Gözetim Nedir?
Konteyner gözetimi, yükleme öncesinde konteynerin taşımaya uygunluğunun kontrol edilmesi ve yükleme sırasında istif, emniyetleme ile mühürleme işlemlerinin izlenmesidir.
Neden Yapılır?
Amaç, taşıma sırasında yükün zarar görmesini önlemek ve konteynerin kapatıldığı andaki durumu belgelemektir. Konteyner kaynaklı hasarların çoğu (ıslanma, küflenme, kayma) yükleme aşamasındaki bir eksiklikten doğar.
Kimler Talep Eder?
- İhracatçı ve ithalatçılar
- Lojistik ve nakliye firmaları
- Sigorta şirketleri
- Konteyner kiralayan ve armatör firmalar
- Emtia tüccarları
Gözetim Kapsamı
- Konteyner numarası, tipi ve CSC plakası geçerliliği
- Yapısal kontrol: delik, çatlak, deformasyon, kapı contaları
- Su geçirmezlik kontrolü (ışık testi)
- İç temizlik, koku ve önceki yük kalıntısı
- Zemin durumu ve nem
- İstif düzeni ve ağırlık dağılımı
- Emniyetleme (lashing) ve dolgu malzemesi
- Nem emici (desiccant) kullanımı
- Mühürleme işlemi ve mühür numarası kaydı
- Soğutmalı konteynerlerde ön soğutma ve set değerleri
İlgili Standartlar
- ISO/IEC 17020
- ISO 1496 serisi
- ISO 6346
- IMO/ILO/UNECE CTU Kodu
- CSC Sözleşmesi
Yöntem ve Ekipman
- Fotoğraf ve video kayıt ekipmanı
- Nem ölçer ve sıcaklık ölçer
- Ölçüm aletleri
- Mühür ve etiketleme malzemeleri
- Veri kaydedici (uzun seferlerde)
Gözetim Süreci
- 1Görevlendirme ve TalimatGözetim talimatı yazılı olarak alınır: kapsam, uygulanacak yöntem, numune planı, şartname ve raporlama beklentisi netleştirilir. Talimatın kapsamı raporun sınırını da belirler.
- 2Sevkiyat Bilgilerinin ToplanmasıSözleşme veya akreditif şartları, proforma, ambalaj listesi ve önceki analiz raporları incelenir; gözetim tarihi ve yeri planlanır.
- 3Saha HazırlığıGözetmen mahalline gider; depo, terminal veya gemi koşulları, tartı ve ölçüm ekipmanının uygunluğu değerlendirilir.
- 4Gözetimin YapılmasıMiktar tespiti, numune alma, muayene ve gerekli ölçümler tanımlı yönteme göre yapılır; her adım fotoğraf ve kayıtla belgelenir.
- 5Numune İşlemleriNumune alınıyorsa mühürlenir, etiketlenir ve taraflar arasında paylaşılır; şahit numune saklanır. Analiz gerekiyorsa laboratuvara sevk edilir.
- 6Bulguların KaydıTespit edilen uygunsuzluk, hasar veya eksiklik anında kayıt altına alınır ve talimat sahibine bildirilir.
- 7RaporlamaGözetim raporu düzenlenir; raporun kapsamı, gözetim anı ve yeri açıkça belirtilir. Akreditif gerektiriyorsa istenen formatta gözetim belgesi düzenlenir.
Gözetim Raporu
- Gözetim kuruluşu, gözetmen ve talimat sahibi bilgileri
- Gözetim tarihi, saati ve yeri
- Mal tanımı, parti/lot ve referans belgeler
- Uygulanan gözetim yöntemi ve varsa numune planı
- Ölçüm ve tartım sonuçları, kullanılan ekipman ve kalibrasyon bilgisi
- Ambalaj, işaretleme ve istif durumu
- Tespit edilen uygunsuzluk, eksiklik veya hasar
- Fotoğraf kayıtları
- Numune mühür numaraları ve saklama bilgisi
- Gözetimin kapsam sınırı beyanı
- Konteyner numarası, tipi ve CSC bilgileri
- Uygunluk kontrolü bulguları ve fotoğraflar
- İstif ve emniyetleme fotoğrafları
- Mühür numarası ve mühürleme anı kaydı
- Nem ve sıcaklık ölçümleri
Raporun Sınırları
Gözetim raporu, malın GÖZETİM ANINDA ve GÖZETİM YERİNDE tespit edilen durumunu belgeler; bunun ötesine geçmez. Rapor bir kalite garantisi, uygunluk belgesi veya sigorta teminatı değildir. Gözetim örnekleme esaslıysa sonuç yalnızca alınan numuneyi temsil eder; partinin tamamı için mutlak bir güvence vermez. Gözetimden sonra malın elleçlenmesi, taşınması veya depolanması sırasında oluşan değişiklikler rapor kapsamı dışındadır.
Akreditasyon
Gözetim faaliyetleri ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; bu standart gözetim kuruluşunun tarafsızlığını, personel yetkinliğini ve gözetim yöntemlerinin geçerliliğini şart koşar. Tarafsızlık kuralı belirleyicidir: gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı malın alım satımına veya imalatına taraf olamaz. EUROLAB, ISO/IEC 17020 kapsamında ILAC çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; akredite kapsam gözetim türü bazında olduğundan teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Gözetim Hizmetleri
Sık Sorulan Sorular
Işık testi nedir?
Konteynerin kapıları kapatılıp içeriden bakılarak dışarıdan ışık sızıp sızmadığının kontrol edilmesidir. Işık giren yerden su da girer; bu basit test, deniz taşımasında ıslanma hasarının en yaygın nedenini yüklemeden önce yakalar.
Nem emici gerçekten gerekli mi?
Higroskopik yüklerde ve uzun deniz seferlerinde gereklidir. Sıcaklık değişimiyle konteyner içinde yoğuşma oluşur — konteyner yağmuru denen olay — ve yükün üstüne damlar. Nem emici bu riski azaltır; kullanımı ve miktarı rapora yazılır.
Gözetim raporu kalite garantisi midir?
Değildir. Rapor, gözetim anında ve gözetim yerinde tespit edilen durumu belgeler. Malın sonraki taşıma, elleçleme ve depolama süreçlerinde uğrayacağı değişiklikler rapor kapsamı dışındadır ve gözetim kuruluşu bunlardan sorumlu değildir.
Gözetmenin bağımsızlığı nasıl sağlanıyor?
Gözetim ISO/IEC 17020 kapsamında yürütülür; standart tarafsızlığı ve çıkar çatışmasının önlenmesini şart koşar. Gözetim kuruluşu, gözetimini yaptığı malın alım satımına taraf olamaz.
Rapor ne kadar sürede düzenlenir?
Saha çalışması tamamlandığında ön bulgular aynı gün iletilir. Nihai rapor, analiz gerekiyorsa laboratuvar sonuçlarının gelmesine bağlıdır; süre teklif aşamasında yazılı olarak belirlenir.