RTCA DO-160 — Standart

Standart Hakkında

Kapsam başlığı: havacılık ekipmanında çevresel şartlar ve test yöntemleri

RTCA DO-160, RTCA, Inc. (RTCA) tarafından yayımlanan bir standarttır. Havacılık elektroniği için ortak görüş standartlarını yayımlar; DO-160 ve DO-178 en yaygın kullanılanlardır.

RTCA kuruluşunun diğer 3 koduna bak

Kapsam alanları

RTCA DO-160 Nedir?

RTCA DO-160, uçakta kullanılan ekipmanın çevresel nitelendirme şartnamesidir. Havacılıkta bir cihazın uçuşa elverişli sayılabilmesi için tasarımının uçuş ortamına dayandığını göstermesi gerekir; DO-160 bu gösterimin ortak dilidir. Avrupa'daki karşılığı EUROCAE ED-14 aynı metni taşır.

Metin bölümler (section) hâlinde düzenlenmiştir ve her bölüm bir çevresel etkeni ele alır: sıcaklık ve yükseklik, sıcaklık değişimi, nem, işletimsel şok ve çarpışma güvenliği, titreşim, patlayıcı atmosfer, su geçirmezlik, akışkanlara duyarlılık, kum ve toz, mantar, tuz sisi, manyetik etki, güç girişi, gerilim ani değişimi, ses frekansı bozulması, indüklenen sinyal duyarlılığı, radyo frekansı duyarlılığı, yayılan RF emisyonu, yıldırım, buzlanma ve elektrostatik boşalma.

DO-160'ın karakteristik özelliği, ekipmanın hangi kategoride nitelendirileceğinin UÇAK VE MONTAJ YERİNE göre belirlenmesidir. Kokpit paneline monte bir cihaz ile kanat içine monte bir cihaz aynı bölümden farklı kategorilerde geçer. Bu yüzden bir DO-160 raporu okunurken hangi bölümlerin hangi kategorilerde uygulandığı esastır; "DO-160 uygundur" ifadesi tek başına bir anlam taşımaz.

Bölümlerin tamamı her ekipmana uygulanmaz. Basınçlı kabin içinde duran bir cihaz için buzlanma bölümü anlamsızdır; kabin dışında duran bir cihaz için yıldırım bölümü kritik olabilir. Uygulanacak bölüm ve kategori seti, ekipman şartnamesinde (equipment specification) tanımlanır ve bu şartname müşteriden gelir.

Bu Standart Neden Var?

Havacılıkta arıza toleransı diğer sektörlerden birkaç mertebe düşüktür ve bunun nedeni basittir: uçuş sırasında bakım yapılamaz, ekipman değiştirilemez ve arızanın sonucu geri alınamaz. Bu yüzden ekipmanın uçuş ortamında çalıştığını gösterme yükü çok ağırdır.

Uçuş ortamı ise şaşırtıcı derecede zorludur ve yerdeki koşullardan çok farklıdır. Kabin dışı sıcaklık eksi altmış derecelere iner, basınç düşer, nem yoğuşur, motor titreşimi süreklidir, yıldırım çarpması gerçek bir olasılıktır ve elektromanyetik ortam kendi vericileriyle doludur. DO-160, bu etkenlerin her birini ayrı bir bölümde ele alarak sistematik bir nitelendirme çerçevesi kurar.

Kategori mantığı standardın en zekice yönüdür. Aynı bölüm, farklı montaj yerleri için farklı seviyeler tanımlar. Böylece tek bir şartname bütün uçak tiplerini ve bütün montaj yerlerini kapsar; ekipman üreticisi hangi kategoride nitelendirdiğini beyan eder ve entegratör bu beyanı kendi montaj yerine göre değerlendirir.

Revizyon harfi (D, E, F, G) bölümlerin içeriğini değiştirir ve bu, eski raporların kullanılabilirliğini etkiler. Yeni revizyonlar genellikle yeni tehditleri (yeni RF bantları, yeni yıldırım seviyeleri) ekler ve ölçüm yöntemlerini günceller. Bir programda hangi revizyonun geçerli olduğu şartnameden gelir.

