Isı Salımı Testi Nedir?
Isı salımı testi, numunenin tanımlı ısı akısı altında yakıldığı ve oksijen tüketimi ilkesine dayanarak ısı salım hızının (HRR), tepe değerin ve toplam ısı salımının ölçüldüğü deneydir.
Isı Salımı Testi Amacı
Amaç, malzemenin yangın büyümesine katkısını nicel olarak belirlemektir; ısı salım hızı yangın büyüme hızının temel göstergesidir.
Isı Salımı Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Yapı ve yalıtım malzemeleri
- Demiryolu ve gemi iç malzemeleri
- Havacılık kabin malzemeleri
- Kablo ve plastik ürünler
Isı Salımı Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Isı Salımı Testi İçin İlgili Standartlar
- ISO 5660-1 (koni kalorimetre)
- ASTM E1354
- EN 13823 (SBI)
- ISO 5660-2 (duman üretimi)
- UL 94plastik malzemelerde yanabilirlik sınıfı Testi
- EN 13501yapı ürünlerinde yangın sınıflandırması Testi
- ASTM E84yüzeyde alev yayılımı Testi
- ASTM E119yapı elemanlarında yangına dayanım Testi
Isı Salımı Testi Koşulları
- Isı akısı
- Standartta tanımlı seviyeler (örneğin 25, 35 veya 50 kW/m²)
- Ölçüm ilkesi
- Oksijen tüketimi kalorimetrisi
- Ölçülen büyüklükler
- Tepe HRR, ortalama HRR, toplam ısı salımı (THR), MARHE, tutuşma süresi
- Numune
- 100 × 100 mm; kalınlık gerçek ürünü temsil eder
Isı Salımı Testi Cihazı
- Koni kalorimetre
- Oksijen analizörü ve baca gaz ölçüm sistemi
- Isı akısı ölçer ve kalibrasyon brülörü
- Yük hücresi (kütle kaybı için)
Isı Salımı Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Numune kalınlığı gerçek ürünü temsil etmelidir
- Numune arka yüzeyi standartta tanımlı biçimde yalıtılmalıdır
- Cihaz metan brülörüyle kalibre edilmelidir
- Numune adedi standartta tanımlanır
Isı Salımı Testi Süresi
Tipik olarak 2–4 hafta.
Isı Salımı Testi Prosedürü
- 1Cihaz kalibrasyonu doğrulanır.
- 2Numune hazırlanır ve arka yüzeyi yalıtılır.
- 3Isı akısı ayarlanır.
- 4Numune ışınıma maruz bırakılır ve tutuşturulur.
- 5Isı salım hızı ve kütle kaybı sürekli kaydedilir.
- 6Tepe HRR, THR ve MARHE hesaplanır.
Isı Salımı Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri ilgili ürün standardında verilen azami tepe HRR, THR veya MARHE değerleridir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Isı akısı seviyesi sonucu belirler; farklı akılarda alınan değerler karşılaştırılamaz. Numune kalınlığı ve arka yüzey yalıtımı da belirleyicidir. Koni kalorimetre (ISO 5660) küçük ölçekli bir deneydir; SBI (EN 13823) orta ölçekte farklı sonuç verebilir.
Isı Salımı Testi Raporu
- Uygulanan standart
- Isı akısı ve numune kalınlığı
- Kalibrasyon kayıtları
- Tutuşma süresi, tepe HRR, THR, MARHE
- Kütle kaybı eğrisi
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- Yapı, demiryolu ve deniz yangın gereksinimleri
Yangın Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Heat Release deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Yangın deneyleri iki farklı kavramı ölçer ve bunların karıştırılması alanda en sık yapılan hatadır. Yangına TEPKİ, malzemenin yangının başlamasına ve büyümesine ne kadar katkı verdiğini anlatır. Yangına DAYANIM ise bir yapı elemanının yangını belirli bir süre tutabilme yeteneğidir. Biri malzeme, diğeri eleman özelliğidir.
Tepki tarafında tutuşabilirlik, alev yayılımı, ısı salımı, duman üretimi, yanan damla oluşumu ve zehirli gaz salımı ölçülür. Sonuç Avrupa'da EN 13501-1 sınıfına, Kuzey Amerika'da ASTM E84 indekslerine, cihaz plastiklerinde UL 94 sınıfına çevrilir. Bu üç sistem birbirine dönüştürülemez; ölçekleri ve düzenekleri farklıdır.
Dayanım tarafında fırın deneyleri yürütülür. Eleman tanımlı bir sıcaklık-zaman eğrisine maruz bırakılır ve üç işlevi ne kadar süre koruduğu ölçülür: yük taşıma (R), bütünlük (E) ve yalıtım (I). Bir yangın kapısı için EI 60 gösterimi, elemanın altmış dakika boyunca bütünlüğünü ve yalıtım işlevini koruduğunu söyler.
ÖLÇEK bu ailede belirleyicidir ve maliyeti doğrudan etkiler. Küçük alev deneyleri malzeme taraması için uygundur, hızlı ve ucuzdur. Ancak gerçek yangın davranışı ölçekle değişir: küçük numunede sönen bir malzeme, büyük bir yüzeyde alevi sürdürebilir. Bu yüzden oda köşe deneyi ve tam ölçekli cephe deneyleri gibi büyük ölçekli düzenekler kritik uygulamalarda vazgeçilmezdir.
