Etik Ticaret Denetimi (Ethical Trade Audit)

Etik ticaret denetimi, tedarik zincirindeki çalışma koşullarının etik ticaret ilkelerine (çoğunlukla ETI Base Code) uygunluğunu değerlendiren denetimlerin genel adıdır. SMETA bu denetimin en yaygın metodolojisidir. Sonucunda belge değil, rapor ve düzeltici faaliyet planı üretilir.

• Britanya ve Avrupa perakendesine tedarik yapan üreticiler
• ETI üyesi markaların tedarikçileri
• Etik ticaret taahhüdü olan alıcılar
• Tarım ve gıda tedarik zincirindeki işletmeler

Zorunlu değildir; müşteri talebiyle yapılır. Modern kölelikle mücadele mevzuatları (ör. Birleşik Krallık Modern Slavery Act) büyük şirketlere beyan yükümlülüğü getirir; tedarik zinciri denetimi bu beyanın dayanağını oluşturur.

• ETI Base Code ilkeleri — İstihdamın serbestçe seçilmesi
• Örgütlenme özgürlüğü ve toplu sözleşme hakkına saygı
• Güvenli ve hijyenik çalışma koşulları
• Çocuk işçiliğinin kullanılmaması
• Yaşamaya yeten ücretin ödenmesi
• Çalışma saatlerinin aşırı olmaması
• Ayrımcılık yapılmaması
• Düzenli istihdam sağlanması
• Sert veya insanlık dışı muameleye izin verilmemesi
• Kayıt incelemesi, saha gözlemi ve çalışan görüşmeleri
• Bulgu raporu ve düzeltici faaliyet planı

1. 1Kapsam ve Program BelirlenmesiDenetlenecek sahalar, süreçler ve şemanın gerektirdiği denetim günü belirlenir.
2. 2Ön Değerlendirmeİsteğe bağlı olarak boşluk analizi yapılır; asıl denetim öncesi eksikler görünür hâle gelir.
3. 3Saha DenetimiŞemanın soru listesi üzerinden kayıt incelemesi, saha gözlemi ve çalışan görüşmeleri yapılır.
4. 4Bulguların RaporlanmasıBulgular şemanın sınıflandırmasına göre raporlanır. Bu şemaların çıktısı belge değil, denetim raporudur.
5. 5Düzeltici Faaliyet ve TakipBulgular için düzeltici faaliyet planı sunulur; şemaya göre takip denetimiyle kapatılır.

Denetim raporlarının geçerlilik süresi şemaya göre belirlenir ve çoğunlukla bir ile iki yıl arasındadır. Rapor, alıcı markanın kabul ettiği süre boyunca kullanılır.

• Kuruluş ve saha bilgileri
• Çalışan sayısı ve vardiya düzeni
• Yasal izin ve ruhsatlar
• İlgili politika ve prosedürler
• Bordro, mesai ve personel kayıtları

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Denetlenecek saha sayısı ve çalışan sayısı
• Şemanın öngördüğü denetim günü
• Ön değerlendirme (boşluk analizi) istenip istenmediği
• Takip denetimi gerekip gerekmediği

Bu şemaların çoğu belge değil denetim raporu üretir ve şema sahibinin (ör. Sedex, amfori, RBA) kendi onay sistemine tabidir; klasik anlamda akreditasyon her şemada bulunmaz. Denetçi yetkinliği ve rapor geçerliliği şema sahibinin kurallarına göre belirlenir.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• SMETASedex Etik Ticaret Denetimi
• SedexSedex Üyeliği ve Etik Veri Paylaşımı
• amfori BSCIamfori BSCI Sosyal Uygunluk
• RBASorumlu İş Birliği
• Social Compliance AuditSosyal Uygunluk Denetimi
• Human Rights Due Diligenceİnsan Hakları Özen Yükümlülüğü
• SA8000Sosyal Sorumluluk
• WRAPSorumlu Akredite Üretim