RoHS CE İşareti Nedir?
RoHS Direktifi (2011/65/AB), elektrikli ve elektronik ekipmanda belirli tehlikeli maddelerin kullanımını kısıtlar. Hâlihazırda on madde kısıtlanmıştır: kurşun, cıva, kadmiyum, altı değerlikli krom, PBB, PBDE ve dört ftalat (DEHP, BBP, DBP, DIBP). Sınırlar homojen malzeme bazındadır — ürünün bütünü üzerinden değil, birbirinden mekanik olarak ayrılabilen her bir malzeme üzerinden hesaplanır. Bu ayrım uygulamada en sık yapılan hatanın kaynağıdır.
RoHS CE İşareti Kimler İçin Gereklidir?
- Her türlü elektrikli ve elektronik ekipman üreticisi
- Kablo, konnektör, kart ve bileşen tedarikçileri
- Elektrikli ekipman ithalatçıları ve dağıtıcıları
- Kendi markasıyla elektronik ürün satan firmalar
RoHS CE İşareti Zorunlu mu?
Kapsamdaki ekipman için zorunludur ve onaylanmış kuruluş katılımı öngörülmez; uygunluk değerlendirmesi iç üretim kontrolüyle (Modül A) yapılır. Uygunluk beyanında RoHS ayrıca listelenir. Belirli uygulamalar için Ek III ve Ek IV'te süreli muafiyetler tanımlıdır; muafiyetten yararlanılıyorsa bu teknik dosyada gösterilmelidir.
RoHS Yönetmeliğinin Kapsamı
- Kapsam: 11 ekipman kategorisi ve kapsam dışı ürünler
- Kısıtlanan maddeler ve homojen malzemede azami ağırlıkça derişim değerleri
- Homojen malzeme kavramı ve ayrıştırma mantığı
- Ek III ve Ek IV muafiyetleri; muafiyetlerin süreli olması
- Uygunluk değerlendirme prosedürü: EN IEC 63000'e göre teknik dokümantasyon
- Tedarik zinciri bilgi toplama ve malzeme beyanları
- Üretici, yetkili temsilci, ithalatçı ve dağıtıcı yükümlülükleri
- İşaretleme ve AB Uygunluk Beyanında RoHS'un belirtilmesi
RoHS Uygunluk Değerlendirme Süreci
- 1Mevzuatın BelirlenmesiÜrüne hangi AB mevzuatlarının uygulandığı tespit edilir. Bir ürün aynı anda birden çok yönetmelik kapsamına girebilir; hepsi karşılanmalıdır.
- 2Uygunluk Değerlendirme Modülünün SeçimiMevzuat, ürünün risk sınıfına göre izlenecek modülü belirler. Kimi modülde üretici kendi beyanını yapar, kimisinde onaylanmış kuruluş devreye girer.
- 3Uyumlaştırılmış Standartlara Göre TestAB Resmî Gazetesi'nde yayımlanmış uyumlaştırılmış standartlara uygunluk deneylerle gösterilir; bu, mevzuata uygunluk karinesi sağlar.
- 4Risk Analizi ve Teknik DosyaRisk değerlendirmesi, tasarım hesapları, test raporları, kullanım kılavuzu ve etiket örnekleri teknik dosyada toplanır.
- 5AB Uygunluk BeyanıÜretici veya AB'deki yetkili temsilcisi uygunluk beyanını imzalar. Sorumluluk beyanı imzalayana aittir.
- 6CE İşaretinin İliştirilmesiİşaret, mevzuatın öngördüğü biçim ve boyutta ürüne iliştirilir; onaylanmış kuruluş devredeyse kimlik numarası da eklenir.
- 7Teknik Dosyanın SaklanmasıTeknik dosya, ürünün piyasaya arzından itibaren mevzuatın belirlediği süre boyunca (çoğu yönetmelikte 10 yıl) saklanır ve talep hâlinde yetkili otoriteye sunulur.
