Havacılık Yazılım Güvencesi (DO-178C) Belgelendirmesi

DO-178C (Avrupa'da ED-12C), havada kullanılan sistem ve ekipmanlardaki yazılımın sertifikasyon güvencesi için kabul görmüş kılavuzdur. Havacılık otoriteleri (FAA, EASA) tip sertifikasyonu sürecinde yazılım güvencesini bu doküman üzerinden değerlendirir. Merkezinde yazılım seviyesi (DAL — Design Assurance Level) vardır: A'dan E'ye kadar beş seviye, yazılım arızasının uçuş emniyetine etkisine göre belirlenir ve karşılanması gereken hedef sayısını doğrudan değiştirir.

• Aviyonik yazılım geliştiricileri
• Uçuş kontrol, motor kontrolü ve navigasyon sistemi üreticileri
• Kabin sistemleri ve eğlence sistemi yazılımı geliştirenler
• İnsansız hava aracı sistem yazılımı geliştiricileri
• Havacılık yazılımı için tedarikçi konumundaki firmalar

Doküman doğrudan bir yasal metin değildir; havacılık otoriteleri tarafından kabul edilebilir uyum yolu (acceptable means of compliance) olarak tanınır. Uçuşa elverişlilik sertifikasyonu kapsamındaki yazılımlar için pratikte zorunludur. Çıktı bir 'DO-178C belgesi' değildir: yazılım, ait olduğu sistemin sertifikasyonu kapsamında değerlendirilir ve uygunluk kanıtı sertifikasyon otoritesine sunulur.

• Yazılım seviyesinin (DAL A-E) sistem emniyet değerlendirmesinden türetilmesi
• Planlama süreci: PSAC, yazılım geliştirme planı, doğrulama planı, konfigürasyon yönetimi planı, kalite güvence planı
• Yazılım geliştirme süreçleri: şartların belirlenmesi, tasarım, kodlama, entegrasyon
• Doğrulama süreci: şart tabanlı test, düşük seviyeli test, entegrasyon testi
• Yapısal kapsam (structural coverage) analizi: DAL C için ifade kapsamı, DAL B için karar kapsamı, DAL A için MC/DC
• İzlenebilirlik: sistem şartlarından koda ve test durumlarına kadar
• Konfigürasyon yönetimi ve problem raporlama
• Yazılım kalite güvencesi ve uygunluk gözden geçirmesi (SOI denetimleri)
• Yazılım geliştirme aracı yetkinliği (DO-330)
• Ek teknolojiler: model tabanlı geliştirme (DO-331), nesne yönelimli teknoloji (DO-332), biçimsel yöntemler (DO-333)
• Sertifikasyon irtibatı ve Yazılım Uygunluk Özeti (SAS)

1. 1Başvuru ve Ürün TanımıÜrün ailesi, model listesi, teknik özellikler ve hedef pazar belirlenir. Uygulanacak standart ve belgelendirme yolu bu adımda netleşir.
2. 2Teknik Dosya İncelemesiTasarım dokümanları, malzeme listesi, kritik bileşen sertifikaları ve kullanım kılavuzu incelenir.
3. 3Ürün Testleriİlgili standardın gerektirdiği deneyler yapılır. Test raporu, belgelendirme kararının temel dayanağıdır.
4. 4Fabrika DenetimiŞema gerektiriyorsa üretim yerinde imalatın sürekliliği ve ürün kontrolü (FPC) doğrulanır.
5. 5Belge Düzenlenmesi ve İşaretlemeUygunluk doğrulandığında belge düzenlenir; ürün ve ambalaj üzerindeki işaretleme kuralları uygulanır.
6. 6Takip DenetimleriŞemaya göre periyodik fabrika denetimi ve/veya piyasadan numune alınarak takip testi yapılır.

Geçerlilik süresi şemaya göre değişir: kimi ürün belgesi süresiz olup periyodik fabrika denetimine bağlıdır, kimi şema (ör. ülke pazar işaretleri) yıllık veya sevkiyat bazlı yenileme ister. Ürün tasarımında yapılan her değişiklik belgenin gözden geçirilmesini gerektirir.

• Ürün model ve varyant listesi
• Teknik çizim, şema ve malzeme listesi
• Kritik bileşenlerin sertifikaları
• Kullanım kılavuzu ve etiket örneği
• Varsa mevcut test raporları
• Üretim yeri bilgileri
• PSAC — Sertifikasyon Yönleri Yazılım Planı
• Yazılım geliştirme, doğrulama, konfigürasyon yönetimi ve kalite güvence planları
• Yazılım şartları ve tasarım tanımları
• İzlenebilirlik matrisleri
• Test durumları, prosedürleri ve sonuçları
• Yapısal kapsam analiz raporları
• Problem raporları ve konfigürasyon indeksi
• SAS — Yazılım Uygunluk Özeti

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Ürün ailesindeki model ve varyant sayısı
• Uygulanacak standardın gerektirdiği test kapsamı
• Fabrika denetimi gerekip gerekmediği
• Hedef pazar sayısı ve her pazarın ayrı test isteyip istemediği
• Mevcut test raporlarının kabul edilip edilemeyeceği

Ürün belgelendirmesi ISO/IEC 17065 kapsamında yürütülür; belgelendirmeye dayanak olan deneyler ise ISO/IEC 17025 akreditasyonuna sahip laboratuvarlarda yapılır. İki kapsam birbirinden ayrıdır. Akreditasyon kurumları arasındaki tanınma IAF ve ILAC anlaşmalarıyla sağlanır.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• NADCAPÖzel Proses Akreditasyonu
• DO-254Havacılık Donanım Güvencesi
• DO-160Çevresel Koşul Uygunluğu
• AS9100Havacılık Kalite Yönetimi
• AS9110Havacılık Bakım Kalite Yönetimi
• AS9120Havacılık Dağıtım Kalite Yönetimi
• EN 9100Havacılık Kalite Yönetimi
• EN 9110Havacılık Bakım Kalite Yönetimi