Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Belgesi Nedir?
ISO 10012, ölçüm süreçleri ve ölçüm donanımı için yönetim sistemi şartlarını tanımlar. Amaç, ölçüm sonuçlarının amaçlanan kullanıma uygun olduğunun ve hatalı ölçümden kaynaklanan uygunsuzluk riskinin yönetildiğinin güvence altına alınmasıdır. Metrolojik teyit (confirmation) kavramı bu standardın merkezindedir.
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Belgesi Kimler İçin Gereklidir?
- Ölçümün ürün uygunluğunu doğrudan belirlediği imalat kuruluşları
- Geniş ölçüm ekipmanı parkını yöneten üretim tesisleri
- Kalibrasyon ve doğrulama süreçlerini sistematik hâle getirmek isteyen kuruluşlar
- ISO 9001 madde 7.1.5 (izleme ve ölçme kaynakları) uygulamasını derinleştirmek isteyenler
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Belgesi Zorunlu mu?
Zorunlu değildir. ISO 9001 zaten izleme ve ölçme kaynaklarının uygunluğunu ister; ISO 10012 bu şartın nasıl karşılanacağını ayrıntılandırır. Ölçümün kritik olduğu sektörlerde müşteri sözleşmesiyle istenebilir.
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Standardının Kapsamı
- Ölçüm yönetim sisteminin genel şartları
- Yönetim sorumluluğu: metroloji fonksiyonu, müşteri odağı, kalite hedefleri, gözden geçirme
- Kaynak yönetimi: personel yetkinliği, bilgi kaynakları, malzeme kaynakları, tedarikçiler
- Metrolojik teyit: kalibrasyon, teyit aralıklarının belirlenmesi, teyit durumunun gösterilmesi, kayıtlar
- Ölçüm süreci: tasarımı, gerçekleştirilmesi, ölçüm belirsizliği ve izlenebilirlik
- Ölçüm yönetim sisteminin analizi ve iyileştirilmesi
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Belgelendirme Süreci
- 1BaşvuruKuruluşun faaliyet alanı, çalışan sayısı, saha sayısı ve kapsam sınırları belirlenir. Denetim gün sayısı bu bilgilere göre hesaplanır.
- 2Doküman İncelemesi (Aşama 1)Yönetim sistemi dokümantasyonu, kapsam tanımı, risk değerlendirmesi ve iç denetim/YGG kayıtları incelenir; sahada denetime hazır olup olunmadığı değerlendirilir.
- 3Belgelendirme Denetimi (Aşama 2)Sistemin sahada uygulandığı ve etkin olduğu yerinde doğrulanır. Bulgular majör/minör uygunsuzluk ve gözlem olarak sınıflandırılır.
- 4Uygunsuzlukların KapatılmasıKuruluş kök neden analizi ve düzeltici faaliyet planı sunar. Majör uygunsuzluklar kapatılmadan belge düzenlenmez.
- 5Belge DüzenlenmesiBağımsız bir karar vericinin gözden geçirmesinin ardından belge düzenlenir. Denetimi yapan ekip belge kararını veremez.
- 6Gözetim DenetimleriBelge süresi boyunca yılda en az bir kez gözetim denetimi yapılır. İlk gözetim, Aşama 2'nin son gününden itibaren 12 ayı aşamaz.
- 7Yeniden BelgelendirmeÜç yılın sonunda sistemin tamamı yeniden denetlenir; belge süresi dolmadan tamamlanması gerekir.
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Belgesinin Geçerlilik Süresi
Yönetim sistemi belgeleri üç yıl geçerlidir. Bu süre boyunca yılda en az bir gözetim denetimi yapılır; gözetim yapılmazsa belge askıya alınır. Üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi tamamlanır.
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) İçin Gerekli Belgeler
- Ticaret sicil kaydı ve faaliyet belgesi
- Kuruluş organizasyon şeması ve çalışan sayısı
- Kapsam kapsamındaki saha/şube listesi
- Yönetim sistemi el kitabı veya süreç dokümantasyonu
- İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları
- Varsa yasal izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Belgelendirme Maliyeti
Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.
- Kapsama giren çalışan sayısı (denetim gün sayısını doğrudan belirler)
- Saha ve şube sayısı; çok sahalı örnekleme uygulanıp uygulanmadığı
- Faaliyetin risk seviyesi ve süreç karmaşıklığı
- Belgelendirilecek standart sayısı — entegre denetim gün sayısını düşürür
- Üç yıllık döngü: belgelendirme + iki gözetim denetimi
Akreditasyon
Yönetim sistemi belgelendirmesi ISO/IEC 17021-1 kapsamında yürütülür. Belgelendirme kuruluşu, IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına (IAF MLA) taraf bir akreditasyon kuruluşu tarafından akredite edilir; bu anlaşma, bir ülkede düzenlenen belgenin diğer ülkelerde de kabul görmesini sağlayan uluslararası tanınma zincirini kurar. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 kapsamında IAF üyesi akreditasyon kuruluşlarından alınmış, uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.
Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Belgelendirmeler
ISO 9001Kalite Yönetim Sistemi
ISO 10002Müşteri Memnuniyeti ve Şikâyet Yönetimi
ISO 10004Müşteri Memnuniyeti İzleme ve Ölçme
ISO 13485Medikal Cihaz Kalite Yönetimi
ISO 15378İlaç Birincil Ambalajı Kalite Yönetimi
ISO 17034Referans Malzeme Üreticileri
ISO/IEC 17025Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarları
ISO 21001Eğitim Kuruluşları Yönetimi
Ölçüm Yönetim Sistemi (ISO 10012) Hakkında Sık Sorulan Sorular
ISO 10012 ile ISO/IEC 17025 aynı şey mi?
Hayır. ISO/IEC 17025 laboratuvarların deney ve kalibrasyon yetkinliğini akredite ettirmesi içindir. ISO 10012, laboratuvar olmayan bir kuruluşun kendi ölçüm süreçlerini ve ekipmanını yönetmesi içindir.
