Kablo Yangın Testleri — IEC 60332 / IEC 60331 / EN 50399 / IEC 61034

Kablo Yangın Testleri Nedir?

Kablo yangın testleri, tek kablo dikey alev yayılımı (IEC 60332-1), kablo demeti alev yayılımı (IEC 60332-3 / EN 50399), yangın altında devre bütünlüğü (IEC 60331), duman yoğunluğu (IEC 61034) ve halojen içeriği (IEC 60754) deneylerinden oluşan gruptur.

Kablo Yangın Testleri Amacı

Amaç, kabloların yangında alev yayılımına katkısını sınırladığını, gerekli hâllerde devre bütünlüğünü koruduğunu ve duman/korozif gaz üretiminin sınırlı olduğunu doğrulamaktır.

Kablo Yangın Testleri Hangi Ürünlere Uygulanır?

Bina ve tesis güç kabloları
Yangın alarm ve emniyet devresi kabloları
Demiryolu ve gemi kabloları
Veri ve haberleşme kabloları

Kablo Yangın Testleri Hangi Sektörlerde Kullanılır?

YapıİnşaatDemiryoluElektrikTüketici Ürünleri

Kablo Yangın Testleri İçin İlgili Standartlar

IEC 60332-1 / -3
EN 50399 (CPR sınıflandırma deneyi)
IEC 60331 (devre bütünlüğü)
IEC 61034 (duman yoğunluğu)
IEC 60754 (halojen gaz)
EN 13501-6 (kablo sınıflandırma)
UL 94plastik malzemelerde yanabilirlik sınıfı Testi
EN 13501yapı ürünlerinde yangın sınıflandırması Testi
ASTM E84yüzeyde alev yayılımı Testi
ASTM E119yapı elemanlarında yangına dayanım Testi

Kablo Yangın Testleri Koşulları

Tek kablo: IEC 60332-1'de dikey alev; azami karbonlaşma uzunluğu ölçütü
Kablo demeti: EN 50399'da dikey merdivende demet; ısı salımı, alev yayılımı ve duman ölçülür
Devre bütünlüğü: IEC 60331'de tanımlı sıcaklık ve sürede devrenin kesilmemesi
Duman ve halojen: IEC 61034'te ışık geçirgenliği, IEC 60754'te halojen asit gaz miktarı

Kablo Yangın Testleri Cihazı

Dikey alev kabini ve dikey merdiven test odası
EN 50399 ısı salımı ve duman ölçüm sistemi
Devre bütünlüğü fırını ve elektriksel izleme
3 m küp duman odası

Kablo Yangın Testleri İçin Numune Gereksinimleri

Kablo numunesi gerçek üretim yapısında olmalıdır
Demet deneyinde kablo yerleşimi standarda göre yapılmalıdır
Devre bütünlüğü deneyinde besleme ve yük tanımlanmalıdır
Numune uzunluğu ve adedi standartta tanımlanır

Kablo Yangın Testleri Süresi

Deney kümesine göre tipik olarak 4–10 hafta.

Kablo Yangın Testleri Prosedürü

1Hedef sınıflandırma (örneğin CPR Euroclass) belirlenir.
2Gerekli deney kümesi seçilir.
3Tek kablo ve demet deneyleri uygulanır.
4Gerekiyorsa devre bütünlüğü deneyi yapılır.
5Duman ve halojen deneyleri uygulanır.
6Sonuçlar EN 13501-6'ya göre sınıflandırılır.

Kablo Yangın Testleri Kabul Kriterleri

Kabul kriteri her deney için ilgili standartta ve EN 13501-6 sınıflandırmasında verilen sınır değerlerdir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Tek kablo deneyi (IEC 60332-1) demet davranışını temsil etmez; CPR sınıflandırması için EN 50399 demet deneyi gerekir. Halojensiz olmak (IEC 60754) düşük duman anlamına gelmez; ikisi ayrı deneylerle gösterilir.

Kablo Yangın Testleri Raporu

Uygulanan standartlar
Kablo yapısı ve kesiti
Deney düzeni ve numune yerleşimi
Her deney için ölçümler ve sınırlar
EN 13501-6 sınıflandırması

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (AB) 305/2011 — CPR kapsamında kablolar
EN 45545 ve IMO FTP (sektörel uygulamalar)

Yangın Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Cable Fire Tests deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Yangın deneyleri iki farklı kavramı ölçer ve bunların karıştırılması alanda en sık yapılan hatadır. Yangına TEPKİ, malzemenin yangının başlamasına ve büyümesine ne kadar katkı verdiğini anlatır. Yangına DAYANIM ise bir yapı elemanının yangını belirli bir süre tutabilme yeteneğidir. Biri malzeme, diğeri eleman özelliğidir.

Tepki tarafında tutuşabilirlik, alev yayılımı, ısı salımı, duman üretimi, yanan damla oluşumu ve zehirli gaz salımı ölçülür. Sonuç Avrupa'da EN 13501-1 sınıfına, Kuzey Amerika'da ASTM E84 indekslerine, cihaz plastiklerinde UL 94 sınıfına çevrilir. Bu üç sistem birbirine dönüştürülemez; ölçekleri ve düzenekleri farklıdır.