RoHS Beyanının Geçerliliği
CE işareti bir belge değil, üreticinin uygunluk beyanıdır ve süresi yoktur. Ancak beyan, ürünün ve mevzuatın değişmediği sürece geçerlidir: yönetmelik veya uyumlaştırılmış standart güncellenirse teknik dosya yenilenmelidir. Onaylanmış kuruluş sertifikaları (ör. AB Tip İnceleme Belgesi) ise süreye tabidir.
RoHS İçin Gerekli Belgeler
- Ürün tanımı, model listesi ve teknik çizimler
- Risk değerlendirmesi
- Uygulanan uyumlaştırılmış standartların listesi
- Test raporları
- Kullanım kılavuzu ve uyarı etiketleri (hedef pazarın dilinde)
- AB Uygunluk Beyanı taslağı
- Ürün ağacı (BOM) ve homojen malzeme dökümü
- Tedarikçi RoHS uygunluk beyanları ve malzeme deklarasyonları
- Kritik malzemeler için analiz raporları (XRF taraması ve gerektiğinde ıslak kimya)
- Yararlanılan muafiyetlerin listesi ve gerekçesi
- EN IEC 63000'e göre düzenlenmiş teknik dokümantasyon
RoHS Uygunluk Değerlendirme Maliyeti
Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.
- Ürüne uygulanan yönetmelik sayısı
- Uygunluk değerlendirme modülü — onaylanmış kuruluş devrede mi
- Gereken test kapsamı ve numune sayısı
- Teknik dosyanın mevcut durumu
- Çeviri ve dokümantasyon ihtiyacı
Akreditasyon
CE kapsamında onaylanmış kuruluş (Notified Body), ilgili AB yönetmeliği için Avrupa Komisyonu'nun NANDO veritabanına kayıtlıdır ve dört haneli kimlik numarası taşır. Onaylanmış kuruluş yetkisi mevzuat ve ürün kapsamı bazındadır; bir yönetmelik için verilen yetki diğerini kapsamaz. Deneyler ISO/IEC 17025, ürün belgelendirmesi ISO/IEC 17065 kapsamındadır.
Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Belgelendirmeler
RoHS Hakkında Sık Sorulan Sorular
Tedarikçi beyanı yeterli mi, test yaptırmam gerekir mi?
EN IEC 63000, tedarikçi beyanlarına dayalı bir dokümantasyon yaklaşımına izin verir; ancak beyanın güvenilirliğinin değerlendirilmesi üreticinin sorumluluğudur. Riskli malzemelerde (lehim, kaplama, plastik, kablo yalıtımı) doğrulama amaçlı analiz yapmak yaygın ve savunulabilir bir uygulamadır.
Ürünümün bütününde sınır altındaysam uygun sayılır mıyım?
Hayır. Sınırlar homojen malzeme bazındadır. Ürünün toplam ağırlığına oranlamak yanlıştır; tek bir küçük contadaki aşım bile uygunsuzluk yaratır.
RoHS ile REACH aynı şey mi?
Değildir. RoHS, elektrikli ekipmanda belirli maddeleri kısıtlayan bir ürün direktifidir ve CE kapsamındadır. REACH ise tüm kimyasalları kapsayan yatay bir tüzüktür; CE işareti kapsamında değildir ama SVHC bildirimi gibi ayrı yükümlülükler getirir.
CE işaretini kim iliştirir?
Üretici veya AB'de yerleşik yetkili temsilcisi. Belgelendirme kuruluşu CE işareti iliştirmez; yalnızca mevzuatın öngördüğü durumlarda onaylanmış kuruluş olarak uygunluk değerlendirmesine katılır ve kendi sertifikasını düzenler. Beyanın sorumluluğu her hâlükârda üreticidedir.
CE işareti bir kalite belgesi midir?
Hayır. CE, ürünün ilgili AB mevzuatının sağlık, emniyet ve çevre şartlarını karşıladığının beyanıdır; kalite seviyesini veya performans üstünlüğünü göstermez.
Teknik dosyayı ne kadar saklamam gerekir?
Çoğu AB yönetmeliğinde ürünün piyasaya arzından itibaren 10 yıldır. Süre mevzuata göre değişebildiği için ilgili yönetmeliğin ilgili maddesinden teyit edilmelidir. Dosya, talep hâlinde piyasa gözetimi otoritesine sunulur.