Sterilite Testi — ISO 11737-2 / EP 2.6.1 · İlaç ve Farmasötik Analiz

Sterilite Testi Nedir?

Sterilite testi, sterilize edilmiş üründe canlı mikroorganizma bulunup bulunmadığını besiyerinde inkübasyonla araştırır. Önemli bir sınırı vardır: test istatistiksel bir örnekleme üzerinden yapılır ve sterilliği KANITLAMAZ; sterilite güvencesi asıl olarak sterilizasyon sürecinin geçerli kılınmasıyla sağlanır.

Sterilite Testi Amacı

Amaç, sterilizasyon sürecinin geçerli kılınması çalışmalarında ve rutin izlemede ürünün steril olduğunu destekleyici kanıt üretmektir.

Sterilite Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Steril tek kullanımlık tıbbi cihazlar
İmplantlar
Cerrahi setler ve örtüler
Enjektör ve infüzyon setleri
Steril ambalajlı yara bakım ürünleri

Sterilite Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

Medikal CihazSağlıkİlaç

Sterilite Testi İçin İlgili Standartlar

ISO 11737-2sterilizasyon doğrulamasında sterilite testi Testi
ISO 11737-1tıbbi cihazlarda mikrobiyal yük tayini Testi
EP 2.6.1
USP <71>
ISO 11135
ISO 11137

Sterilite Testi Koşulları

Yöntem: Membran filtrasyonu veya doğrudan inokülasyon; ürüne göre seçilir
Besiyerleri: Aerobik ve anaerobik üreme için uygun besiyerleri kullanılır
İnkübasyon: Farmakopede tanımlı sıcaklıklarda ve sürede (yaygın olarak 14 gün)
Ortam: Sınıflandırılmış temiz oda veya izolatör içinde aseptik çalışma

Sterilite Testi Cihazı

İzolatör veya sınıf A temiz oda kabini
Membran filtrasyon ünitesi
İnkübatörler (farklı sıcaklıklarda)
Otoklav ve besiyeri hazırlama altyapısı

Sterilite Testi İçin Numune Gereksinimleri

Nihai ambalajıyla birlikte steril ürün
Numune sayısı farmakope ve parti büyüklüğüne göre belirlenir
Sterilizasyon yöntemi ve parti bilgisi bildirilmelidir
Ambalaj bütünlüğü bozulmamış olmalıdır

Sterilite Testi Süresi

İnkübasyon süresi tipik olarak 14 gündür; yöntem uygunluğu (bakteriyostaz/fungistaz) çalışması ilk kez yapılıyorsa süre uzar.

Sterilite Testi Prosedürü

1Yöntem uygunluğu (uygunluk/suitability) çalışması yapılır veya mevcut çalışmaya atıf verilir.
2Aseptik koşullarda numune ambalajından çıkarılır.
3Membran filtrasyon veya doğrudan inokülasyon uygulanır.
4Besiyerleri tanımlı sıcaklıklarda inkübe edilir.
5İnkübasyon süresince düzenli olarak üreme gözlenir.
6Üreme görülürse mikroorganizma tanımlanır ve kaynak araştırılır.
7Sonuçlar raporlanır.

Sterilite Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri, inkübasyon süresi sonunda hiçbir besiyerinde üreme gözlenmemesidir. Üreme hâlinde, bunun gerçek kontaminasyon mu yoksa test sırasındaki kontaminasyon mu olduğu soruşturulur.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sonuç, sterilizasyon geçerli kılma verisiyle birlikte yorumlanır. Testin negatif çıkması sterilliği kanıtlamaz; sterilite güvence düzeyi (SAL) süreç geçerli kılmasıyla gösterilir.

Sterilite Testi Raporu

Uygulanan farmakope/standart ve yöntem
Numune tanımı, parti ve sterilizasyon yöntemi
Yöntem uygunluğu çalışmasına atıf
Besiyerleri, inkübasyon koşulları ve süresi
Üreme gözlemleri ve sonuç

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

MDR (AB) 2017/745
ISO 11135 / ISO 11137 sterilizasyon geçerli kılma

İlaç ve Farmasötik Analiz — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Sterility deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Farmasötik analiz, ilaç etkin maddesinin ve bitmiş ürünün kimliğini, saflığını, miktarını ve davranışını belirler. Bu ailenin diğerlerinden ayrılan yönü, yöntemlerin büyük ölçüde FARMAKOPELERDE tanımlı olmasıdır: Avrupa Farmakopesi (Ph. Eur.) ve Amerika Birleşik Devletleri Farmakopesi (USP) hem yöntemi hem kabul çerçevesini birlikte verir.

Farmakope yönteminin bağlayıcılığı alanın çalışma biçimini belirler. Diğer sektörlerde laboratuvar uygun bir yöntem seçebilirken burada monografta yazan yöntem esastır; alternatif yöntem kullanılacaksa eşdeğerliğinin gösterilmesi gerekir. Bu, sonuçların dünya genelinde karşılaştırılabilir olmasını sağlar.

