Doğrulama Nedir?
ISAE 3000, finansal bilgi dışındaki konularda güvence denetimleri için uluslararası standarttır ve sürdürülebilirlik raporlarına güvence sağlamanın en yaygın çerçevesidir. Bir belgelendirme veya finansal denetim değildir: çıktısı, tanımlı kriterlere göre hazırlanmış bir güvence beyanıdır.
Neden Yapılır?
Amaç, sürdürülebilirlik raporundaki açıklamaların uygulanan raporlama çerçevesine uygun ve dayanaklı olduğuna dair bağımsız güvence sunmaktır.
Kim Talep Eder?
- Sürdürülebilirlik raporu yayımlayan halka açık şirketler
- Kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması kapsamındaki gruplar
- Yatırımcı talebiyle güvence sağlayan işletmeler
- Sürdürülebilirlik bağlantılı finansman kullanan şirketler
- Yönetim kuruluna güvence sunması gereken üst yönetimler
Kapsam ve Sınırlar
- Güvence görevinin kabulü ve bağımsızlık değerlendirmesi
- Güvence kapsamı: hangi açıklamalar, hangi dönem
- Kriterlerin belirlenmesi ve uygunluğunun değerlendirilmesi
- Güvence seviyesinin kararlaştırılması: sınırlı veya makul
- Önemlilik eşiğinin belirlenmesi
- Risk değerlendirmesi ve prosedürlerin planlanması
- İç kontrollerin ve veri akışının incelenmesi
- Gösterge bazlı test ve yeniden hesaplama
- Kuruluş ile güvence sağlayanın sorumluluklarının ayrılması
- Güvence beyanının düzenlenmesi ve raporda yayımlanması
İlgili Standartlar
- ISAE 3000
- ISAE 3410 (sera gazı beyanları)
- GRI Standartları
- ESRS
- IFRS S1 / S2
İlgili Standartlar
- ISAE 3000
- ISAE 3410 (sera gazı beyanları)
- GRI Standartları
- ESRS
- IFRS S1 / S2
Doğrulama Süreci
- 1Görevin Kabulü ve KapsamHangi verinin, hangi raporlama çerçevesine göre ve hangi güvence seviyesinde değerlendirileceği yazılı olarak kararlaştırılır.
- 2Kriterlerin BelirlenmesiUygulanan raporlama çerçevesi (GRI, ESRS, IFRS S1/S2) ve kuruluşun kendi hesaplama metodolojisi kriter olarak tespit edilir.
- 3Risk Değerlendirmesi ve ÖnemlilikYanlış beyan riski taşıyan göstergeler belirlenir; önemlilik eşiği ve örnekleme kapsamı buna göre kurulur.
- 4İç Kontrollerin İncelenmesiVeri toplama süreci, hesaplama kontrolleri ve onay mekanizmaları incelenir; verinin kaynağına kadar izlenebilirliği test edilir.
- 5Gösterge Bazlı TestSeçilen göstergelerde yeniden hesaplama, kaynak belge kontrolü ve analitik prosedürler uygulanır.
- 6Bulguların Ele AlınmasıTespit edilen hatalar ve dayanaksız açıklamalar kuruluşa iletilir; rapor düzeltilir.
- 7Güvence BeyanıSeçilen güvence seviyesine uygun biçimde kurulmuş güvence beyanı düzenlenir ve raporda yayımlanır.
Güvence Seviyesi
Güvence denetimleri sınırlı (limited) veya makul (reasonable) güvence seviyesinde yürütülür. Uygulamada sürdürülebilirlik raporlarının çoğu sınırlı güvence ile yayımlanır; düzenlemeler ise kademeli olarak makul güvenceye geçişi öngörmektedir. Güvence seviyesi beyanın metninde açıkça yazılır ve iki seviye birbirinin yerine geçmez.
Çıktı ve Beyan
- Güvence sağlayan kuruluş ve ekip bilgileri
- Güvence kapsamına alınan göstergeler ve dönem
- Uygulanan raporlama çerçevesi ve kriterler
- Uygulanan güvence standardı ve güvence seviyesi
- Yürütülen prosedürlerin özeti
- Kuruluşun ve güvence sağlayanın sorumluluklarının ayrımı
- Güvence sonucu (beyan)
- Kapsam dışı bırakılan açıklamalar
Çıktının Sınırı
ISAE 3000 güvencesi bir belgelendirme değildir ve akredite bir belge üretmez; çıktı güvence beyanıdır. Güvence yalnızca kapsama alınan açıklamalar ve dönem için geçerlidir. Ayrıca güvence, kuruluşun sürdürülebilirlik performansının iyi olduğu anlamına gelmez; raporlanan bilginin kriterlere uygun sunulduğunu değerlendirir. Sınırlı güvence, makul güvenceden belirgin biçimde daha dar bir inceleme kapsar.
Akreditasyon
Sera gazı doğrulama ve geçerli kılma faaliyetleri ISO 14065 kapsamında akredite edilir; doğrulamanın kendisi ISO 14064-3'e göre yürütülür ve doğrulayıcı personelin yetkinliği ISO 14066 ile tanımlanır. Güvence denetimleri ise ISAE 3000 gibi güvence standartlarına tabidir ve akredite belgelendirme kapsamında değildir. Her iki çerçevede de tarafsızlık kuralı belirleyicidir: hesaplamayı yapan taraf aynı hesaplamayı doğrulayamaz. EUROLAB, ILAC ve IAF çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi doğrulamanın akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Doğrulamalar
Sık Sorulan Sorular
Sınırlı güvence ile makul güvence arasındaki fark nedir?
Makul güvencede inceleme derinliği ve örnekleme kapsamı belirgin biçimde daha geniştir; beyan olumlu bir ifadeyle kurulur. Sınırlı güvencede kapsam daha dardır ve beyan, aksine bir bulguya rastlanmadığı biçiminde ifade edilir. İkisi birbirinin yerine geçmez ve güvence seviyesi beyanın metninde açıkça yazılır.
Güvence denetimi mali denetim gibi midir?
Yöntem olarak benzer ilkeleri paylaşır (bağımsızlık, önemlilik, kanıt) ancak konusu finansal tablolar değil sürdürülebilirlik bilgisidir ve farklı bir standart kümesine tabidir. Mali denetim raporu ile güvence beyanı birbirinin yerine geçmez.
ISAE 3410 ne zaman kullanılıyor?
Sera gazı beyanlarına özgü bir güvence standardıdır. Rapor kapsamında emisyon verisi de varsa, güvence bu göstergeler için ISAE 3410 veya ISO 14064-3 çerçevesinde yürütülebilir.