Cephe sistemleri son yıllarda alanın en hassas konusu hâline geldi. Yüksek binalarda cephe yangınlarının hızlı yayılması, ulusal yönetmeliklerin büyük ölçekli cephe deneyi istemesine yol açtı. Burada değerlendirilen tek bir malzeme değil SİSTEMDİR: yalıtım, kaplama, hava boşluğu, bağlantı elemanları ve yangın bariyerleri birlikte sınanır.
Duman ve zehirlilik ayrı bir gövdedir çünkü yangında ölümlerin büyük bölümü alevden değil dumandan kaynaklanır. Raylı sistemlerde ve gemilerde duman yoğunluğu ve gaz zehirliliği ölçümleri zorunlu kalemlerdir; kapalı hacimde tahliye süresi bu değerlere bağlıdır.
Kablolar kendi alt gövdesine sahiptir. Bir bina içindeki kablo demeti, yangının katlar arasında yayılmasında ciddi bir yol oluşturabilir; bu yüzden kablolarda alev yayılımı, duman üretimi, halojen içeriği ve devre bütünlüğü ayrı standartlarla değerlendirilir ve Avrupa'da EN 13501-6 sınıflandırması kullanılır.
Bu alanın yöntem grupları
Yanmazlık ve ısıl değer
EN ISO 1182 yanmazlık fırını ve EN ISO 1716 brüt ısıl değer; A1 ve A2 sınıflarının belirleyicileri.
Tek yanan öğe (SBI)
EN 13823; orta ölçekli köşe düzeneğinde ısı salımı, alev yayılımı ve duman üretimi birlikte ölçülür.
Küçük alev
EN ISO 11925-2 tek alev kaynağıyla tutuşabilirlik; UL 94 yatay ve dikey yanma; iğne alev ve kızgın tel.
Koni kalorimetre
ISO 5660 / ASTM E1354; ısı salım hızı, toplam ısı salımı ve duman üretimi ölçülür. Malzeme geliştirmede en bilgi verici deney.
Yangına dayanım
Standart sıcaklık-zaman eğrisiyle fırın deneyleri; kapı, duvar, döşeme, cam ve servis geçişleri için ayrı düzenekler.
Büyük ölçekli
Oda köşe deneyi (ISO 9705, NFPA 286), cephe yangın deneyleri ve kablo demeti dikey yayılma deneyleri.
Duman ve zehirlilik
Optik duman yoğunluğu, duman gazı analizi ve zehirlilik indeksleri; raylı sistem ve denizcilikte zorunlu.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Yangına tepki ile yangına dayanım farklı kavramlardır; şartnamede hangisinin istendiği açık olmalıdır.
- UL 94, ASTM E84 ve EN 13501-1 sonuçları birbirine dönüştürülemez.
- Küçük ölçekli sonuç büyük ölçekli davranışın kanıtı değildir; kritik uygulamalarda büyük ölçekli deney istenir.
- Sınıf, ürünün son kullanım montajıyla birlikte geçerlidir; farklı alt tabaka ya da hava boşluğu sonucu değiştirir.
- Cephe sistemlerinde tek malzeme sonucu yeterli değildir; sistem olarak sınanması gerekir.
- Bir ürünün yangın sınıfı, o üründen yapılan montajın yangın dayanımını göstermez.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Yapı ürünleri için performans beyanındaki yangın sınıfı
- Kablo, döşeme ve iç kaplama seçiminde yönetmelik uyumu
- Raylı araç, gemi ve uçak iç malzemelerinin onayı
- Cephe sistemi tasarımının onaylanması
- Sigorta ve proje şartnamesi gerekliliklerinin karşılanması
İlgili Testler
Isı Salımı Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Heat Release hangi standarda göre yapılır?
Heat Release, ISO 5660-1 (koni kalorimetre), ASTM E1354, EN 13823 (SBI) ve ISO 5660-2 (duman üretimi) kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Heat Release hangi ürünlere uygulanır?
Başlıca yapı ve yalıtım malzemeleri, demiryolu ve gemi iç malzemeleri, havacılık kabin malzemeleri ve kablo ve plastik ürünler için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.
Heat Release hangi koşullarda yapılır?
Belirleyici parametreler şunlardır: ısı akısı — Standartta tanımlı seviyeler (örneğin 25, 35 veya 50 kW/m²), ölçüm ilkesi — Oksijen tüketimi kalorimetrisi ve ölçülen büyüklükler — Tepe HRR, ortalama HRR, toplam ısı salımı (THR), MARHE, tutuşma süresi. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.
Heat Release için nasıl bir numune gerekir?
numune kalınlığı gerçek ürünü temsil etmelidir, numune arka yüzeyi standartta tanımlı biçimde yalıtılmalıdır ve cihaz metan brülörüyle kalibre edilmelidir. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.
Heat Release ne kadar sürer?
Tipik olarak 2–4 hafta. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.
Heat Release sonucunda neye göre "uygun" denir?
Kabul kriteri ilgili ürün standardında verilen azami tepe HRR, THR veya MARHE değerleridir.