Analizler birkaç grupta yürütülür. Kimlik ve miktar tayini (HPLC, UV, titrasyon) ürünün ne olduğunu ve ne kadar etkin madde içerdiğini gösterir. Safsızlık profili ve kalıntı çözücüler, üretim sürecinden gelen istenmeyen bileşikleri arar. Element safsızlıkları katalizör ve ekipman kaynaklı metalleri ele alır. Çözünme ve dağılma davranışı, ilacın vücutta salınım davranışına ilişkin en önemli in vitro göstergedir.

ÇÖZÜNME DENEYİ alanın en kritik ölçümlerinden biridir. Bir tabletin doğru miktarda etkin madde içermesi yeterli değildir; o maddenin uygun hızda çözünmesi gerekir. Çözünme profili, formülasyon değişikliklerinin biyoyararlanıma etkisini değerlendirmede kullanılır ve jenerik ilaç ruhsatlandırmasında merkezî bir yer tutar.

YÖNTEM VALİDASYONU bu ailede zorunlu bir adımdır. Farmakope yöntemi kullanılıyorsa yöntemin o laboratuvarın koşullarında uygun çalıştığı doğrulanır. Kendi yöntemi geliştirilmişse doğrusallık, kesinlik, doğruluk, seçicilik, tespit ve tayin sınırı, sağlamlık gibi parametrelerle valide edilir. Valide edilmemiş bir yöntemle üretilen sonuç ruhsat dosyasında kullanılamaz.

Stabilite çalışmaları raf ömrünü belirler ve alanın en uzun süren işidir. Ürün tanımlı sıcaklık ve nem koşullarında bekletilir, belirli aralıklarla analiz edilir ve sonuçlar raf ömrü ile saklama koşulu iddiasının dayanağı olur. Hızlandırılmış koşullar ön bilgi verir ama gerçek zamanlı veri esastır.

Mikrobiyolojik taraf ayrı bir gövdedir: mikrobiyal yük sayımı, belirlenmiş mikroorganizmaların aranması, steril ürünlerde sterilite deneyi ve bakteriyel endotoksin deneyi. Steril ürünlerde ayrıca ambalaj bütünlüğü ve sterilizasyon validasyonu devreye girer.

Veri bütünlüğü (data integrity) son yıllarda denetimlerin merkezine yerleşti. Sonucun doğru olması yetmez; ham verinin izlenebilir, değiştirilemez ve denetlenebilir olması gerekir. Elektronik kayıt sistemlerinin doğrulanması bu yüzden analizin ayrılmaz parçası hâline geldi.

Bu alanın yöntem grupları

Kimlik ve miktar
HPLC, UPLC, UV-Vis spektrofotometri, titrasyon, FTIR ile kimlik doğrulama.
Safsızlık ve kalıntı
İlgili safsızlıklar, bozunma ürünleri, kalıntı çözücüler (GC-headspace), nitrozamin taramaları.
Element safsızlıkları
ICP-MS ve ICP-OES ile element safsızlık tayini ve risk değerlendirmesi.
Fizikokimyasal
Çözünme ve dağılma, sertlik, ufalanma, dozaj birimi tekdüzeliği, su içeriği (Karl Fischer), partikül boyutu.
Mikrobiyolojik
Mikrobiyal enumerasyon, belirlenmiş mikroorganizmalar, sterilite, bakteriyel endotoksin, koruma etkinliği.
Stabilite
Gerçek zamanlı ve hızlandırılmış stabilite çalışmaları; fotostabilite ve kullanım sırasında stabilite.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Farmakope yöntemi bağlayıcıdır; alternatif yöntem ancak eşdeğerliği gösterilerek kullanılabilir.
Yöntem validasyonu olmadan üretilen sonuç ruhsat dosyasında kullanılamaz.
Hızlandırılmış stabilite gerçek zamanlı verinin yerini almaz; raf ömrü gerçek zamanlı sonuçla desteklenir.
Çözünme profili cihaz tipine, karıştırma hızına ve ortama duyarlıdır; koşullar raporda eksiksiz olmalıdır.
Veri bütünlüğü eksikliği, sonuç doğru olsa bile denetimde uygunsuzluk üretir.
Formülasyon ya da tedarikçi değişikliği analitik karşılaştırma ve gerekiyorsa yeni stabilite çalışması gerektirir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Ruhsat dosyası ve parti serbest bırakma
Raf ömrü ve saklama koşulu belirleme
Yöntem transferi ve yöntem validasyonu
Tedarikçi hammadde kabul kontrolü
Formülasyon değişikliğinin biyoeşdeğerliğe etkisinin değerlendirilmesi

İlgili Testler

Sterilite Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sterilite testi ürünümün steril olduğunu kanıtlar mı?

Kanıtlamaz. Test sınırlı sayıda numune üzerinde yapılır ve düşük düzeydeki kontaminasyonu yakalama olasılığı düşüktür. Sterilite güvencesi, sterilizasyon sürecinin ISO 11135 veya ISO 11137 kapsamında geçerli kılınmasıyla sağlanır; sterilite testi bunu destekleyen bir kontroldür.

Yöntem uygunluğu çalışması neden gerekli?

Üründen geçen antimikrobiyal maddeler besiyerinde üremeyi baskılayabilir; bu durumda kontamine bir ürün bile negatif sonuç verir. Uygunluk çalışması, ürünün üremeyi engellemediğini gösterir ve testin geçerliliği için ön koşuldur.