ASTM B117 — Standart

Standart Hakkında

Kapsam başlığı: tuz sisi (salt spray) korozyon testi

ASTM B117, ASTM International (ASTM) tarafından yayımlanan bir standarttır. Malzeme, ürün ve test yöntemi standartlarını yayımlar; korozyon, mekanik ve malzeme deneylerinde en çok başvurulan gövdedir.

ASTM kuruluşunun diğer 199 koduna bak

Kapsam alanları

ASTM B117 Nedir?

ASTM B117, tuz sisi kabininin nasıl işletileceğini tanımlayan bir UYGULAMA (practice) standardıdır. Adının söylediği şey belirleyicidir: standart bir deney yöntemi ya da kabul kriteri değil, kabin koşullarının nasıl kurulacağını ve sürdürüleceğini anlatır. Sanayide en çok atıf verilen korozyon referansı olmasının nedeni de bu — herkes aynı kabini aynı şekilde işletirse sonuçlar karşılaştırılabilir hâle gelir.

Bu ayrım sahada en çok yanlış anlaşılan noktadır. ASTM B117 TEST SÜRESİ BELİRTMEZ ve GEÇME/KALMA ÖLÇÜTÜ VERMEZ. Süre ve kabul ölçütü ürün standardından ya da müşteri şartnamesinden gelir; kaplama türüne göre onlarca saatten binlerce saate kadar değişir. Bu yüzden "ASTM B117'ye uygundur" cümlesi teknik olarak boş bir ifadedir; anlamlı olan "ASTM B117 kabininde 720 saat, ASTM D1654 ölçeğinde 8 puanla değerlendirildi" gibi bir beyandır.

Standart, nötr tuz sisi koşulunu tanımlar: yaklaşık %5 sodyum klorür çözeltisi, 35 °C kabin sıcaklığı, nötr banda oturtulmuş çözelti pH'ı ve tanımlı bir çökelme hızı. Bu koşullar standardın kimliğidir ve ürüne göre değişmez; değişen, numunenin bu koşulda ne kadar tutulacağı ve sonucun hangi ölçekle değerlendirileceğidir.

Deney hızlandırılmıştır ve bu hızlandırma bir bedelle gelir: sonuçlar gerçek atmosferik ömre doğrudan çevrilemez. Kabinde 500 saat dayanan bir kaplamanın sahada kaç yıl dayanacağı bu deneyden çıkarılamaz. Deneyin işlevi mutlak ömür tahmini değil, karşılaştırma ve üretim tutarlılığının izlenmesidir.

Bu Standart Neden Var?

Tuz sisi deneyinin kökeni yirminci yüzyılın başına, deniz ortamında çalışan metal parçaların hızla bozulması sorununa uzanır. Gerçek ortamda yıllar süren korozyonu laboratuvarda haftalara sığdırma ihtiyacı, tuzlu bir sisin sürekli püskürtüldüğü kapalı bir kabin fikrini doğurdu.

ASTM B117 bu fikrin standartlaştırılmış hâlidir ve onlarca yıldır sanayinin ortak dili olmuştur. Yaygınlığı gücünden çok TUTARLILIĞINDAN gelir: kabin koşulları çok sıkı tanımlandığı için farklı laboratuvarların sonuçları birbirine yakın çıkar. Bu, tedarikçi karşılaştırması ve gelen malzeme kontrolü için tam olarak istenen özelliktir.

Ancak sabit koşul, gerçek atmosferin en belirgin özelliğini dışarıda bırakır: değişkenliği. Dışarıda yüzey ıslanır, kurur, ısınır, soğur, UV alır. Islanma-kuruma çevrimi korozyon mekanizmasını değiştirir; sürekli ıslak bir yüzeyde oluşan hasar biçimi, çevrimli bir yüzeyde oluşandan farklıdır. Bu nedenle otomotiv sektörü büyük ölçüde döngüsel deneylere (SAE J2334, VDA 233-102, ASTM G85) yönelmiştir. ASTM B117 yerini kaybetmedi ama rolü daraldı: mutlak ömür göstergesi değil, karşılaştırma ve proses kontrol aracı.

Hangi Ürünlerde İstenir

Galvaniz, çinko-nikel ve kimyasal dönüşüm kaplamaları
Boya, toz boya ve elektroforetik kaplama sistemleri
Bağlantı elemanları, yaylar ve metal aksesuarlar
Otomotiv gövde ve şasi bileşenleri
Beyaz eşya ve dış mekân donanımı parçaları
Denizcilik ve açık hava yapı elemanları

Değerlendirme Yaklaşımı

Değerlendirme, kaplama türüne göre farklı hasar biçimlerine bakar: metalik kaplamalarda beyaz pas (kaplamanın kendi korozyonu) ile kırmızı pas (alt metale ulaşan korozyon) ayrı ayrı raporlanır; boyalı yüzeylerde kabarcıklanma, çizikten yayılma ve yapışma kaybı öne çıkar.

