- Ambalaj, işaretleme ve istif durumu
- Tespit edilen uygunsuzluk, eksiklik veya hasar
- Fotoğraf kayıtları
- Numune mühür numaraları ve saklama bilgisi
- Gözetimin kapsam sınırı beyanı
- Yükleme yeri, tarihi ve saat aralığı
- Araç/konteyner numarası ve mühür numaraları
- Yüklenen miktar ve sayım yöntemi
- İstif ve emniyetleme fotoğrafları
Raporun Sınırları
Gözetim raporu, malın GÖZETİM ANINDA ve GÖZETİM YERİNDE tespit edilen durumunu belgeler; bunun ötesine geçmez. Rapor bir kalite garantisi, uygunluk belgesi veya sigorta teminatı değildir. Gözetim örnekleme esaslıysa sonuç yalnızca alınan numuneyi temsil eder; partinin tamamı için mutlak bir güvence vermez. Gözetimden sonra malın elleçlenmesi, taşınması veya depolanması sırasında oluşan değişiklikler rapor kapsamı dışındadır.
Akreditasyon
Gözetim faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart gözetim kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve gözetim yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı belirleyicidir: gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı malın alım satımına veya imalatına taraf olamaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam gözetim türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Gözetim Hizmetleri
Sık Sorulan Sorular
Konteyner temizlik kontrolü neden yapılıyor?
Önceki yükten kalan kalıntı, koku veya nem; özellikle gıda, yem ve higroskopik yüklerde malı doğrudan bozar. Yükleme başladıktan sonra bu tespit edilemez; bu nedenle kontrol yükleme öncesinde yapılır ve rapora yazılır.
Mühür numarası neden bu kadar önemli?
Mühür, konteynerin yüklemeden varışa kadar açılmadığının tek kanıtıdır. Varışta mühür numarası tutmuyorsa veya mühür kırıksa, eksiklik ve hasar sorumluluğu doğrudan taşıma zincirine kayar.
Gözetim raporu kalite garantisi midir?
Değildir. Rapor, gözetim anında ve gözetim yerinde tespit edilen durumu belgeler. Malın sonraki taşıma, elleçleme ve depolama süreçlerinde uğrayacağı değişiklikler rapor kapsamı dışındadır ve gözetim kuruluşu bunlardan sorumlu değildir.
Gözetmenin bağımsızlığı nasıl sağlanıyor?
Gözetim ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; standart tarafsızlığı ve çıkar çatışmasının önlenmesini şart koşar. Gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı malın alım satımına taraf olamaz.
Rapor ne kadar sürede düzenlenir?
Saha çalışması tamamlandığında ön bulgular aynı gün iletilir. Nihai rapor, analiz gerekiyorsa laboratuvar sonuçlarının gelmesine bağlıdır; süre teklif aşamasında yazılı olarak belirlenir.