IEC 60068-2-27 — Standart

Standart Hakkında

Kapsam başlığı: mekanik şok testi

IEC 60068-2-27, International Electrotechnical Commission (IEC) tarafından yayımlanan bir standarttır. Elektrik, elektronik ve ilgili teknolojiler için uluslararası standartları yayımlar; EMC ve elektriksel güvenlik gövdesinin temelidir. CISPR yayınları IEC bünyesindeki özel komiteye aittir.

IEC kuruluşunun diğer 102 koduna bak

Kapsam alanları

IEC 60068-2-27 Nedir?

IEC 60068-2-27, ürünlerin mekanik ŞOKA dayanımını sınayan deneyi tanımlar. Çevresel deney serisinin (IEC 60068) mekanik bölümlerinden biridir ve titreşimden farklı bir olayı benzetir: kısa süreli, yüksek ivmeli tek darbe.

Şok ile titreşimin ürettiği arızalar farklıdır ve bu, iki deneyin de gerekli olmasının nedenidir. Titreşim YORULMA üretir: lehim bağlantısı binlerce çevrim sonunda çatlar, vida yavaşça gevşer. Şok ise KIRILMA üretir: kırılgan bir bileşen anında parçalanır, bir tutucu kopar, bir kart yuvasından çıkar. Titreşimde dayanan bir ürün şokta kalabilir.

Deney, ivme genliği, darbe süresi ve darbe biçimi (yarım sinüs, testere dişi, trapez) ile tanımlanır. Bu üçlü ürünün maruziyet profilinden gelir; standart bir profil listesi dayatmaz, uygulanacak seviyeleri ürün standardı ya da şartname belirler.

DARBE BİÇİMİ seçimi teknik bir karardır. Yarım sinüs, sert bir yüzeye çarpmayı temsil eder ve en yaygın kullanılandır. Testere dişi darbe, geniş bir frekans bandını daha düz uyarır ve bu yüzden bazı şartnamelerde tercih edilir. Trapez darbe ise daha uzun süreli bir ivme platosu üretir ve fırlatma ya da ani frenleme senaryolarına yakındır.

Serinin diğer bölümleri farklı mekanik ve iklimsel etkenleri ele alır: -2-6 sinüs titreşim, -2-64 rastgele titreşim, -2-31 serbest düşme ve devirme, -2-1 soğuk, -2-2 kuru sıcaklık, -2-14 sıcaklık değişimi, -2-30 nemli ısı çevrimi, -2-78 sabit nemli ısı.

Bu Standart Neden Var?

Şok deneyinin gerekliliği, ürünlerin ömrü boyunca karşılaştığı olayların doğasından gelir. Bir ürün taşıma sırasında düşürülür, montaj sırasında darbe alır, araç üzerinde çukurdan geçer, kapı kapanırken sarsılır. Bu olaylar süreklilik taşımaz; her biri tek ve kısa bir darbedir.

Ayrımın önemi arıza mekanizmasında yatar. Yorulma arızası birikimlidir ve zamanla gelişir; şok arızası ise anlıktır ve tek bir olayda oluşur. Bir ürünü yalnızca titreşimde sınamak, düşme senaryosuna karşı hiçbir şey söylemez.

Deney düzeneğinde BAĞLAMA (fixture) sonucu belirler. Şok makinesi tanımlı bir darbe üretir ama bu darbenin ürüne ne kadarının ulaştığı bağlama düzenine bağlıdır. Esnek bir fikstür darbeyi sönümler ve ürünü korur; sert ve rezonanslı bir fikstür ise darbeyi büyütür. Bu yüzden fikstür tasarımı ve doğrulaması deneyin parçasıdır.

Ölçüm noktası seçimi ikinci belirleyici konudur. Kontrol ivmeölçeri fikstür üzerinde, izleme ivmeölçerleri ürünün kritik noktalarında konumlandırılır. Aynı deneyde farklı noktalarda ölçülen ivme belirgin biçimde farklı olabilir; rapor bu konumları belgelemek zorundadır.

