Çevreye Duyarlı Tasarım (Ecodesign) ve CE İşareti

Çevreye Duyarlı Tasarım (Ecodesign) düzenlemeleri, enerji ile ilgili ürünlerin çevresel performansı için asgari şartlar koyar. Çerçeve direktifin (2009/125/AT) yerini, kapsamı enerji dışı ürünlere de genişleten Sürdürülebilir Ürünler için Ecodesign Tüzüğü (ESPR — (AB) 2024/1781) almaktadır. Şartlar ürün grubu bazında ayrı uygulama tüzükleriyle belirlenir: asgari verimlilik, bekleme modu tüketimi, onarılabilirlik, yedek parça bulunabilirliği ve bilgi sağlama yükümlülükleri gibi.

• Beyaz eşya, aydınlatma ve ısıtma-soğutma ekipmanı üreticileri
• Elektrik motoru, pompa, fan ve trafo imalatçıları
• Bilgi teknolojisi ekipmanı ve güç kaynağı üreticileri
• Bu ürünleri AB'ye ithal edenler

Ürün grubu için bir uygulama tüzüğü yayımlanmışsa zorunludur. Uygunluk değerlendirmesi iç üretim kontrolü (Modül A) veya yönetim sistemi (Modül B eki) yoluyla yapılır; onaylanmış kuruluş katılımı öngörülmez. Ecodesign şartları çoğunlukla Enerji Etiketlemesi Tüzüğü ((AB) 2017/1369) ile birlikte uygulanır: biri asgari performansı belirler, diğeri performansın tüketiciye nasıl gösterileceğini düzenler.

• Kapsam ve ürün grubu bazlı uygulama tüzükleri
• Asgari enerji verimliliği şartları
• Bekleme (standby) ve kapalı mod güç tüketimi sınırları
• Kaynak verimliliği: dayanıklılık, onarılabilirlik, yükseltilebilirlik
• Yedek parça bulunabilirliği ve onarım bilgisine erişim
• Sökülebilirlik ve geri dönüştürülebilirlik
• Bilgi sağlama yükümlülükleri: teknik doküman, kullanım kılavuzu ve serbest erişimli internet sitesi
• Ölçüm ve hesaplama yöntemleri; doğrulama toleransları
• ESPR ile gelen Dijital Ürün Pasaportu ve satılmayan tüketici ürünlerinin imhasına ilişkin hükümler

1. 1Mevzuatın BelirlenmesiÜrüne hangi AB mevzuatlarının uygulandığı tespit edilir. Bir ürün aynı anda birden çok yönetmelik kapsamına girebilir; hepsi karşılanmalıdır.
2. 2Uygunluk Değerlendirme Modülünün SeçimiMevzuat, ürünün risk sınıfına göre izlenecek modülü belirler. Kimi modülde üretici kendi beyanını yapar, kimisinde onaylanmış kuruluş devreye girer.
3. 3Uyumlaştırılmış Standartlara Göre TestAB Resmî Gazetesi'nde yayımlanmış uyumlaştırılmış standartlara uygunluk deneylerle gösterilir; bu, mevzuata uygunluk karinesi sağlar.
4. 4Risk Analizi ve Teknik DosyaRisk değerlendirmesi, tasarım hesapları, test raporları, kullanım kılavuzu ve etiket örnekleri teknik dosyada toplanır.
5. 5AB Uygunluk BeyanıÜretici veya AB'deki yetkili temsilcisi uygunluk beyanını imzalar. Sorumluluk beyanı imzalayana aittir.
6. 6CE İşaretinin İliştirilmesiİşaret, mevzuatın öngördüğü biçim ve boyutta ürüne iliştirilir; onaylanmış kuruluş devredeyse kimlik numarası da eklenir.
7. 7Teknik Dosyanın SaklanmasıTeknik dosya, ürünün piyasaya arzından itibaren mevzuatın belirlediği süre boyunca (çoğu yönetmelikte 10 yıl) saklanır ve talep hâlinde yetkili otoriteye sunulur.

CE işareti bir belge değil, üreticinin uygunluk beyanıdır ve süresi yoktur. Ancak beyan, ürünün ve mevzuatın değişmediği sürece geçerlidir: yönetmelik veya uyumlaştırılmış standart güncellenirse teknik dosya yenilenmelidir. Onaylanmış kuruluş sertifikaları (ör. AB Tip İnceleme Belgesi) ise süreye tabidir.

• Ürün tanımı, model listesi ve teknik çizimler
• Risk değerlendirmesi
• Uygulanan uyumlaştırılmış standartların listesi
• Test raporları
• Kullanım kılavuzu ve uyarı etiketleri (hedef pazarın dilinde)
• AB Uygunluk Beyanı taslağı
• Ürün grubunun tabi olduğu uygulama tüzüğünün belirlenmesi
• Verimlilik ve güç tüketimi ölçüm raporları (uyumlaştırılmış standartlara göre)
• Ürün bilgi föyü (product fiche) ve teknik dokümantasyon
• Enerji etiketi tasarımı ve EPREL veri tabanı kaydı (kapsamdaysa)
• Yedek parça listesi ve bulunabilirlik taahhüdü
• Onarım ve sökme talimatları

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Ürüne uygulanan yönetmelik sayısı
• Uygunluk değerlendirme modülü — onaylanmış kuruluş devrede mi
• Gereken test kapsamı ve numune sayısı
• Teknik dosyanın mevcut durumu
• Çeviri ve dokümantasyon ihtiyacı

CE kapsamında onaylanmış kuruluş (Notified Body), ilgili AB yönetmeliği için Avrupa Komisyonu'nun NANDO veritabanına kayıtlıdır ve dört haneli kimlik numarası taşır. Onaylanmış kuruluş yetkisi mevzuat ve ürün kapsamı bazındadır; bir yönetmelik için verilen yetki diğerini kapsamaz. Deneyler ISO/IEC 17025, ürün belgelendirmesi ISO/IEC 17065 kapsamındadır.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• CERoHS
• CEMakine Emniyeti
• CELVD
• CEEMC
• CERED
• CEMDR
• CEIVDR
• CEPED