Dayanım tarafında fırın deneyleri yürütülür. Eleman tanımlı bir sıcaklık-zaman eğrisine maruz bırakılır ve üç işlevi ne kadar süre koruduğu ölçülür: yük taşıma (R), bütünlük (E) ve yalıtım (I). Bir yangın kapısı için EI 60 gösterimi, elemanın altmış dakika boyunca bütünlüğünü ve yalıtım işlevini koruduğunu söyler.

ÖLÇEK bu ailede belirleyicidir ve maliyeti doğrudan etkiler. Küçük alev deneyleri malzeme taraması için uygundur, hızlı ve ucuzdur. Ancak gerçek yangın davranışı ölçekle değişir: küçük numunede sönen bir malzeme, büyük bir yüzeyde alevi sürdürebilir. Bu yüzden oda köşe deneyi ve tam ölçekli cephe deneyleri gibi büyük ölçekli düzenekler kritik uygulamalarda vazgeçilmezdir.

Cephe sistemleri son yıllarda alanın en hassas konusu hâline geldi. Yüksek binalarda cephe yangınlarının hızlı yayılması, ulusal yönetmeliklerin büyük ölçekli cephe deneyi istemesine yol açtı. Burada değerlendirilen tek bir malzeme değil SİSTEMDİR: yalıtım, kaplama, hava boşluğu, bağlantı elemanları ve yangın bariyerleri birlikte sınanır.

Duman ve zehirlilik ayrı bir gövdedir çünkü yangında ölümlerin büyük bölümü alevden değil dumandan kaynaklanır. Raylı sistemlerde ve gemilerde duman yoğunluğu ve gaz zehirliliği ölçümleri zorunlu kalemlerdir; kapalı hacimde tahliye süresi bu değerlere bağlıdır.

Kablolar kendi alt gövdesine sahiptir. Bir bina içindeki kablo demeti, yangının katlar arasında yayılmasında ciddi bir yol oluşturabilir; bu yüzden kablolarda alev yayılımı, duman üretimi, halojen içeriği ve devre bütünlüğü ayrı standartlarla değerlendirilir ve Avrupa'da EN 13501-6 sınıflandırması kullanılır.

Bu alanın yöntem grupları

Yanmazlık ve ısıl değer
EN ISO 1182 yanmazlık fırını ve EN ISO 1716 brüt ısıl değer; A1 ve A2 sınıflarının belirleyicileri.
Tek yanan öğe (SBI)
EN 13823; orta ölçekli köşe düzeneğinde ısı salımı, alev yayılımı ve duman üretimi birlikte ölçülür.
Küçük alev
EN ISO 11925-2 tek alev kaynağıyla tutuşabilirlik; UL 94 yatay ve dikey yanma; iğne alev ve kızgın tel.
Koni kalorimetre
ISO 5660 / ASTM E1354; ısı salım hızı, toplam ısı salımı ve duman üretimi ölçülür. Malzeme geliştirmede en bilgi verici deney.
Yangına dayanım
Standart sıcaklık-zaman eğrisiyle fırın deneyleri; kapı, duvar, döşeme, cam ve servis geçişleri için ayrı düzenekler.
Büyük ölçekli
Oda köşe deneyi (ISO 9705, NFPA 286), cephe yangın deneyleri ve kablo demeti dikey yayılma deneyleri.
Duman ve zehirlilik
Optik duman yoğunluğu, duman gazı analizi ve zehirlilik indeksleri; raylı sistem ve denizcilikte zorunlu.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Yangına tepki ile yangına dayanım farklı kavramlardır; şartnamede hangisinin istendiği açık olmalıdır.
UL 94, ASTM E84 ve EN 13501-1 sonuçları birbirine dönüştürülemez.
Küçük ölçekli sonuç büyük ölçekli davranışın kanıtı değildir; kritik uygulamalarda büyük ölçekli deney istenir.
Sınıf, ürünün son kullanım montajıyla birlikte geçerlidir; farklı alt tabaka ya da hava boşluğu sonucu değiştirir.
Cephe sistemlerinde tek malzeme sonucu yeterli değildir; sistem olarak sınanması gerekir.
Bir ürünün yangın sınıfı, o üründen yapılan montajın yangın dayanımını göstermez.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Yapı ürünleri için performans beyanındaki yangın sınıfı
Kablo, döşeme ve iç kaplama seçiminde yönetmelik uyumu
Raylı araç, gemi ve uçak iç malzemelerinin onayı
Cephe sistemi tasarımının onaylanması
Sigorta ve proje şartnamesi gerekliliklerinin karşılanması

İlgili Testler

Kablo Yangın Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Halojensiz kablo düşük dumanlı mıdır?

Zorunlu olarak değil. Halojen içeriği IEC 60754 ile, duman yoğunluğu IEC 61034 ile ölçülür. Bir kablonun halojensiz olması dumanının az olduğunu kanıtlamaz; iki özellik ayrı ayrı gösterilmelidir.