Deney öncesi ve sonrası REZONANS TARAMASI kritik bir kontroldür. Şok, gözle görünmeyen bir çatlak ya da gevşeme bırakabilir; ürün çalışmaya devam ediyor gibi görünürken yapısal olarak zayıflamıştır. Rezonans frekanslarındaki kayma bu değişimi ortaya çıkarır.

Hangi Ürünlerde İstenir

Elektronik kartlar, modüller ve muhafazalar
Bataryalar ve güç elektroniği bileşenleri
Otomotiv, demiryolu ve havacılık elektroniği
Taşınabilir cihazlar ve el terminalleri
Sensör, aktüatör ve konnektör bileşenleri

İlgili Mevzuat ve Şemalar

Ürün standartları (IEC 62133-2, IEC 62619, demiryolu ve otomotiv standartları) bu deneye atıf verir
UN 38.3'ün T4 şok deneyi benzer bir olayı taşıma bağlamında ele alır
Askerî tarafta MIL-STD-810 şok yöntemleri, havacılıkta DO-160 şok bölümü karşılık gelen düzenlemelerdir
Demiryolunda EN 61373 kategorileri şok ve titreşimi birlikte tanımlar

Değerlendirme Nasıl Yürür

1Profil belirlemeİvme genliği, darbe süresi ve darbe biçimi ürün standardından ya da maruziyet profilinden belirlenir.
2Fikstür tasarımı ve doğrulamasıBağlama düzeni ürünün gerçek montajını temsil edecek biçimde tasarlanır; fikstürün kendi rezonansları kontrol edilir.
3Referans rezonans taramasıDeney öncesi düşük seviyeli tarama ile ürünün rezonans frekansları kaydedilir.
4Şok uygulamasıTanımlı sayıda darbe, gerekli eksenlerde ve yönlerde uygulanır; ürün gerekiyorsa çalışır durumda izlenir.
5Son rezonans taraması ve muayeneDeney sonrası tarama tekrarlanır; frekans kayması yapısal değişime işaret eder. Görsel ve işlevsel muayene yapılır.

Yakın Standartlar ve Aradaki Fark

IEC 60068-2-6
Sinüs titreşim. Rezonans arama ve tanımlı frekanslarda dayanım; şoktan farklı bir arıza mekanizması.
IEC 60068-2-64
Rastgele titreşim. Gerçek ortamın geniş bantlı yapısını temsil eder.
IEC 60068-2-31
Serbest düşme ve devirme. Elleçleme kaynaklı gerçek düşme senaryolarını benzetir.
MIL-STD-810 / DO-160
Askerî ve havacılık şok yöntemleri; farklı profiller ve farklı kabul yaklaşımları.

Raporda Ne Bulunmalı

Bir raporun kullanılabilir olması için aşağıdaki bilgileri taşıması gerekir. Eksik bir rapor, sonucu doğru olsa bile tedarik zincirinde ya da denetimde kabul görmeyebilir.

Uygulanan darbe biçimi, ivme genliği ve süre
Eksen ve yön başına darbe sayısı
Fikstür tanımı ve doğrulama sonuçları
Kontrol ve izleme ivmeölçerlerinin konumları
Deney öncesi ve sonrası rezonans tarama sonuçları
Ürünün çalışma durumu ve izlenen parametreler

Sık Karıştırılan Noktalar

Şok ve titreşim aynı deney değildir; biri anlık, diğeri sürekli yükleme uygular ve ayrı ayrı istenir.
Seviyeler ürün standardından gelir; standart tek bir evrensel seviye tanımlamaz.
Bağlama düzeni sonucu belirler; farklı bağlama ile alınan sonuçlar karşılaştırılamaz ve fikstür raporda belgelenmelidir.
Deney öncesi ve sonrası rezonans taraması yapılmazsa yapısal hasar gözden kaçabilir.
Ölçüm noktası konumu raporlanmalıdır; aynı deneyde farklı noktalarda ölçülen ivme farklıdır.
Ürün çalıştırılmadan yapılan deney geçici işlev bozulmalarını göstermez.