DO-160 çevresel nitelendirmedir ve yazılım ile karmaşık donanımı KAPSAMAZ. O taraf DO-178C (yazılım) ve DO-254 (karmaşık elektronik donanım) ile ele alınır ve bunlar deney değil süreç güvencesi getirir. Bir aviyonik ünitenin sertifikasyon dosyası bu üç dokümanın kanıtlarını birlikte taşır.

Hangi Ürünlerde İstenir

Aviyonik donanım ve kabin içi elektronik sistemler
Uçak elektrik, aydınlatma ve güç dağıtım bileşenleri
Kabin eğlence, haberleşme ve bağlantı ekipmanı
İnsansız hava aracı üzerindeki elektronik yükler
Uçak içi sensör, aktüatör ve kontrol üniteleri

İlgili Mevzuat ve Şemalar

EASA ve FAA sertifikasyon süreçlerinde çevresel nitelendirme kanıtı olarak kullanılır
TSO (Technical Standard Order) ve ETSO onaylarında atıf verilen çevresel şartnamedir
Yazılım tarafında RTCA DO-178C, karmaşık elektronik donanım tarafında RTCA DO-254 tamamlayıcı güvence dokümanlarıdır
EUROCAE ED-14, Avrupa'daki eşdeğer yayındır
Kalite sistemi tarafında AS/EN 9100 devreye girer

Değerlendirme Nasıl Yürür

1Ekipman şartnamesinin okunmasıHangi bölümlerin hangi kategorilerde uygulanacağı müşteri şartnamesinden alınır. Laboratuvar bu seçimi kendi başına yapamaz.
2Deney planıBölüm sırası, ekipmanın çalışma modları, izlenecek parametreler ve kabul ölçütleri yazılı bir planda tanımlanır.
3İşlevsel referans ölçümüDeneyler öncesinde ekipmanın normal performansı kaydedilir; sonraki karşılaştırmalar buna göre yapılır.
4Bölüm bölüm nitelendirmeHer bölüm ilgili kategori seviyesinde uygulanır; ekipman çoğu bölümde çalışır durumda izlenir.
5Nitelendirme raporuUygulanan bölümler, kategoriler, seviyeler, gözlemler ve varsa sapmalar raporlanır.

Yakın Standartlar ve Aradaki Fark

MIL-STD-810
Askerî çevresel şartname. İkisi de çevresel nitelendirme yapar ama biri sivil havacılık, diğeri askerî ekipman için yazılmıştır ve profilleri farklıdır.
RTCA DO-178C
Yazılım yaşam döngüsü güvencesi. Deney değil süreç kanıtı ister; DO-160 ile birlikte dosyayı tamamlar.
RTCA DO-254
Karmaşık elektronik donanım tasarım güvencesi. FPGA ve ASIC içeren ünitelerde devreye girer.
EUROCAE ED-14
DO-160'ın Avrupa eşdeğeri; aynı metni taşır.

Raporda Ne Bulunmalı

Bir raporun kullanılabilir olması için aşağıdaki bilgileri taşıması gerekir. Eksik bir rapor, sonucu doğru olsa bile tedarik zincirinde ya da denetimde kabul görmeyebilir.

Uygulanan bölüm numaraları ve her biri için seçilen kategori
Uygulanan revizyon harfi (D, E, F, G)
Ekipman tanımı, parça numarası ve yazılım/donanım sürümü
Deney sırasındaki çalışma modları ve izlenen parametreler
İşlevsel referans ölçümleri ve deney sonrası karşılaştırma
Sapmalar, gözlemler ve varsa şartname dışı uygulamalar

Sık Karıştırılan Noktalar

"DO-160 sertifikası" diye bir belge yoktur; DO-160 bir deney şartnamesidir ve çıktısı nitelendirme raporudur. Sertifikasyon uçak ya da TSO düzeyinde verilir.
Bölüm ve kategori seçimi müşterinin ekipman şartnamesinden gelir; laboratuvar bu seçimi kendi başına yaparsa rapor kabul edilmez.
MIL-STD-810 ile karıştırılır: ikisi de çevresel şartnamedir ama biri sivil havacılık, diğeri askerî ekipman için yazılmıştır.
Revizyon harfi belirtilmeyen bir rapor değerlendirilemez; revizyonlar bölüm içeriklerini değiştirir.
Ekipman deney sırasında çalıştırılmıyorsa geçici arızalar görünmez; izlenen parametreler raporda belirtilmelidir.
DO-160 yazılım ve karmaşık donanımı kapsamaz; o taraf DO-178C ve DO-254 ile ele alınır.

