Havacılık Titreşim – RTCA DO-160

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Nedir?

RTCA DO-160 titreşim deneyi, havayolu taşıtlarına takılan ekipmanların uçuş ve yer koşullarında maruz kalacağı titreşimi laboratuvarda uygulamaktır. Standart, uçak tipine (jet, pervaneli, helikopter) ve ekipmanın montaj bölgesine göre farklı kategoriler tanımlar.

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Amacı

Amaç, ekipmanın uçuş boyunca titreşim altında güvenli ve işlevsel kalacağını göstermektir. DO-160 sonuçları uçuş ekipmanı sertifikasyon dosyalarının çevresel yeterlilik bölümünü oluşturur.

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Hangi Ürünlere Uygulanır?

Aviyonik kutular ve kontrol üniteleri
Kabin içi elektronik sistemler
Sensörler ve anten üniteleri
Güç dönüştürücüler
Bağlantı ve kablolama üniteleri

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Hangi Sektörlerde Kullanılır?

HavacılıkUzaySavunmaElektronik

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 İçin İlgili Standartlar

RTCA DO-160havacılık ekipmanında çevresel şartlar ve test yöntemleri Testi

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Koşulları

Kategori: Uçak tipi ve montaj bölgesine göre DO-160'ta seçilir
Titreşim tipi: Standart titreşim ve/veya rastgele titreşim; kategoriye bağlı
Eksen: Üç dik eksende ayrı ayrı
Süre: Dayanıklılık ve performans aşamaları kategoride tanımlıdır

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Cihazı

Elektrodinamik sarsma sistemi
Çok kanallı titreşim kontrol ünitesi
İvmeölçerler ve veri toplama sistemi
Uçuş montajını temsil eden fikstür
İşlevsel izleme düzeneği

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 İçin Numune Gereksinimleri

Ekipman uçuş konfigürasyonunda ve gerçek montaj braketiyle sunulmalı
Uçak tipi ve montaj bölgesi bildirilmeli — kategori bundan belirlenir
Deney sırasında çalıştırılacaksa besleme ve arayüz sağlanmalı
Titreşim yalıtıcı (shock mount) kullanılıyorsa ekipmanla birlikte gelmeli

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Süresi

Kategori ve eksen sayısına bağlı olarak birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişir. Dayanıklılık aşaması sürenin büyük bölümünü oluşturur.

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Prosedürü

1Uçak tipi ve montaj bölgesine göre kategori belirlenir.
2Ekipman fikstüre uçuştaki gibi bağlanır.
3Kontrol ve izleme ivmeölçerleri yerleştirilir.
4Performans aşaması uygulanır ve işlev izlenir.
5Dayanıklılık aşaması uygulanır.
6Üç eksende tekrarlanır.
7Deney sonunda görsel muayene ve tam işlevsel kontrol yapılır.

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Kabul Kriterleri

Kabul kriteri ekipmanın performans şartnamesinden gelir; DO-160 deneyin nasıl yapılacağını tanımlar, ekipmanın hangi performansı sağlayacağını değil.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Değerlendirmede deney sırasındaki işlevsel sürekliliğe ve deney sonrası yapısal bütünlüğe birlikte bakılır. Kategori seçiminin gerekçesi rapora yazılmalıdır; yanlış kategori seçimi sertifikasyon aşamasında bulgu doğurur.

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Raporu

Numune tanımı, seri numarası ve konfigürasyonu
Uygulanan standart ve baskı yılı
Seçilen şiddet seviyesi ve seviyenin dayanağı
Deney düzeneği ve ölçüm noktaları
Deney sırasında yapılan işlevsel kontroller
Gözlemler, ölçüm sonuçları ve fotoğraflar
Sonucun yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

EASA / FAA sertifikasyon şartları
TSO (Technical Standard Order) yetkilendirmeleri
DO-160 çevresel yeterlilik beyanı

Standart Bazlı Testler — Bu Sayfa Grubu Ne Anlatır?

Aşağıdaki bölüm Havacılık Titreşim deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Standart bazlı testler, adresini bir standart numarasından alan deney sayfalarıdır. Kullanıcının aradığı çoğu zaman deneyin adı değil şartnamesinde yazan koddur: "tuz sisi testi" değil "ASTM B117", "düşme testi" değil "IEC 60068-2-31", "titreşim" değil "MIL-STD-810 Method 514".

Bu tercih sahadaki gerçeği yansıtır. Bir mühendis müşterisinden gelen şartnamede kod görür ve o kodu arar; deneyin Türkçe adını bilmesi gerekmez. Kod, deneyin kimliğidir ve aynı deneyin farklı kuruluş uyarlamalarını birbirinden ayırır.