Değerlendirme ölçekleri ayrı standartlarda tanımlıdır. Paslanma derecesi ASTM D610, kabarcıklanma ASTM D714, çizikten yayılma ASTM D1654 ölçekleriyle puanlanır. Raporda hangi ölçeğin kullanıldığı belirtilmezse puan yorumlanamaz.

Kabin performansının izlenmesi deneyin geçerliliğinin parçasıdır: çözelti derişimi, pH, sıcaklık ve çökelme hızı düzenli olarak kaydedilir. Bu kayıtlar olmadan uzun bir maruziyetin tanımlı koşulda geçtiği gösterilemez.

Süre ve kabul ölçütü ürün standardından gelir; laboratuvar bunları kendisi belirlemez ve belirlemesi hâlinde rapor bir uygunluk beyanı üretemez.

İlgili Mevzuat ve Şemalar

Otomotiv tedarik şartnamelerinde kaplama onay dosyalarının parçasıdır
ISO 9227 aynı kabin ailesinin ISO karşılığıdır ve NSS, AASS, CASS koşullarını birlikte tanımlar
Döngüsel korozyon için SAE J2334, VDA 233-102 ve ASTM G85 farklı yaklaşımlar sunar
Sıcak daldırma galvaniz kaplamalarda ASTM A123 ve ISO 1461 ürün gereklilikleri ayrıca uygulanır

Değerlendirme Nasıl Yürür

1Numune hazırlığı ve tanımlamaNumuneler temizlenir, gerekiyorsa kenarları maskelenir ve tanımlanır. Kaplama kalınlığı bu aşamada ölçülür; sonuç kalınlığa duyarlı olduğu için kalınlık raporun parçasıdır.
2Çentik / çizik uygulamasıBoya sistemlerinde çoğu şartname kontrollü bir çizik ister. Değerlendirme bu çizikten yayılan korozyona bakar; çiziksiz yüzeyde hasar başlangıç noktası belirsiz kalır.
3Kabine yerleştirmeNumuneler standartta tanımlı açı aralığında konumlandırılır. Konum sonuca etki eder: yatay bir yüzeyde çözelti birikir, dik bir yüzeyde akar.
4MaruziyetKabin tanımlı koşullarda kesintisiz çalıştırılır. Süre şartnameden gelir; ara değerlendirme yapılacaksa numune çıkarma ve geri koyma düzeni önceden belirlenir.
5DeğerlendirmeSüre sonunda yüzey, kaplama tipine uygun ölçekle değerlendirilir. Ölçek ayrı standartlarda tanımlıdır ve raporda hangisinin kullanıldığı yazılır.

Yakın Standartlar ve Aradaki Fark

ISO 9227
Aynı kabin ailesi, ISO tarafı. Tek koşul değil üç koşul tanımlar (NSS, AASS, CASS) ve kabin agresifliğinin referans numunelerle doğrulanmasını ister.
ASTM G85
Değiştirilmiş tuz sisi koşulları. Asetik asitli, çevrimli ve sülfür dioksitli varyantlar tanımlar; B117'nin sabit koşulunun yetersiz kaldığı yerde kullanılır.
SAE J2334 / VDA 233-102
Döngüsel korozyon şartnameleri. Islanma, kuruma, nem ve tuz uygulamasını çevrimler hâlinde birleştirir; otomotivde saha davranışına daha yakın kabul edilir.
ASTM D1654 / D610 / D714
Değerlendirme ölçekleri. B117 maruziyeti sağlar, puanlama bu standartlardan gelir.

Raporda Ne Bulunmalı

Bir raporun kullanılabilir olması için aşağıdaki bilgileri taşıması gerekir. Eksik bir rapor, sonucu doğru olsa bile tedarik zincirinde ya da denetimde kabul görmeyebilir.

