Mikotoksin Analizi — EN 14123 / LC-MS/MS / (AB) 2023/915

Mikotoksin Analizi Nedir?

Mikotoksin analizi, küflerin ürettiği toksik ikincil metabolitlerin gıdada belirlenmesidir. Numune ekstrakte edilir, çoğunlukla immünoafinite kolonlarıyla temizlenir ve HPLC-floresans veya LC-MS/MS ile ölçülür. Çok toksinli yöntemlerde birden fazla mikotoksin tek çalışmada taranır.

Mikotoksin Analizi Amacı

Amaç, mikotoksin düzeylerinin (AB) 2023/915'te tanımlanan azami seviyelere uygun olduğunu göstermektir. Mikotoksinler ısıya dayanıklıdır; pişirme veya işleme onları ortadan kaldırmaz.

Mikotoksin Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Tahıl ve tahıl ürünleri
Kuruyemiş ve kuru meyve
Kahve, kakao ve baharat
Şarap ve meyve suları (patulin, okratoksin A)
Süt ve süt ürünleri (aflatoksin M1)

Mikotoksin Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

GıdaTarımPerakendeTarım

Mikotoksin Analizi İçin İlgili Standartlar

TS EN 14123 (fındık, yer fıstığı ve mısırda aflatoksin — HPLC)
TS EN 14132 (arpa, kavrulmuş kahve ve şarapta okratoksin A)
TS EN 15891 (tahılda deoksinivalenol)
TS EN 15850 (tahılda zearalenon)
TS EN 16187 (bebek gıdalarında patulin)
TS EN ISO 17375 (yem — aflatoksin B1)

Mikotoksin Analizi Koşulları

Numune alma: (AT) 401/2006 mikotoksin numune alma kurallarına göre; dağılım çok düzensizdir
Temizleme: İmmünoafinite kolon veya çok fonksiyonlu temizleme kolonları
Ölçüm: HPLC-floresans veya LC-MS/MS
Birim: µg/kg

Mikotoksin Analizi Cihazı

LC-MS/MS ve HPLC-floresans
İmmünoafinite kolon sistemi
Öğütücü ve homojenizatör
Analitik terazi

Mikotoksin Analizi İçin Numune Gereksinimleri

(AT) 401/2006'ya uygun numune alma zorunludur; mikotoksin partide çok düzensiz dağılır
Büyük toplam numune alınıp öğütülerek küçültülmelidir
Ürün tipi ve hedef pazar bildirilmeli
Numune kuru ve serin koşullarda gönderilmeli

Mikotoksin Analizi Süresi

Ekstraksiyon, immünoafinite temizleme ve kromatografik ölçüm birlikte birkaç iş günü sürer. Numune küçültme ve öğütme adımı bu süreye eklenir.

Mikotoksin Analizi Prosedürü

1Numune mevzuata uygun şekilde alınır ve öğütülerek küçültülür.
2Uygun çözücüyle ekstrakte edilir.
3İmmünoafinite veya çok fonksiyonlu kolonla temizlenir.
4Ekstrakt derişikleştirilir.
5HPLC-floresans veya LC-MS/MS ile ölçülür.
6Sonuçlar mevzuattaki azami seviyelerle karşılaştırılır.

Mikotoksin Analizi Kabul Kriterleri

(AB) 2023/915, her mikotoksin ve her ürün kategorisi için azami seviyeler tanımlar; bebek ve küçük çocuk gıdalarında sınırlar belirgin şekilde katıdır. Uygulanacak seviyeler tüzüğün yürürlükteki metninden teyit edilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Numune alma, analizin kendisinden daha büyük bir belirsizlik kaynağıdır: mikotoksin partide birkaç tanede yoğunlaşabilir. Bu yüzden (AT) 401/2006 büyük toplam numune ve doğru küçültme öngörür; kurallara uyulmadan alınan numunenin sonucu parti hakkında karar vermeye elverişli değildir.

Mikotoksin Analizi Raporu

Numune tanımı, parti büyüklüğü ve numune alma yöntemi
Analiz edilen mikotoksin listesi
Uygulanan standart ve temizleme yöntemi
Her mikotoksin için sonuç, tayin sınırı ve belirsizlik
Karşılaştırılan azami seviyeler

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

(AB) 2023/915 Gıdalarda Bulaşanların Azami Seviyeleri Tüzüğü
(AT) 401/2006 Mikotoksin Numune Alma ve Analiz Yöntemleri Tüzüğü

Gıda Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Mycotoxins deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Gıda deneyleri, ürünün tüketim için güvenli olduğunu ve etiketinde yazanı içerdiğini gösterir. Aile üç eksende çalışır: mikrobiyolojik güvenlik, kimyasal güvenlik ve besin bileşimi. Üçü farklı laboratuvar altyapısı, farklı yöntem gövdesi ve farklı karar süresi gerektirir.

Alanın en belirgin özelliği ZAMAN BASKISIDIR. Bir çelik numunesi rafta bekleyebilir; bir çiğ süt ya da taze et numunesi bekleyemez. Numunenin alınış saati, taşıma sıcaklığı ve laboratuvara ulaşma süresi sonucun geçerliliğini doğrudan belirler. Bu yüzden gıda mikrobiyolojisinde soğuk zincir kaydı, deney raporunun ayrılmaz parçasıdır.

