نظارت چیست؟
بازرسی خسارت یعنی بررسی آسیب واردشده به کالا یا تجهیزات توسط ناظری مستقل و مستندسازی دامنه، میزان و علت محتمل آن. این کار پایه فرآیندهای مطالبه بیمه و رجوع است.
چرا انجام می‌شود؟
هدف، ثبت آسیب به‌صورت مستقل از طرفین و به‌موقع است. پس از دست‌خوردن محل حادثه، تشخیص دشوار می‌شود؛ از این‌رو بازرسی در نخستین فرصت ممکن انجام می‌گیرد.
چه کسی درخواست می‌کند؟
- شرکت‌های بیمه و کارشناسان خسارت
- خریداران و فروشندگان بیمه‌شده
- شرکت‌های حمل‌ونقل و لجستیک
- متصدیان پایانه و انبار
- طرفین اختلافات حقوقی
دامنه نظارت
- دامنه خسارت و مقدار تحت‌تأثیر
- نوع خسارت: خیس‌شدگی، له‌شدگی، شکستگی، آلودگی، گرم‌شدگی، خوردگی
- محل و پراکندگی خسارت
- وضعیت بسته‌بندی و کفایت حفاظت
- وضعیت وسیله نقلیه و کانتینر
- سلامت پلمب و سوابق حمل‌ونقل
- خروجی دستگاه ثبت داده دما/رطوبت
- مشاهدات مربوط به علت احتمالی خسارت
- ارزیابی مقدار کالای قابل نجات (سالواژ)
- توصیه‌های کاهش خسارت
استانداردهای مرتبط
- ISO/IEC 17020
روش و تجهیزات
- تجهیزات عکس‌برداری و فیلم‌برداری
- رطوبت‌سنج و دماسنج
- ابزار اندازه گیری
- مواد نمونه‌برداری و مهروموم
- تجهیزات خواندن دیتالاگر
فرآیند نظارت
- 1ارجاع کار و دستورالعملدستورالعمل نظارت به‌صورت کتبی دریافت می‌شود: دامنه، روش، طرح نمونه‌برداری، مشخصات فنی و انتظارات گزارش‌دهی روشن می‌گردد. دامنه دستورالعمل، مرز گزارش را نیز تعیین می‌کند.
- 2گردآوری اطلاعات محمولهشرایط قرارداد یا اعتبار اسنادی، پیش‌فاکتور، لیست بسته‌بندی و گزارش‌های تحلیل پیشین بررسی و تاریخ و محل نظارت برنامه‌ریزی می‌شود.
- 3آماده‌سازی محلناظر در محل حاضر می‌شود؛ شرایط انبار، پایانه یا کشتی و مناسب‌بودن تجهیزات توزین و اندازه‌گیری ارزیابی می‌گردد.
- 4اجرای نظارتتعیین مقدار، نمونه‌برداری، بازرسی و اندازه‌گیری‌های لازم بر پایه روش تعریف‌شده انجام و هر مرحله با عکس و سوابق مستند می‌شود.
- 5عملیات نمونه‌برداریدر صورت نمونه‌برداری، نمونه‌ها پلمب، برچسب‌گذاری و میان طرفین توزیع می‌شود و نمونه شاهد نگهداری می‌گردد. در صورت نیاز به آزمون، به آزمایشگاه ارسال می‌شود.
- 6ثبت یافته‌هاهرگونه عدم انطباق، آسیب یا کسری بی‌درنگ ثبت و به سفارش‌دهنده اطلاع داده می‌شود.
- 7گزارش دهیگزارش نظارت صادر می‌شود و دامنه، زمان و محل نظارت به‌روشنی درج می‌گردد. اگر اعتبار اسنادی الزام کند، گواهی نظارت در قالب خواسته‌شده صادر می‌شود.
