LC-MS Analizi | EUROLAB

LC-MS Analizi Nedir?

LC-MS, sıvı kromatografisiyle ayrılan bileşenlerin bir arayüz (genellikle elektrosprey iyonizasyon) üzerinden kütle spektrometresine aktarıldığı birleşik tekniktir. Kromatografi ayırmayı, kütle ölçümü molekül kütlesi üzerinden tanımlamayı sağlar.

LC-MS Analizi Amacı

Amaç, GC ile analiz edilemeyen uçucu olmayan, polar veya ısıl kararsız bileşikleri hem ayırmak hem tanımlamaktır. Peptit, protein, ilaç metaboliti ve polar kalıntılar bu teknikle çalışılır.

LC-MS Analizi Hangi Ürünlere Uygulanır?

İlaç etken maddeleri ve metabolitleri
Biyolojik numunelerde ilaç düzeyi
Gıdada polar pestisit ve veteriner ilaç kalıntısı
Mikotoksinler
Peptit ve protein karakterizasyonu

LC-MS Analizi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

KimyaİlaçGıdaKozmetikÇevreBiyoteknolojiTarım

LC-MS Analizi İçin İlgili Standartlar

ICH Q2(R2) (analitik yöntem validasyonu)
Avrupa Farmakopesi 2.2.43 (kütle spektrometresi)
EN 15662 (QuEChERS ekstraksiyonu)
AB 2021/808 (veteriner ilaç kalıntı yöntemlerinin performansı)

LC-MS Analizi Koşulları

İyonizasyon: ESI yaygındır; APCI polar olmayan bileşiklerde tercih edilir
Polarite: Pozitif veya negatif iyon modu — analite göre
Hareketli faz: Uçucu tampon gerekir; iyonlaşmayı bozan tuzlar kullanılmaz
Matris etkisi: İyon baskılanması değerlendirilmeli; matris eşleştirilmiş kalibrasyon önerilir

LC-MS Analizi Cihazı

HPLC/UPLC sistemi
Elektrosprey veya APCI iyon kaynağı
Kütle analizörü (tek dört kutuplu veya yüksek çözünürlüklü)
Vakum sistemi ve azot jeneratörü
Veri işleme yazılımı

LC-MS Analizi İçin Numune Gereksinimleri

Numune uçucu tamponda çözünür hâle getirilmeli
İyonlaşmayı bozan tuz ve deterjanlardan arındırılmalı
Biyolojik numunelerde protein çöktürme veya SPE uygulanır
Numune soğuk zincirde gönderilmeli

LC-MS Analizi Süresi

Bir koşu genellikle 30 dakikanın altındadır. Yöntem geliştirme ve matris etkisi değerlendirmesi gerekiyorsa toplam süre belirgin şekilde uzar.

LC-MS Analizi Prosedürü

1Numune ekstrakte edilir ve girişim yapan bileşenlerden temizlenir.
2İç standart eklenir.
3LC kolonunda ayrım yapılır.
4Kolon çıkışı iyon kaynağına verilir ve bileşenler iyonlaştırılır.
5Kütle spektrumu kaydedilir.
6Tanımlama kütle ve alıkonma zamanı uyumuyla yapılır.
7Miktar tayini iç standart üzerinden hesaplanır.

LC-MS Analizi Kabul Kriterleri

Yöntem bir sonuç üretir, sınır koymaz. Sonucun uygun sayılıp sayılmayacağını ürünün tabi olduğu mevzuat veya şartname belirler.

Sonuçların Değerlendirilmesi

İyon baskılanması LC-MS'in en önemli hata kaynağıdır; bu yüzden iç standart ve mümkünse izotop işaretli standart kullanılır. Sonucun güvenilirliği, matris etkisinin yöntem doğrulamasında ölçülmüş olmasına bağlıdır.

LC-MS Analizi Raporu

Numune tanımı, geliş tarihi ve laboratuvar numarası
Uygulanan yöntem ve varsa referans standardı
Cihaz ve ölçüm koşulları
Numune hazırlama basamakları
Ölçüm sonuçları ve birimleri
Ölçüm belirsizliği (talep edilmişse)
Sonuçların yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

AB 37/2010 (veteriner ilaç kalıntı limitleri)
AB 2023/915 (gıdada bulaşanlar)
ICH M10 (biyoanalitik yöntem validasyonu)

Bu Yöntemin Kullanıldığı Sayfalar

Analiz Yöntemleri — Bu Yöntem Grubu Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm LC-MS Analizi deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Analiz yöntemi sayfaları, bir deneyin değil bir ÖLÇÜM TEKNİĞİNİN sayfasıdır. Fark önemlidir: "tuz sisi testi" bir deneydir ve bir soruyu yanıtlar; "ICP-MS" bir tekniktir ve onlarca farklı deneyde kullanılır. Kullanıcı bazen deneyi değil tekniği arar — çünkü şartnamesinde yöntem adı yazılıdır.