Numune tanımı: alt malzeme, kaplama tipi ve ölçülen kaplama kalınlığı
Uygulanan maruziyet süresi ve varsa ara değerlendirme zamanları
Kabin koşulu kayıtları: sıcaklık, çözelti derişimi, pH, çökelme hızı
Numune konumlandırma açısı
Çentik/çizik uygulanıp uygulanmadığı ve geometrisi
Kullanılan değerlendirme ölçeği ve elde edilen puan
Kabul ölçütünün hangi ürün standardından ya da şartnameden geldiği

Sık Karıştırılan Noktalar

"ASTM B117 geçti" ifadesi tek başına anlamsızdır; kaç saat ve hangi kabul ölçütüyle sorusu yanıtlanmadan sonuç yorumlanamaz.
Sabit koşullu tuz sisi, gerçek atmosferik korozyonun döngüsel yapısını taşımaz. Kabinde iyi sıralanan iki kaplama, sahada ters sırada davranabilir.
ISO 9227 ile ASTM B117 benzer kabin koşulları tanımlar ama birebir aynı standart değildir; şartnamede hangisi yazılıysa o uygulanır ve raporlar çoğu şartnamede birbirinin yerine kabul edilmez.
Kaplama kalınlığı raporlanmazsa sonuç karşılaştırılamaz; aynı kaplama farklı kalınlıkta belirgin biçimde farklı süre dayanır.
Kabin içindeki konum sonucu etkiler. Farklı raflarda ya da farklı açıda duran numuneler arasında fark çıkabilir; bu yüzden konumlandırma standartta düzenlenmiştir.

Kodun Yapısı

Yayımlayan: ASTM
Seri numarası: B117
Bölüm: Bölümsüz

Kütüphanede kodlar sürüm yılı olmadan tutulur. Yürürlükteki sürüm zamanla değişir; şartnamenizde yıl belirtilmişse o sürüm esas alınır, belirtilmemişse en güncel sürüm uygulanır.

Kapsamı

Test
Metal ve Metalurji Testleri
Korozyon Testleri
Korozyon Testleri

İlgili Testler ve Hizmetler

Bu kodun referans verildiği 3 içerikten, kendi sayfası yayımlanmış olan 1 tanesi aşağıda listelenir.

Test · 1

Tuz Sisi – ASTM B117

Teknik Gereklilikler

Standart metinleri ilgili kuruluşun telif hakkındadır; test koşulu, numune ve kabul kriteri burada uydurulamaz.

Dayanak: ASTM B117 kapsam beyanı: kabin işletim koşulları (yaklaşık %5 NaCl çözeltisi, 35 °C, nötr pH bandı, tanımlı çökelme hızı) tanımlanır; süre ve kabul ölçütü standardın kapsamı dışındadır. Değerlendirme ölçekleri ASTM D610, D714 ve D1654 künyelerinden gelir.

Ürününüze özgü teknik gereklilikler, kapsamı netleştirdiğimizde Teklif aşamasında yazılı olarak paylaşılır.

İlgili Standartlar

ASTM B117 Hakkında Sık Sorulanlar

Kaç saat tuz sisi yapmalıyım?

Bunu standart söylemez. Süre ürün standardınızdan ya da müşteri şartnamenizden gelir. Şartnameniz yoksa hedef pazarınızı ve ürün grubunuzu paylaşarak birlikte belirlemek gerekir.

500 saat tuz sisi kaç yıl saha ömrüne karşılık gelir?

Güvenilir bir dönüşüm yoktur. Kabin sabit koşulda çalışır, saha koşulu değişkendir; dönüşüm ancak malzemeye özgü, saha verisiyle kalibre edilmiş bir modelle kurulabilir.

ISO 9227 raporu ASTM B117 yerine kabul edilir mi?

Şartnamenize bağlı. Koşullar benzerdir ama standartlar farklıdır; pek çok müşteri kod bazında talep eder ve ikame kabul etmez.

Beyaz pas mı kırmızı pas mı önemli?

İkisi farklı şey söyler. Beyaz pas kaplamanın kendi korozyonudur ve koruma sürdüğünü gösterir; kırmızı pas alt metale ulaşıldığı anlamına gelir. Şartnameler çoğunlukla ikisi için ayrı süre verir.

Sık Sorulan Sorular

Bu standart ürünüm için zorunlu mu?

Zorunluluk; ürün grubuna, hedef pazara ve ilgili mevzuata göre değişir. Ürününüzü ve pazarınızı ilettiğinizde bu standardın gerekip gerekmediğini yazılı olarak netleştiririz.

Test süreci ne kadar sürer?

Süre; standardın kapsamı, numune sayısı ve mevcut kapasiteye göre değişir. Kesin süre, teklif aşamasında numune ve kapsam bilgisiyle birlikte paylaşılır.

Bu standarda göre belgelendirme sizde mi yapılıyor?

Hangi faaliyetin hangi akreditasyon kapsamında yürütüldüğü başvuru sırasında ayrıca teyit edilir. Güncel kapsam bilgisi kurumsal sayfamızda yayımlanır.

İhtiyacım olan standart burada yoksa ne olur?

Kütüphane sürekli büyüyen bir envantere dayanır. Aradığınız kodu bulamazsanız teklif formu üzerinden iletebilirsiniz; ilgili kapsamı değerlendirip dönüş yaparız.