Mikrobiyolojik tarafta iki farklı soru vardır ve karıştırılmamalıdır. Patojen ARANMASI nitel bir sorudur: numunede Salmonella var mı, yok mu? Gösterge mikroorganizma SAYIMI ise nicel bir sorudur ve üretim hijyeninin göstergesidir. Bir üründe patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; toplam mezofil aerob sayısı yüksekse süreçte bir sorun vardır.

Kimyasal tarafta pestisit kalıntıları, mikotoksinler, ağır metaller, katkı maddeleri, veteriner ilaç kalıntıları ve proses bulaşanları (akrilamid, furan, PAH) ölçülür. Bu alanda çoklu kalıntı yöntemleri (QuEChERS temelli LC-MS/MS ve GC-MS/MS) tek analizde yüzlerce etken madde tarayabilir; limitler ürün-etken madde çiftine göre ayrı ayrı tanımlıdır.

Bileşim tarafında protein, yağ, nem, kül, lif, şeker profili, yağ asidi kompozisyonu, vitamin ve mineral içeriği belirlenir. Bu değerler etiketteki besin beyanının dayanağıdır ve tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır — beyan edilen değerle ölçülen değer arasındaki fark bu toleransın içinde kalmak zorundadır.

Gıdada CE işareti YOKTUR ve bu, alanın çalışma biçimini belirler. Uygunluk, HACCP esaslı bir gıda güvenliği sisteminin işletilmesi, etiketleme kurallarına uyum ve bulaşan/kalıntı/mikrobiyolojik limitlerin aşılmaması üzerinden gösterilir. Deney sonucu bir belgeye değil, işleyen bir sisteme kanıt üretir.

Alerjen yönetimi ayrı bir ağırlık taşır. Beyan edilmemiş bir alerjenin üründe bulunması, en sık görülen gıda geri çağırma nedenlerinden biridir. Analiz burada temizlik doğrulamasıyla birlikte yürür: hattın alerjen içeren bir üretimden sonra yeterince temizlendiği, çapraz bulaşma riskinin kontrol altında olduğu gösterilir.

Gönüllü şemalar bu alanda fiilen zorunlu hâle gelmiştir. Perakende zincirleri tedarikçilerinden GFSI tarafından tanınan bir şemanın belgesini (BRCGS, IFS, FSSC 22000) ister; belge olmadan rafa girmek pratikte mümkün olmaz.

Bu alanın yöntem grupları

Patojen aranması
Salmonella, Listeria monocytogenes, Campylobacter, Cronobacter ve Shiga toksin üreten E. coli tespiti; kültür temelli ve moleküler yöntemler.
Gösterge sayımları
Toplam mezofil aerob, Enterobacteriaceae, koliform ve E. coli, koagülaz pozitif stafilokok, maya-küf, laktik asit bakterisi, sülfit indirgeyen Clostridia.
Pestisit ve veteriner kalıntı
QuEChERS ekstraksiyonu ile LC-MS/MS ve GC-MS/MS çoklu kalıntı taramaları.
Mikotoksin ve bulaşan
Aflatoksinler, okratoksin A, deoksinivalenol, patulin; ağır metaller (ICP-MS), akrilamid ve PAH bileşikleri.
Besin bileşimi
Kjeldahl protein, yağ ve yağ asidi profili, nem, kül, diyet lifi, şeker profili, vitamin ve mineral analizleri.
Alerjen ve otantiklik
Gluten, süt, yumurta, kuruyemiş, soya alerjen analizleri; tür tayini ve tağşiş tespiti için moleküler yöntemler.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Numune alma sonucun yarısıdır. Yanlış sıcaklıkta taşınmış ya da gecikmiş bir numune, laboratuvarda doğru analiz edilse bile geçersiz sonuç verir.
Patojen bulunmaması hijyenin iyi olduğunu göstermez; gösterge sayımları ayrı bir bilgi verir ve ikisi birlikte okunur.
Bir partide alınan numune sonucu, tüm partiye ancak numune alma planı istatistiksel olarak kurulduysa genellenebilir.
Limitler ürün grubuna göre ayrı tüzüklerde tanımlıdır ve düzenli güncellenir; eski bir limit tablosuna göre verilen uygunluk kararı yanlış olabilir.
İhracatta hedef ülkenin limitleri AB limitlerinden farklı olabilir; aynı ürün bir pazarda uygun, diğerinde uygunsuz çıkabilir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

HACCP planının doğrulanması ve süreç izleme
Etiketteki besin beyanının ve alerjen bilgisinin dayanağı
İhracat öncesi sağlık sertifikası ve hedef pazar limitlerine uyum
Tedarikçi ve parti bazlı kabul kontrolü
Raf ömrü çalışmaları ve saklama koşulu belirleme
GFSI tanınmış şema denetimlerine kanıt üretimi

İlgili Testler

Mikotoksin Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kavurma veya pişirme mikotoksini yok eder mi?

Etmez. Mikotoksinlerin çoğu ısıya dayanıklıdır ve normal işleme sıcaklıklarında parçalanmaz. Küf öldürülse bile ürettiği toksin üründe kalır.

Numune alma neden bu kadar önemli?

Çünkü mikotoksin bir partide homojen dağılmaz; kontaminasyon birkaç taneye yoğunlaşabilir. Bu yüzden mevzuat büyük bir toplam numunenin alınıp öğütülerek küçültülmesini şart koşar.