Doğrulama Nedir?
ESG veri güvencesi, kuruluşun kamuya açıkladığı sürdürülebilirlik göstergelerinin doğru, tam ve tanımlı metodolojiye uygun hesaplandığının bağımsız olarak değerlendirilmesidir. Odak, performansın iyi olup olmadığı değil, RAPORLANAN SAYININ DOĞRU olup olmadığıdır.
Neden Yapılır?
Amaç, yatırımcı ve düzenleyicilere sunulan sürdürülebilirlik verisinin finansal veri kadar güvenilir olmasıdır. Doğrulanmamış ESG verisi, yatırımcı değerlendirmelerinde giderek daha az kabul görmektedir.
Kim Talep Eder?
- Sürdürülebilirlik raporu yayımlayan şirketler
- Yatırımcı ve kredi kuruluşlarının ESG şartlarına tabi işletmeler
- Kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması kapsamına giren gruplar
- Borsada işlem gören şirketler
- Tedarik zincirinde ESG verisi talep edilen tedarikçiler
Kapsam ve Sınırlar
- Güvence kapsamına alınacak göstergelerin seçilmesi
- Uygulanan raporlama çerçevesinin belirlenmesi: GRI, ESRS, IFRS S1/S2, SASB
- Kuruluşun hesaplama metodolojisinin incelenmesi
- Veri toplama süreci ve iç kontrollerin değerlendirilmesi
- Verinin kaynağına kadar izlenebilirliğinin test edilmesi
- Çevresel göstergeler: enerji, su, atık, emisyon
- Sosyal göstergeler: istihdam, çeşitlilik, iş güvenliği, eğitim saatleri
- Yönetişim göstergeleri: kurul yapısı, etik ihlal bildirimleri
- Kapsam dışı bırakılan açıklamaların netleştirilmesi
İlgili Standartlar
- ISAE 3000
- ISO 14064-3
- GRI Standartları
- ESRS
- IFRS S1 / S2
İlgili Standartlar
- ISAE 3000
- ISO 14064-3
- GRI Standartları
- ESRS
- IFRS S1 / S2
Doğrulama Süreci
- 1Görevin Kabulü ve KapsamHangi verinin, hangi raporlama çerçevesine göre ve hangi güvence seviyesinde değerlendirileceği yazılı olarak kararlaştırılır.
- 2Kriterlerin BelirlenmesiUygulanan raporlama çerçevesi (GRI, ESRS, IFRS S1/S2) ve kuruluşun kendi hesaplama metodolojisi kriter olarak tespit edilir.
- 3Risk Değerlendirmesi ve ÖnemlilikYanlış beyan riski taşıyan göstergeler belirlenir; önemlilik eşiği ve örnekleme kapsamı buna göre kurulur.
- 4İç Kontrollerin İncelenmesiVeri toplama süreci, hesaplama kontrolleri ve onay mekanizmaları incelenir; verinin kaynağına kadar izlenebilirliği test edilir.
- 5Gösterge Bazlı TestSeçilen göstergelerde yeniden hesaplama, kaynak belge kontrolü ve analitik prosedürler uygulanır.
- 6Bulguların Ele AlınmasıTespit edilen hatalar ve dayanaksız açıklamalar kuruluşa iletilir; rapor düzeltilir.
- 7Güvence BeyanıSeçilen güvence seviyesine uygun biçimde kurulmuş güvence beyanı düzenlenir ve raporda yayımlanır.
Güvence Seviyesi
Güvence denetimleri sınırlı (limited) veya makul (reasonable) güvence seviyesinde yürütülür. Uygulamada sürdürülebilirlik raporlarının çoğu sınırlı güvence ile yayımlanır; düzenlemeler ise kademeli olarak makul güvenceye geçişi öngörmektedir. Güvence seviyesi beyanın metninde açıkça yazılır ve iki seviye birbirinin yerine geçmez.
Çıktı ve Beyan
- Güvence sağlayan kuruluş ve ekip bilgileri
- Güvence kapsamına alınan göstergeler ve dönem
- Uygulanan raporlama çerçevesi ve kriterler
- Uygulanan güvence standardı ve güvence seviyesi
- Yürütülen prosedürlerin özeti
- Kuruluşun ve güvence sağlayanın sorumluluklarının ayrımı
- Güvence sonucu (beyan)
- Kapsam dışı bırakılan açıklamalar
Çıktının Sınırı
Güvence denetimi bir belgelendirme veya finansal denetim değildir; çıktısı güvence beyanıdır. Sınırlı güvence, makul güvenceden belirgin biçimde daha dar bir inceleme kapsar ve ikisi birbirinin yerine geçmez. Güvence yalnızca kapsama alınan göstergeler ve dönem için geçerlidir; raporun kapsam dışı bırakılan bölümleri için bir şey söylemez.
Akreditasyon
Sera gazı doğrulama ve geçerli kılma faaliyetleri ISO 14065 kapsamında akredite edilir; doğrulamanın kendisi ISO 14064-3'e göre yürütülür ve doğrulayıcı personelin yetkinliği ISO 14066 ile tanımlanır. Güvence denetimleri ise ISAE 3000 gibi güvence standartlarına tabidir ve akredite belgelendirme kapsamında değildir. Her iki çerçevede de tarafsızlık kuralı belirleyicidir: hesaplamayı yapan taraf aynı hesaplamayı doğrulayamaz. EUROLAB, ILAC ve IAF çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir; hangi doğrulamanın akredite kapsamda sunulabildiği teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Doğrulamalar
Sık Sorulan Sorular
Sınırlı güvence ile makul güvence arasındaki fark nedir?
Makul güvencede inceleme derinliği ve örnekleme kapsamı belirgin biçimde daha geniştir; beyan olumlu bir ifadeyle kurulur. Sınırlı güvencede kapsam daha dardır ve beyan, aksine bir bulguya rastlanmadığı biçiminde ifade edilir. İkisi birbirinin yerine geçmez ve güvence seviyesi beyanın metninde açıkça yazılır.
ESG güvencesi ile ESG derecelendirmesi aynı mı?
Değildir. Derecelendirme, kuruluşa bir skor veren ticari bir üründür ve çoğunlukla kamuya açık veriye dayanır. ESG veri güvencesi ise raporlanan verinin doğruluğunu bağımsız olarak inceler ve bir güvence beyanı üretir; skor vermez.
Hangi göstergeler kapsama alınmalı?
Önemlilik analizinin çıktısı ve paydaş beklentisi belirleyicidir. Uygulamada sera gazı emisyonları, enerji, su, atık ve iş güvenliği göstergeleri en sık kapsama alınanlardır. Kapsam dışı bırakılanlar beyanda açıkça listelenir.