Kodun Yapısı

Yayımlayan: IEC
Seri numarası: 60068
Bölüm: 2-27

Sondaki "2-27", standardın bölüm numarasıdır. Bölümler aynı serinin farklı kapsamlarını düzenler; şartnamede hangi bölüm yazılıysa o bölümün gereklilikleri uygulanır.

Kütüphanede kodlar sürüm yılı olmadan tutulur. Yürürlükteki sürüm zamanla değişir; şartnamenizde yıl belirtilmişse o sürüm esas alınır, belirtilmemişse en güncel sürüm uygulanır.

Kapsamı

Test
Mekanik Testler
Titreşim ve Şok

İlgili Testler ve Hizmetler

Bu kodun referans verildiği 3 içerikten, kendi sayfası yayımlanmış olan 1 tanesi aşağıda listelenir.

Test · 1

Mekanik Şok – IEC 60068-2-27

Teknik Gereklilikler

Standart metinleri ilgili kuruluşun telif hakkındadır; test koşulu, numune ve kabul kriteri burada uydurulamaz.

Dayanak: IEC 60068-2-27 kapsam beyanı ve darbe biçimi tanımları (yarım sinüs, testere dişi, trapez); serinin diğer bölüm künyeleri. Seviyeler ve darbe sayıları ürün standardında tanımlıdır.

Ürününüze özgü teknik gereklilikler, kapsamı netleştirdiğimizde Teklif aşamasında yazılı olarak paylaşılır.

Aynı Serinin Diğer Bölümleri

IEC 60068 serisi kütüphanede aşağıdaki bölümlerle de yer alıyor.

İlgili Standartlar

IEC 60068-2-27 Hakkında Sık Sorulanlar

Kaç g uygulanmalı?

Seviye ürün standardınızdan ya da maruziyet profilinizden gelir. Taşıma, araç üstü ve askerî uygulamalar belirgin biçimde farklı seviyeler öngörür.

Hangi darbe biçimini seçmeliyiz?

Yarım sinüs en yaygındır ve sert yüzeye çarpmayı temsil eder. Şartnameniz belirtiyorsa o biçim uygulanır.

Titreşim deneyimiz geçti, şok da gerekli mi?

Evet, gerekirse. İki deney farklı arıza mekanizmalarını sınar; biri diğerinin yerine geçmez.

Fikstürü biz mi sağlamalıyız?

Fikstür ürünün gerçek montajını temsil etmelidir. Genellikle laboratuvarla birlikte tasarlanır ve doğrulanır; montaj arayüzü bilgisi sizden gelir.

Sık Sorulan Sorular

Bu standart ürünüm için zorunlu mu?

Zorunluluk; ürün grubuna, hedef pazara ve ilgili mevzuata göre değişir. Ürününüzü ve pazarınızı ilettiğinizde bu standardın gerekip gerekmediğini yazılı olarak netleştiririz.

Test süreci ne kadar sürer?

Süre; standardın kapsamı, numune sayısı ve mevcut kapasiteye göre değişir. Kesin süre, teklif aşamasında numune ve kapsam bilgisiyle birlikte paylaşılır.

Bu standarda göre belgelendirme sizde mi yapılıyor?

Hangi faaliyetin hangi akreditasyon kapsamında yürütüldüğü başvuru sırasında ayrıca teyit edilir. Güncel kapsam bilgisi kurumsal sayfamızda yayımlanır.

İhtiyacım olan standart burada yoksa ne olur?

Kütüphane sürekli büyüyen bir envantere dayanır. Aradığınız kodu bulamazsanız teklif formu üzerinden iletebilirsiniz; ilgili kapsamı değerlendirip dönüş yaparız.