Kodun Yapısı

Yayımlayan: RTCA DO
Seri numarası: 160
Bölüm: Bölümsüz

Kütüphanede kodlar sürüm yılı olmadan tutulur. Yürürlükteki sürüm zamanla değişir; şartnamenizde yıl belirtilmişse o sürüm esas alınır, belirtilmemişse en güncel sürüm uygulanır.

Kapsamı

Test
EMC / EMI Testleri
Batarya Testleri
Otomotiv Testleri
Havacılık ve Uzay Testleri
Standart Bazlı Testler
Titreşim ve Şok
Havacılık ve Uzay Testleri
Çevresel Testler

İlgili Testler ve Hizmetler

Teknik Gereklilikler

Standart metinleri ilgili kuruluşun telif hakkındadır; test koşulu, numune ve kabul kriteri burada uydurulamaz.

Dayanak: RTCA DO-160 bölüm başlıkları ve kategori mantığı; EUROCAE ED-14 eşdeğerliği; DO-178C ve DO-254 künyeleri. Revizyon harfi (D, E, F, G) bölümlerin içeriğini değiştirir ve seviyeler yürürlükteki revizyonda tanımlıdır.

Ürününüze özgü teknik gereklilikler, kapsamı netleştirdiğimizde Teklif aşamasında yazılı olarak paylaşılır.

İlgili Standartlar

RTCA DO-160 Hakkında Sık Sorulanlar

Hangi bölümler bize uygulanır?

Bu, ekipmanın uçaktaki montaj yerine ve müşteri şartnamesine bağlıdır. Basınçlı kabin içindeki bir cihaz ile kabin dışındaki bir cihaz farklı bölüm ve kategori setinden geçer.

MIL-STD-810 raporumuz var, DO-160 yerine geçer mi?

Geçmez. Profiller, kategoriler ve ölçüm yaklaşımları farklıdır; sivil havacılık dosyasında DO-160 istenir.

Bütün bölümleri yapmak zorunda mıyız?

Hayır ve yapmamak gerekir. Gerekmeyen bölümleri uygulamak maliyeti gereksiz büyütür; uygulanacak set şartnameden gelir ve uygulanmayan bölümler raporda gerekçelendirilir.

Yazılımımız için de DO-160 yeterli mi?

Değil. Yazılım güvencesi DO-178C, karmaşık elektronik donanım güvencesi DO-254 kapsamındadır ve bunlar süreç kanıtı ister.

Sık Sorulan Sorular

Bu standart ürünüm için zorunlu mu?

Zorunluluk; ürün grubuna, hedef pazara ve ilgili mevzuata göre değişir. Ürününüzü ve pazarınızı ilettiğinizde bu standardın gerekip gerekmediğini yazılı olarak netleştiririz.

Test süreci ne kadar sürer?

Süre; standardın kapsamı, numune sayısı ve mevcut kapasiteye göre değişir. Kesin süre, teklif aşamasında numune ve kapsam bilgisiyle birlikte paylaşılır.

Bu standarda göre belgelendirme sizde mi yapılıyor?

Hangi faaliyetin hangi akreditasyon kapsamında yürütüldüğü başvuru sırasında ayrıca teyit edilir. Güncel kapsam bilgisi kurumsal sayfamızda yayımlanır.

İhtiyacım olan standart burada yoksa ne olur?

Kütüphane sürekli büyüyen bir envantere dayanır. Aradığınız kodu bulamazsanız teklif formu üzerinden iletebilirsiniz; ilgili kapsamı değerlendirip dönüş yaparız.