گزارش نظارت
- اطلاعات نهاد نظارت، ناظر و سفارش‌دهنده
- تاریخ، ساعت و محل نظارت
- شرح کالا، بچ/لات و مدارک مرجع
- روش نظارت اعمال‌شده و در صورت وجود، طرح نمونه‌برداری
- نتایج اندازه‌گیری و توزین، تجهیزات به‌کاررفته و اطلاعات کالیبراسیون
- وضعیت بسته‌بندی، علامت‌گذاری و چیدمان
- عدم انطباق، کسری یا آسیب شناسایی‌شده
- سوابق عکاسی
- شماره پلمب نمونه‌ها و اطلاعات نگهداری
- بیانیه محدوده دامنه نظارت
- تاریخ، مکان و حاضران بازرسی خسارت
- نوع و میزان خسارت و مقدار متأثر
- مستندات عکاسی دقیق
- مشاهده مربوط به علت احتمالی خسارت
- ارزیابی کالای قابل نجات
- توصیه‌های کاهش خسارت
محدودیت‌های گزارش
گزارش نظارت، خسارت را احراز می‌کند؛ درباره تقصیر و تقسیم مسئولیت حکمی صادر نمی‌کند. مسئولیت حقوقی خسارت بر اساس مفاد قرارداد، مقررات حمل‌ونقل و بیمه‌نامه تعیین می‌شود؛ گزارش نظارت ورودی این ارزیابی است. همچنین این گزارش تعیین ارزش خسارت یا گزارش کارشناس خسارت نیست؛ ارزیابی پولی خدمتی جداگانه است.
تأیید صلاحیت
فعالیت‌های نظارت در چارچوب ISO/IEC 17020 انجام می‌شود؛ این استاندارد بی‌طرفی نهاد نظارت، صلاحیت پرسنل و اعتبار روش‌های نظارت را الزامی می‌کند. قاعده بی‌طرفی تعیین‌کننده است: نهاد نظارت نمی‌تواند طرف خرید و فروش یا ساخت کالایی باشد که بر آن نظارت می‌کند. EUROLAB دارای تأیید صلاحیت بین‌المللی بر پایه ISO/IEC 17020 از نهادهای عضو توافق‌نامه ILAC است؛ چون دامنه تأییدصلاحیت بر حسب نوع نظارت تعریف می‌شود، در مرحله پیشنهاد قیمت کتباً تأیید می‌گردد.
دامنه و اختیاراتخدمات نظارت مرتبط
پرسش‌های متداول
بازرسی خسارت باید در چه بازه زمانی انجام شود؟
در سریع‌ترین زمان ممکن. با گذشت زمان، محل خسارت تغییر می‌کند، کالا جابه‌جا می‌شود و ردپای علت از بین می‌رود. همچنین مقررات حمل‌ونقل و بیمه‌نامه‌ها برای اعلام خسارت مهلت زمانی تعیین می‌کنند؛ در صورت از دست رفتن این مهلت، حق مطالبه ضعیف می‌شود.
آیا بازرس مسئول خسارت را تعیین می‌کند؟
خیر. بازرس مشاهدات و ارزیابی فنی خود را گزارش می‌کند؛ تقسیم مسئولیت موضوعی حقوقی است و توسط طرفین یا مراجع قضایی بر اساس قرارداد و مقررات تعیین می‌شود.
آیا گزارش نظارت، ضمانت کیفیت است؟
خیر. گزارش، وضعیت شناسایی‌شده در زمان و مکان نظارت را مستند می‌کند. تغییراتی که کالا در فرآیندهای بعدی حمل، جابه‌جایی و انبارداری تجربه می‌کند، خارج از دامنه گزارش است و نهاد نظارت مسئول آن‌ها نیست.
استقلال ناظر چگونه تضمین می‌شود؟
نظارت در چارچوب ISO/IEC 17020 انجام می‌شود؛ این استاندارد بی‌طرفی و پیشگیری از تعارض منافع را الزامی می‌کند. نهاد نظارت نمی‌تواند طرف خرید یا فروش کالایی باشد که بر آن نظارت می‌کند.
صدور گزارش چقدر زمان می‌برد؟
یافته‌های اولیه در همان روزی که کار میدانی تکمیل می‌شود اعلام می‌گردد. گزارش نهایی، در صورت نیاز به آزمایش، به دریافت نتایج آزمایشگاه بستگی دارد؛ مدت‌زمان در مرحله پیشنهاد قیمت به‌صورت کتبی مشخص می‌شود.