Bu grup, AYNI DENEYİN farklı kuruluş uyarlamalarını ayrı ayrı ele alır. Aynı fiziksel olay ISO, ASTM, EN, IEC, DIN ve JIS tarafından farklı numaralarla yayımlanabilir. Numaralar aynı olsa bile (ISO 6892-1 ile EN ISO 6892-1 gibi) numune hazırlığı, koşullar, hesap ayrıntıları ve raporlama farklılaşabilir; uyarlamalar ulusal ek taşıyabilir. Bu yüzden şartnamede yazan kod esas alınır ve "benzeri" kabul edilmez.

Kod düzeyinde arama, kapsam düzeyinde aramadan farklı bir ihtiyacı karşılar. Bir kullanıcı "korozyon testi" arıyorsa alanı öğrenmek ister; "ASTM B117" arıyorsa elinde bir şartname vardır ve o deneyin yapılabilirliğini, süresini ve fiyatını öğrenmek ister. İki farklı niyet, iki farklı sayfa yapısı gerektirir.

Bir kodun sayfası o kodun kapsamını, ait olduğu deney alanını, hangi ürün gruplarında istendiğini ve yakın kodlarla farkını anlatır. Deney koşulu, süre ve kabul kriteri TAŞINMAZ: bunlar standardın telifli metninde ve ürün şartnamesinde tanımlıdır. Bu sınır bilinçli bir tercihtir; yanlış bir süre ya da kabul kriteri doğrudan hatalı iş demektir.

Aynı kodun farklı bölümleri ve aynı numaranın farklı uyarlamaları sayfalar arasında bağlanır. IEC 60335 arayan kullanıcı 60335-2-40'ı da görür; ISO 6892-1 arayan kullanıcı EN ISO 6892-1 ve DIN EN ISO 6892-1 uyarlamalarını da görür. Bu bağlar kodun numarasından türetilir, elle yazılmaz.

Sürüm yılı kütüphanede TAŞINMAZ. "ASTM D638-22" değil "ASTM D638" biçiminde tutulur; çünkü yürürlükteki sürüm zamanla değişir ve sayfanın adresi sürümle birlikte eskimemelidir. Şartnamenizde yıl belirtilmişse o sürüm esas alınır, belirtilmemişse en güncel sürüm uygulanır.

Bu alanın yöntem grupları

Kod bazında arama
Şartnamede yazan kodun doğrudan aranması; kütüphanede kod, kapsam başlığı ve kuruluş bilgisiyle bulunur.
Kapsam başlığıyla arama
Kodu bilinmeyen deney, konusuyla aranır; "tuz sisi" araması ilgili kodları getirir.
Seri ve bölüm ilişkileri
Aynı serinin diğer bölümleri kodun numarasından türetilerek gösterilir.
Uyarlama ilişkileri
Aynı numaranın farklı kuruluş uyarlamaları eşleştirilir; iddia "aynı numara" ile sınırlı tutulur.
Yerini bırakmış kodlar
Geri çekilmiş kodlar kütüphanede tutulmaz ama arandığında yürürlükteki karşılığına yönlendirilir.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Aynı numaranın farklı uyarlamaları birebir aynı metin değildir; ulusal ek taşıyabilirler.
Şartnamede yazan kod esas alınır; teknik olarak benzer bir kod ikame edilemez.
Sürüm yılı belirtilmişse o sürüm uygulanır; en güncel sürüm otomatik olarak kabul edilmez.
Kod sayfası deney koşulu ve kabul kriteri taşımaz; bunlar standardın telifli metninde ve ürün şartnamesindedir.
Bir bölüm kodu (örneğin -2-40) tek başına yeterli olmayabilir; serinin genel bölümü de uygulanır.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Şartnamede yazan kodun doğru laboratuvar kapsamıyla eşleştirilmesi
Eşdeğer uyarlamaların ayırt edilmesi
Teklif aşamasında kapsamın ve sürümün netleştirilmesi
Geri çekilmiş kodların güncel karşılığının bulunması

İlgili Testler

Havacılık Titreşim Testi — RTCA DO-160 Hakkında Sık Sorulan Sorular

DO-160 sertifika mıdır?

Hayır, bir deney standardıdır. Sertifikasyon otoritesi tarafından kabul edilen çevresel yeterlilik kanıtlarını üretir; sertifikayı otorite verir.

Hangi bölümler birlikte istenir?

Titreşimin yanında sıcaklık-irtifa, şok, nem, yanmazlık ve EMC bölümleri de tipik olarak talep edilir. Kapsam ekipmanın kullanım yerine göre belirlenir.