Bu ayrım laboratuvar seçiminde belirleyici olur. Bir müşteri "ağır metal analizi" istediğinde asıl soru hangi teknikle yapılacağıdır: XRF hızlı ve tahribatsızdır ama bileşik ayırt etmez; AAS tek element için ekonomiktir; ICP-OES çoklu element tarar; ICP-MS eser miktarları görür. Aynı numune dört teknikte farklı tespit sınırı ve farklı belirsizlikle sonuç verir.

Yöntem seçimi üç ölçüte göre yapılır. TESPİT SINIRI: aranan derişim yöntemin görebileceği aralıkta mı? MATRİS UYUMU: numune matrisi (plastik, gıda, toprak, metal) yöntemin çalışabileceği türde mi, ön işlem gerekiyor mu? ŞARTNAME BAĞI: ürün standardı ya da mevzuat belirli bir yöntemi zorunlu kılıyor mu? Üçüncüsü çoğu zaman ilk ikisini geçersiz kılar — şartname yöntemi bağlar.

Yöntem sayfaları ZİNCİR kurar. Bir teknik, kullanıldığı test sayfalarına, o testlerin dayandığı standartlara, o standartların bağlı olduğu mevzuata ve nihayetinde pazar erişim rejimlerine bağlanır. Dokümandaki örnek zincir şöyle işler: XRF → metal analizi → RoHS uygunluğu → ağır metal kısıtlaması → kaplama sayfaları. Kullanıcı hangi halkadan girerse girsin diğerlerine ulaşır.

Numune hazırlığı bu ailede sonucun görünmeyen yarısıdır ve tekniğin kendisinden daha fazla hata kaynağıdır. Çözündürme yöntemi, öğütme derecesi, ekstraksiyon çözücüsü ve seyreltme oranı sonucu belirgin biçimde değiştirir. Aynı cihazda aynı numune, farklı hazırlıkla farklı sonuç verir; bu yüzden yöntem tanımı hazırlığı da kapsar.

Kalibrasyon ve doğrulama üçüncü belirleyici bileşendir. Bir cihaz sertifikalı referans malzemeyle kalibre edilir, kalibrasyon eğrisi periyodik olarak doğrulanır ve her seride kontrol numunesi çalıştırılır. Bu adımlar olmadan üretilen bir sayı, cihaz doğru çalışıyor olsa bile izlenebilir değildir.

Bu alanın yöntem grupları

Element analizi
ICP-OES, ICP-MS, AAS ve XRF. Tespit sınırı, matris toleransı ve çoklu element kapasitesi bakımından ayrışırlar.
Kromatografi
GC, GC-MS, HPLC, LC-MS/MS ve iyon kromatografisi. Karışımı bileşenlerine ayırır ve her bileşeni ayrı ölçer.
Spektroskopi
FTIR, Raman, UV-Vis ve optik emisyon. Malzeme kimliği, fonksiyonel grup tanımlaması ve alaşım bileşimi için.
Termal analiz
DSC, TGA, DMA ve dilatometri. Geçiş sıcaklıkları, bileşim, bozunma ve boyutsal davranış.
Mikroskopi ve görüntüleme
Optik mikroskopi, SEM-EDS, radyografi ve tomografi. Yapı, kusur ve elementel dağılım.
Klasik (ıslak) kimya
Titrasyon, gravimetri ve kolorimetri. Referans yöntem olarak ve enstrümantal sonuçların doğrulanmasında kullanılır.

Bu alanda sık karıştırılanlar

XRF bir tarama aracıdır; element görür, bileşik ayırt etmez. Kısıtlı bileşik kararı için ıslak kimya ile doğrulama gerekir.
"Tespit edilmedi" ifadesi yokluk kanıtı değildir; yöntemin tespit sınırıyla birlikte okunur.
Şartname yöntemi bağlar. Teknik olarak daha iyi bir yöntem, şartname başkasını istiyorsa kabul edilmez.
Numune hazırlığı sonucun parçasıdır; hazırlık yazılmayan bir rapor tekrarlanabilir değildir.
Farklı tekniklerle alınmış sonuçlar birebir karşılaştırılamaz; tespit sınırları ve belirsizlikleri farklıdır.
Yöntem sayfası bir deney sayfası değildir; hangi deney için hangi yöntemin uygulanacağı ürün standardından gelir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Şartnamede yazan yöntemin laboratuvar kapsamıyla eşleştirilmesi
Tespit sınırı ve matris uyumuna göre yöntem seçimi
Enstrümantal sonucun referans yöntemle doğrulanması
Numune hazırlığı kaynaklı sapmaların giderilmesi

İlgili Testler

LC-MS Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

LC-MS ile LC-MS/MS farkı nedir?

LC-MS tek kütle ölçümü yapar. LC-MS/MS öncü iyonu seçip parçalar ve ürün iyonlarını izler; karmaşık matrislerde çok daha seçici ve düşük tayin sınırlıdır.

Neden uçucu tampon gerekiyor?

Uçucu olmayan tuzlar iyon kaynağında birikerek sinyali baskılar ve cihazı kirletir. Bu yüzden formik asit veya amonyum asetat gibi uçucu tamponlar kullanılır.