İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetimi (ISO 45001) Belgelendirmesi

ISO 45001, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek amacıyla İSG risklerinin sistematik olarak yönetilmesi için şartları tanımlar. OHSAS 18001'in yerini almıştır. En belirgin farkı çalışan katılımına verdiği ağırlıktır: risk değerlendirmesi ve karar süreçlerinde çalışanlara ve varsa temsilcilerine danışılması açık bir şarttır. Yürürlükteki sürüm ISO 45001:2018'dir.

• Tehlike sınıfı yüksek imalat, inşaat, madencilik ve enerji kuruluşları
• Alt yüklenici ve taşeronla çalışan işletmeler
• İhale şartnamesinde İSG belgesi istenen kuruluşlar
• Kaza sıklık oranını sistematik olarak düşürmek isteyen her ölçekte işletme

Belge yasal olarak zorunlu değildir; ancak İSG mevzuatına uymak zorunludur. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu risk değerlendirmesi, İSG uzmanı ve iş yeri hekimi görevlendirmesi gibi yükümlülükler getirir. ISO 45001 bu yükümlülüklerin yerine geçmez; onları kapsayan bir yönetim çerçevesi kurar ve denetimde yasal uyum ayrıca kontrol edilir.

• Madde 4 — Kuruluşun bağlamı: çalışanların ve ilgili tarafların ihtiyaçları, İSG YS kapsamı
• Madde 5 — Liderlik ve çalışanların katılımı: İSG politikası, sorumluluk, çalışanlara danışma ve katılım mekanizmaları
• Madde 6 — Planlama: tehlike tanımlama, İSG risk ve fırsatlarının değerlendirilmesi, yasal ve diğer şartların belirlenmesi, İSG amaçları
• Madde 7 — Destek: kaynaklar, yetkinlik, farkındalık, iletişim, dokümante edilmiş bilgi
• Madde 8 — Operasyon: tehlikenin ortadan kaldırılması ve risk azaltma hiyerarşisi, değişiklik yönetimi, satın alma, yükleniciler ve dış kaynak kullanımı, acil durum hazırlığı ve müdahale
• Madde 9 — Performans değerlendirme: izleme ve ölçme, uyum değerlendirmesi, iç denetim, yönetimin gözden geçirmesi
• Madde 10 — İyileştirme: olay (kaza/ramak kala) incelemesi, uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet, sürekli iyileştirme

1. 1BaşvuruKuruluşun faaliyet alanı, çalışan sayısı, saha sayısı ve kapsam sınırları belirlenir. Denetim gün sayısı bu bilgilere göre hesaplanır.
2. 2Doküman İncelemesi (Aşama 1)Yönetim sistemi dokümantasyonu, kapsam tanımı, risk değerlendirmesi ve iç denetim/YGG kayıtları incelenir; sahada denetime hazır olup olunmadığı değerlendirilir.
3. 3Belgelendirme Denetimi (Aşama 2)Sistemin sahada uygulandığı ve etkin olduğu yerinde doğrulanır. Bulgular majör/minör uygunsuzluk ve gözlem olarak sınıflandırılır.
4. 4Uygunsuzlukların KapatılmasıKuruluş kök neden analizi ve düzeltici faaliyet planı sunar. Majör uygunsuzluklar kapatılmadan belge düzenlenmez.
5. 5Belge DüzenlenmesiBağımsız bir karar vericinin gözden geçirmesinin ardından belge düzenlenir. Denetimi yapan ekip belge kararını veremez.
6. 6Gözetim DenetimleriBelge süresi boyunca yılda en az bir kez gözetim denetimi yapılır. İlk gözetim, Aşama 2'nin son gününden itibaren 12 ayı aşamaz.
7. 7Yeniden BelgelendirmeÜç yılın sonunda sistemin tamamı yeniden denetlenir; belge süresi dolmadan tamamlanması gerekir.

Yönetim sistemi belgeleri üç yıl geçerlidir. Bu süre boyunca yılda en az bir gözetim denetimi yapılır; gözetim yapılmazsa belge askıya alınır. Üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi tamamlanır.

• Ticaret sicil kaydı ve faaliyet belgesi
• Kuruluş organizasyon şeması ve çalışan sayısı
• Kapsam kapsamındaki saha/şube listesi
• Yönetim sistemi el kitabı veya süreç dokümantasyonu
• İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları
• Varsa yasal izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Kapsama giren çalışan sayısı (denetim gün sayısını doğrudan belirler)
• Saha ve şube sayısı; çok sahalı örnekleme uygulanıp uygulanmadığı
• Faaliyetin risk seviyesi ve süreç karmaşıklığı
• Belgelendirilecek standart sayısı — entegre denetim gün sayısını düşürür
• Üç yıllık döngü: belgelendirme + iki gözetim denetimi

Yönetim sistemi belgelendirmesi ISO/IEC 17021-1 kapsamında yürütülür. Belgelendirme kuruluşu, IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına (IAF MLA) taraf bir akreditasyon kuruluşu tarafından akredite edilir; bu anlaşma, bir ülkede düzenlenen belgenin diğer ülkelerde de kabul görmesini sağlayan uluslararası tanınma zincirini kurar. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 kapsamında IAF üyesi akreditasyon kuruluşlarından alınmış, uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• ISO 45003Psikososyal Risk Yönetimi
• ISO 9001Kalite Yönetim Sistemi
• ISO 10002Müşteri Memnuniyeti ve Şikâyet Yönetimi
• ISO 10004Müşteri Memnuniyeti İzleme ve Ölçme
• ISO 10012Ölçüm Yönetim Sistemi
• ISO 13485Medikal Cihaz Kalite Yönetimi
• ISO 15378İlaç Birincil Ambalajı Kalite Yönetimi
• ISO 17034Referans Malzeme Üreticileri