Sosyal Sorumluluk (SA8000) Belgelendirmesi

SA8000, iş yerinde sosyal sorumluluk için geliştirilmiş, denetlenebilir bir yönetim sistemi standardıdır. ILO sözleşmeleri, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve ulusal mevzuata dayanır. Bu bölümdeki şemaların çoğundan farklı olarak SA8000 gerçek bir BELGELENDİRME şemasıdır: sonucunda süreli bir belge düzenlenir ve gözetim denetimleriyle sürdürülür.

• Yoğun işgücü kullanan tekstil, konfeksiyon ve ayakkabı üreticileri
• Tarım ve gıda işleme tesisleri
• Uluslararası markalara tedarik yapan üreticiler
• İnsan hakları özen yükümlülüğü kapsamında tedarikçisini denetleyen gruplar

Yasal olarak zorunlu değildir; iş mevzuatına uymak ise zorunludur. Belge, alıcı markaların sosyal uygunluk beklentisini karşılamak için alınır. SA8000 belgelendirmesi, standardın dokuz şartına ek olarak bir Sosyal Performans Ekibi kurulmasını ve çalışan temsilciliğinin fiilen işlemesini arar; bu, salt kâğıt üzerinde uyumu zorlaştıran bir tasarım tercihidir.

• Çocuk işçiliği: yasak, yaş doğrulama ve tespit hâlinde iyileştirme yükümlülüğü
• Zorla veya zorunlu çalıştırma: borç esareti, kimlik belgesine el konulması ve depozito yasağı
• İş sağlığı ve güvenliği: risk değerlendirmesi, eğitim, KKD, sağlık gözetimi
• Örgütlenme özgürlüğü ve toplu sözleşme hakkı
• Ayrımcılık yasağı
• Disiplin uygulamaları: bedensel ceza, zihinsel veya fiziksel baskı yasağı
• Çalışma saatleri: yasal sınırlar, fazla mesainin gönüllülüğü ve haftalık dinlenme
• Ücret: yaşamaya yetecek ücret kavramı, yasal asgari ücret, kesinti yasağı, kayıt dışı istihdamın önlenmesi
• Yönetim sistemi: politika, Sosyal Performans Ekibi, risk değerlendirmesi, iç denetim, düzeltici faaliyet, tedarikçi yönetimi, şikâyet mekanizması

1. 1BaşvuruKuruluşun faaliyet alanı, çalışan sayısı, saha sayısı ve kapsam sınırları belirlenir. Denetim gün sayısı bu bilgilere göre hesaplanır.
2. 2Doküman İncelemesi (Aşama 1)Yönetim sistemi dokümantasyonu, kapsam tanımı, risk değerlendirmesi ve iç denetim/YGG kayıtları incelenir; sahada denetime hazır olup olunmadığı değerlendirilir.
3. 3Belgelendirme Denetimi (Aşama 2)Sistemin sahada uygulandığı ve etkin olduğu yerinde doğrulanır. Bulgular majör/minör uygunsuzluk ve gözlem olarak sınıflandırılır.
4. 4Uygunsuzlukların KapatılmasıKuruluş kök neden analizi ve düzeltici faaliyet planı sunar. Majör uygunsuzluklar kapatılmadan belge düzenlenmez.
5. 5Belge DüzenlenmesiBağımsız bir karar vericinin gözden geçirmesinin ardından belge düzenlenir. Denetimi yapan ekip belge kararını veremez.
6. 6Gözetim DenetimleriBelge süresi boyunca yılda en az bir kez gözetim denetimi yapılır. İlk gözetim, Aşama 2'nin son gününden itibaren 12 ayı aşamaz.
7. 7Yeniden BelgelendirmeÜç yılın sonunda sistemin tamamı yeniden denetlenir; belge süresi dolmadan tamamlanması gerekir.

Yönetim sistemi belgeleri üç yıl geçerlidir. Bu süre boyunca yılda en az bir gözetim denetimi yapılır; gözetim yapılmazsa belge askıya alınır. Üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi tamamlanır.

• Ticaret sicil kaydı ve faaliyet belgesi
• Kuruluş organizasyon şeması ve çalışan sayısı
• Kapsam kapsamındaki saha/şube listesi
• Yönetim sistemi el kitabı veya süreç dokümantasyonu
• İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları
• Varsa yasal izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Kapsama giren çalışan sayısı (denetim gün sayısını doğrudan belirler)
• Saha ve şube sayısı; çok sahalı örnekleme uygulanıp uygulanmadığı
• Faaliyetin risk seviyesi ve süreç karmaşıklığı
• Belgelendirilecek standart sayısı — entegre denetim gün sayısını düşürür
• Üç yıllık döngü: belgelendirme + iki gözetim denetimi

Yönetim sistemi belgelendirmesi ISO/IEC 17021-1 kapsamında yürütülür. Belgelendirme kuruluşu, IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına (IAF MLA) taraf bir akreditasyon kuruluşu tarafından akredite edilir; bu anlaşma, bir ülkede düzenlenen belgenin diğer ülkelerde de kabul görmesini sağlayan uluslararası tanınma zincirini kurar. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 kapsamında IAF üyesi akreditasyon kuruluşlarından alınmış, uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• WRAPSorumlu Akredite Üretim
• SMETASedex Etik Ticaret Denetimi
• SedexSedex Üyeliği ve Etik Veri Paylaşımı
• amfori BSCIamfori BSCI Sosyal Uygunluk
• RBASorumlu İş Birliği
• Social Compliance AuditSosyal Uygunluk Denetimi
• Ethical Trade AuditEtik Ticaret Denetimi
• Human Rights Due Diligenceİnsan Hakları Özen Yükümlülüğü