Denetim Nedir?
Proses denetimi, sistemin bütününe değil tek bir üretim veya geliştirme prosesine odaklanan derinlemesine bir denetimdir. Otomotivde VDA 6.3 metodolojisi bu denetimin standart aracıdır ve sonuç yüzdesel bir puan ile A/B/C sınıflandırmasıdır.
Neden Yapılır?
Amaç, prosesin tutarlı ve tekrarlanabilir çıktı üretme yeteneğini ölçmektir. Sistem denetimi 'kurallar var mı' diye bakar; proses denetimi 'kurallar bu proseste gerçekten işliyor mu' diye bakar.
Kim Talep Eder?
- Otomotiv OEM'leri ve Tier 1 tedarikçiler
- Yeni proje öncesi potansiyel analizi yaptıran alıcılar
- Saha problemi sonrası kök neden arayan kuruluşlar
- Tedarikçi geliştirme programı yürüten şirketler
- Kendi proseslerini iç değerlendirmeye tabi tutan üreticiler
Denetim Kriteri
Otomotivde VDA 6.3 soru kataloğu yaygın kriterdir. Diğer sektörlerde IATF 16949 proses şartları, müşteri şartnamesi veya kuruluşun kendi proses standartları kullanılır. Puanlama ve indirgeme kuralları kriterin ayrılmaz parçasıdır.
Denetim Kapsamı
- Proses girdileri: malzeme, bilgi, şartname
- Personel yetkinliği ve eğitim kayıtları
- Makine, ekipman ve alet yeterliliği
- Proses parametrelerinin tanımı ve kontrolü
- Kontrol planı ve FMEA ile uyum
- Ölçüm sistemleri ve MSA
- İstatistiksel proses kontrol (SPC) uygulaması
- Uygun olmayan ürünün kontrolü ve ayrıştırılması
- İzlenebilirlik ve etiketleme
- Malzeme akışı, taşıma ve depolama
- Proses çıktısının doğrulanması
- Sürekli iyileştirme ve düzeltici faaliyet etkinliği
İlgili Standartlar
- VDA 6.3
- IATF 16949
- ISO 19011
- ISO 9001
Denetim Süreci
- 1Kapsam ve Kriterin BelirlenmesiNeyin, hangi kritere göre denetleneceği yazılı olarak netleştirilir: müşteri davranış kuralları, şartname, standart veya soru listesi.
- 2Ön Bilgi ToplamaDenetlenecek tarafın büyüklüğü, faaliyeti, önceki denetim geçmişi ve varsa açık uygunsuzlukları gözden geçirilir.
- 3Denetim PlanıDenetim günü, ekip ve zaman çizelgesi hazırlanır; ziyaret edilecek alanlar ve görüşülecek roller planlanır.
- 4Açılış ToplantısıDenetimin amacı, kapsamı, yöntemi ve raporlama biçimi aktarılır; gizlilik ve tarafsızlık esasları teyit edilir.
- 5Saha DenetimiÜretim veya hizmet alanları gezilir, kayıtlar incelenir ve çalışanlarla görüşülür. Bulgular anında kayıt altına alınır.
- 6Bulguların SınıflandırılmasıTespitler, kullanılan şemanın sınıflandırmasına göre (kritik / majör / minör / gözlem) derecelendirilir.
- 7Kapanış ToplantısıBulgular yönetime sunulur, gerekçeleri açıklanır ve düzeltici faaliyet beklentisi paylaşılır.
- 8Rapor ve TakipDenetim raporu düzenlenir; düzeltici faaliyet planı alınır ve kapatılması takip edilir. Gerekiyorsa takip denetimi yapılır.
Bulgular
Sonuç, soru bazında verilen puanların yüzdesel toplamı ve A/B/C sınıflandırmasıdır. Belirli soruların düşük puanı toplam puanı indirgeyen kurallara tabidir; bu nedenle yüksek toplam puan tek başına yeterli olmayabilir.
Denetim Raporu
- Denetim kuruluşu, denetçi ve denetlenen taraf bilgileri
- Denetim tarihi, süresi ve kapsamı
- Uygulanan kriter veya soru listesi
- Denetlenen alanlar ve süreçler
- Bulgular ve sınıflandırmaları
- Bulguya dayanak kanıtlar ve fotoğraflar
- Puanlama veya derecelendirme (şema gerektiriyorsa)
- Düzeltici faaliyet planı ve kapatma durumu
Çıktının Sınırı
Proses denetimi bir belgelendirme değildir; sonucunda sertifika düzenlenmez. Çıktı puanlı bir değerlendirme raporudur. Ayrıca puan yalnızca denetlenen prosese ilişkindir; aynı tesisteki diğer prosesler için bir şey söylemez.
Akreditasyon
Denetimin akreditasyonu, denetimin türüne göre değişir. Yönetim sistemi belgelendirmesine dayanak olan üçüncü taraf denetimleri ISO/IEC 17021-1, ürün belgelendirmesine dayanak olanlar ISO/IEC 17065 kapsamında yürütülür ve bu kapsamlar akreditasyona tabidir. Birinci ve ikinci taraf denetimleri ile şema sahibinin kendi kurallarına bağlı denetimler (SMETA, amfori BSCI gibi) akredite belgelendirme kapsamında değildir; bunlar ISO 19011 kılavuzuna göre yürütülür ve rapor üretir. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi denetimin akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Denetimler
Sık Sorulan Sorular
Proses denetiminden belge alır mıyım?
Almazsınız. VDA 6.3 ve benzeri proses denetimleri metodolojidir, belgelendirme şeması değildir. Sonuç puan ve bulgu raporudur; müşteriniz bu puanı tedarikçi statünüzü belirlemekte kullanır.
Potansiyel analizi (P1) nedir?
Yeni bir tedarikçiye veya yeni bir projeye başlamadan önce yapılan ön değerlendirmedir. Amacı, tedarikçinin o işi yapabilecek altyapıya sahip olup olmadığını sipariş verilmeden önce görmektir; sonucu doğrudan iş alıp alamayacağınızı etkileyebilir.
Denetim örnekleme esaslı mıdır?
Evet. Denetçi tüm kayıtları ve tüm ürünleri inceleyemez; bütünü temsil edecek biçimde örnekleme yapar. Bu nedenle denetimde bulgu çıkmaması, hiç uygunsuzluk olmadığı anlamına gelmez; denetim bir güvence sağlar, mutlak kanıt değil.
Denetim tarihi önceden bildirilir mi?
Şemaya ve alıcının politikasına bağlıdır. Duyurulu, yarı duyurulu (bir zaman aralığı verilen) ve habersiz denetim uygulanabilir. Habersiz denetim, kayıtların denetime hazırlanmasını önlemeyi amaçlar ve giderek yaygınlaşmaktadır.








