ممیزی چیست؟
ممیزی کارخانه یعنی ارزیابی یکپارچه یک واحد تولیدی: زیرساخت فیزیکی، ماشین‌آلات، جریان تولید، نظام کنترل کیفیت و شرایط کاری با هم بررسی می‌شوند. این پرتقاضاترین نوع ممیزی هنگام افزودن تأمین‌کننده جدید است.
چرا انجام می‌شود؟
هدف، تأیید این است که واحد تولیدی واقعاً توان تولید ظرفیت و کیفیت اعلام‌شده را دارد. فاصله میان ظرفیت روی کاغذ و واقعیت کارگاه تنها با دیدن در محل فهمیده می‌شود.
چه کسی درخواست می‌کند؟
- واردکنندگان و خریداران به‌دنبال تأمین‌کننده جدید
- صاحبان برند در حال برنامه‌ریزی تولید قراردادی
- زنجیره‌های خرده‌فروشی
- شرکت‌های در حال بررسی پیش از سرمایه‌گذاری یا مشارکت
- خریداران خواستار تأیید ظرفیت پیش از سفارش
معیارهای ممیزی
معیار، چک‌لیست ممیزی کارخانه خریدار یا یک طرح صنعتی است. برای کیفیت می‌توان به ISO 9001، برای جنبه اجتماعی به آیین‌نامه رفتاری مشتری و برای ایمنی محصول به استاندارد محصول مرتبط ارجاع داد.
دامنه ممیزی
- اطلاعات تأسیسات: سال تأسیس، مساحت، تعداد کارکنان، الگوی شیفت
- وضعیت قانونی: ثبت تجاری، مجوزهای فعالیت، پروانه‌ها
- پارک ماشین‌آلات، ظرفیت و وضعیت نگهداری
- جریان تولید و چیدمان
- دریافت مواد اولیه، انبارداری و مدیریت موجودی
- نقاط کنترل کیفیت و تجهیزات بازرسی
- وضعیت کالیبراسیون ابزارهای اندازه‌گیری
- ردیابی محصول و پارتی
- بسته‌بندی و آماده‌سازی ارسال
- شرایط کاری، بهداشت و ایمنی شغلی
- رویه‌های محیط‌زیستی و مدیریت پسماند
- استفاده از پیمانکار فرعی و تولید قراردادی
استانداردهای مرتبط
- ISO 19011
- ISO 9001
- ISO 45001
- ISO 14001
فرآیند ممیزی
- 1تعیین دامنه و معیاربه‌صورت کتبی روشن می‌شود چه چیزی و بر پایه چه معیاری ممیزی می‌شود: آیین‌نامه رفتاری مشتری، مشخصات فنی، استاندارد یا چک‌لیست.
- 2گردآوری اطلاعات اولیهاندازه و فعالیت طرف ممیزی‌شونده، سابقه ممیزی و عدم انطباق‌های باز بررسی می‌شود.
- 3طرح ممیزیتاریخ ممیزی، تیم و جدول زمانی تهیه و حوزه‌های مورد بازدید و نقش‌های مورد مصاحبه برنامه‌ریزی می‌شود.
- 4جلسه افتتاحیههدف، دامنه، روش و قالب گزارش ممیزی تشریح و اصول محرمانگی و بی‌طرفی تأیید می‌شود.
- 5ممیزی در محلحوزه‌های تولید یا خدمت بازدید، سوابق بررسی و با کارکنان مصاحبه می‌شود. یافته‌ها بی‌درنگ ثبت می‌گردد.
- 6طبقه‌بندی یافته‌هایافته‌ها بر پایه طبقه‌بندی طرح مورد استفاده (بحرانی / عمده / جزئی / مشاهده) درجه‌بندی می‌شود.
- 7جلسه اختتامیهیافته‌ها به مدیریت ارائه، مبانی آن‌ها تشریح و انتظار از اقدام اصلاحی بیان می‌شود.
- 8گزارش و پیگیریگزارش ممیزی صادر، برنامه اقدام اصلاحی دریافت و رفع آن پیگیری می‌شود. در صورت لزوم ممیزی پیگیری انجام می‌گردد.
یافته‌ها
یافته‌ها به حیاتی / عمده / جزئی طبقه‌بندی می‌شوند. عدم تطابق ظرفیت یا پارک ماشین‌آلات اعلام‌شده با واقعیت، عدم افشای تولید قراردادی و فقدان مجوز قانونی در دسته یافته‌های حیاتی قرار می‌گیرند.
