Psikososyal Risk Yönetimi (ISO 45003)

ISO 45003, iş yerinde psikolojik sağlık ve güvenliğin yönetilmesi için kılavuzdur. ISO 45001 çerçevesi içinde psikososyal risklerin — aşırı iş yükü, belirsiz rol tanımı, zorbalık ve taciz, iş-yaşam dengesi, iş güvencesizliği — nasıl tanımlanacağını ve yönetileceğini anlatır. Şart standardı değil, kılavuz dokümandır.

• Tükenmişlik ve işten ayrılma oranı yüksek kuruluşlar
• Vardiyalı, yoğun tempolu veya duygusal yük taşıyan işlerde çalışanlar bulunduran işletmeler
• ISO 45001 sistemini psikososyal tarafta güçlendirmek isteyen kuruluşlar
• Zorbalık ve taciz önleme politikasını kurumsallaştırmak isteyen İK ekipleri

Zorunlu değildir ve kılavuz olduğu için akredite belgelendirmesi yapılmaz. Buna karşılık İSG mevzuatı riskin fiziksel olanla sınırlı olmadığını kabul eder; psikososyal risklerin değerlendirilmesi ISO 45001 denetiminde ele alınabilir.

• Psikososyal tehlikelerin tanımlanması: iş organizasyonu, sosyal faktörler, çalışma ortamı ve ekipman
• İş yükü, çalışma temposu, çalışma süreleri ve vardiya düzeninin değerlendirilmesi
• Rol belirsizliği, kontrol eksikliği ve destek yetersizliği
• Zorbalık, taciz, ayrımcılık ve şiddetin önlenmesi
• İş güvencesizliği ve değişim süreçlerinin etkileri
• Risklerin değerlendirilmesi ve kontrol önlemleri
• Etkilenen çalışanların desteklenmesi ve işe dönüş süreçleri
• Performansın izlenmesi ve iyileştirme

1. 1Boşluk AnaliziMevcut uygulamalar kılavuzun önerileriyle karşılaştırılır; eksikler çıkarılır.
2. 2UygulamaKılavuzun önerdiği süreç, rol ve kayıtlar kuruluşun kendi yapısına uyarlanarak hayata geçirilir.
3. 3İç DeğerlendirmeUygulamanın etkinliği iç denetim ve gözden geçirmeyle ölçülür.
4. 4İkinci Taraf Değerlendirme (isteğe bağlı)Müşteri veya bağımsız bir taraf, uygulamanın kılavuza uyumunu değerlendirip rapor düzenleyebilir. Bu bir akredite belge değildir.

Bu doküman bir kılavuzdur; akredite belge düzenlenmediği için geçerlilik süresi de yoktur. Uygulama, kuruluşun kendi gözden geçirme takvimine bağlıdır.

• Mevcut politika, prosedür ve süreç tanımları
• İlgili kayıt ve ölçüm verileri
• Sorumluluk ve yetki tanımları

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Boşluk analizinin kapsamı
• Uygulama danışmanlığı istenip istenmediği
• İkinci taraf değerlendirme talep edilip edilmediği

Bu doküman şart (requirement) değil kılavuz (guidance) niteliğindedir; bu yüzden akredite belgelendirmesi YAPILMAZ. "ISO 31000 belgesi" gibi bir akredite belge sunan olursa bu, akreditasyon kurallarına aykırıdır. Kılavuzun uygulanması, ilgili şart standardının (ör. ISO 9001, ISO 45001) denetiminde kanıt olarak değerlendirilebilir.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• ISO 45001İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetimi
• ISO 9001Kalite Yönetim Sistemi
• ISO 10002Müşteri Memnuniyeti ve Şikâyet Yönetimi
• ISO 10004Müşteri Memnuniyeti İzleme ve Ölçme
• ISO 10012Ölçüm Yönetim Sistemi
• ISO 13485Medikal Cihaz Kalite Yönetimi
• ISO 15378İlaç Birincil Ambalajı Kalite Yönetimi
• ISO 17034Referans Malzeme Üreticileri