گزارش ممیزی
- اطلاعات نهاد ممیزی، ممیز و طرف ممیزی‌شونده
- تاریخ، مدت و دامنه ممیزی
- معیار یا چک‌لیست اعمال‌شده
- حوزه‌ها و فرآیندهای ممیزی‌شده
- یافته‌ها و طبقه‌بندی آن‌ها
- شواهد و عکس‌های پشتیبان یافته‌ها
- امتیازدهی یا درجه‌بندی، اگر طرح الزام کند
- برنامه اقدام اصلاحی و وضعیت رفع
محدودیت خروجی
این ممیزی وضعیت مشاهده‌شده در زمان ممیزی و در دامنه ممیزی‌شده را مستند می‌کند. ممیزی بر پایه نمونه‌برداری است: سوابق بررسی‌شده و حوزه‌های بازدیدشده برای نمایندگی کل انتخاب می‌شوند، اما این به معنای کنترل تک‌تک سوابق نیست. گزارش تضمین یا گواهی نیست و مسئولیت طرف ممیزی‌شونده را از میان نمی‌برد.
تأیید صلاحیت
تأیید صلاحیت بسته به نوع ممیزی متفاوت است. ممیزی‌های طرف سوم که مبنای صدور گواهی سیستم مدیریت‌اند بر پایه ISO/IEC 17021-1 و آن‌ها که مبنای گواهی محصول‌اند بر پایه ISO/IEC 17065 انجام می‌شوند و این دامنه‌ها مشمول تأیید صلاحیت‌اند. ممیزی‌های طرف اول و دوم و ممیزی‌های تابع قواعد صاحب طرح (مانند SMETA و amfori BSCI) در دامنه گواهی تأییدصلاحیت‌شده نیستند؛ این‌ها بر پایه راهنمای ISO 19011 اجرا و گزارش تولید می‌کنند. EUROLAB دارای تأیید صلاحیت بین‌المللی در دامنه ISO/IEC 17021-1 و ISO/IEC 17065 از نهادهای عضو توافق‌نامه IAF است؛ اینکه کدام ممیزی در دامنه تأییدصلاحیت‌شده ارائه می‌شود در مرحله پیشنهاد قیمت کتباً تأیید می‌گردد.
دامنه و اختیاراتممیزیهای مرتبط
پرسش‌های متداول
رایج‌ترین یافته در ممیزی کارخانه چیست؟
اینکه بخشی از تولید اعلام‌شده توسط یک پیمانکار فرعی افشانشده انجام می‌شود، یافته‌ای رایج و شدید است. در این حالت، تأسیسات ممیزی‌شده توسط خریدار با تأسیساتی که واقعاً کالا را تولید می‌کند متفاوت است و کل اطمینان حاصل از تدقیق بی‌اعتبار می‌شود.
آیا ممیزی کارخانه و ممیزی انطباق اجتماعی یکسان هستند؟
نه، اما با هم همپوشانی دارند. ممیزی کارخانه بر ظرفیت و کیفیت متمرکز است و به شرایط کاری فقط سطحی نگاه می‌کند. ممیزی انطباق اجتماعی شرایط کاری را با جزئیات و از جمله از طریق مصاحبه با کارکنان بررسی می‌کند؛ این یک تدقیق جداگانه است.
آیا تدقیق مبتنی بر نمونه‌گیری است؟
بله. ممیز نمی‌تواند همه سوابق و همه محصولات را بررسی کند؛ نمونه‌گیری به‌گونه‌ای انجام می‌شود که کل را نمایندگی کند. بنابراین نبود یافته در تدقیق به معنای نبود هیچ عدم انطباقی نیست؛ تدقیق اطمینان می‌دهد، نه اثبات مطلق.
آیا تاریخ تدقیق از پیش اعلام می‌شود؟
به طرح و سیاست خریدار بستگی دارد. تدقیق اعلام‌شده، نیمه‌اعلام‌شده (با یک بازه زمانی) و بدون اعلام قابل‌اجرا هستند. تدقیق بدون اعلام هدفش جلوگیری از آماده‌سازی سوابق برای تدقیق است و به‌طور فزاینده رایج می‌شود.