Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Belgesi Nedir?
EN 9110, AS9110'un Avrupa sürümüdür ve havacılık bakım kuruluşları (MRO) için kalite yönetim sistemi şartlarını tanımlar. Uçuşa elverişliliğin sürdürülmesi, bakım kayıtları, insan faktörleri ve emniyet yönetimiyle ilişki bu standardın odağıdır.
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Belgesi Kimler İçin Gereklidir?
- Uçak, motor ve komponent bakım kuruluşları
- Hava yollarının kendi bakım organizasyonları
- Aviyonik ve hidrolik komponent onarım atölyeleri
- EASA Part-145 onaylı kuruluşlar
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Belgesi Zorunlu mu?
Yasal olarak zorunlu değildir. Bakım kuruluşunun yasal yetkisi Part-145 gibi otorite onaylarından gelir ve bu onaylar bağlayıcıdır; EN 9110 müşteri ve sözleşme tarafında istenen kalite sistemi belgesidir.
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Standardının Kapsamı
- ISO 9001 şartlarının tamamı temel alınır
- Uçuşa elverişliliğin sürdürülmesi ve bakım verilerinin kontrolü
- Bakım planlaması, iş kartı ve görev yönetimi
- Emniyet yönetimi ve olay bildirimiyle ilişki
- İnsan faktörleri ve bakım hatalarının önlenmesi
- Personel yetkilendirme ve yetkinlik kayıtları
- Alet, ekipman ve kalibrasyon kontrolü
- Parça kontrolü, sahte parçanın önlenmesi ve raf ömrü yönetimi
- Bakım kayıtları ve serviste kullanıma verme (release to service)
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Belgelendirme Süreci
- 1BaşvuruKuruluşun faaliyet alanı, çalışan sayısı, saha sayısı ve kapsam sınırları belirlenir. Denetim gün sayısı bu bilgilere göre hesaplanır.
- 2Doküman İncelemesi (Aşama 1)Yönetim sistemi dokümantasyonu, kapsam tanımı, risk değerlendirmesi ve iç denetim/YGG kayıtları incelenir; sahada denetime hazır olup olunmadığı değerlendirilir.
- 3Belgelendirme Denetimi (Aşama 2)Sistemin sahada uygulandığı ve etkin olduğu yerinde doğrulanır. Bulgular majör/minör uygunsuzluk ve gözlem olarak sınıflandırılır.
- 4Uygunsuzlukların KapatılmasıKuruluş kök neden analizi ve düzeltici faaliyet planı sunar. Majör uygunsuzluklar kapatılmadan belge düzenlenmez.
- 5Belge DüzenlenmesiBağımsız bir karar vericinin gözden geçirmesinin ardından belge düzenlenir. Denetimi yapan ekip belge kararını veremez.
- 6Gözetim DenetimleriBelge süresi boyunca yılda en az bir kez gözetim denetimi yapılır. İlk gözetim, Aşama 2'nin son gününden itibaren 12 ayı aşamaz.
- 7Yeniden BelgelendirmeÜç yılın sonunda sistemin tamamı yeniden denetlenir; belge süresi dolmadan tamamlanması gerekir.
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Belgesinin Geçerlilik Süresi
Yönetim sistemi belgeleri üç yıl geçerlidir. Bu süre boyunca yılda en az bir gözetim denetimi yapılır; gözetim yapılmazsa belge askıya alınır. Üçüncü yılın sonunda yeniden belgelendirme denetimi tamamlanır.
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) İçin Gerekli Belgeler
- Ticaret sicil kaydı ve faaliyet belgesi
- Kuruluş organizasyon şeması ve çalışan sayısı
- Kapsam kapsamındaki saha/şube listesi
- Yönetim sistemi el kitabı veya süreç dokümantasyonu
- İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi kayıtları
- Varsa yasal izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Belgelendirme Maliyeti
Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.
- Kapsama giren çalışan sayısı (denetim gün sayısını doğrudan belirler)
- Saha ve şube sayısı; çok sahalı örnekleme uygulanıp uygulanmadığı
- Faaliyetin risk seviyesi ve süreç karmaşıklığı
- Belgelendirilecek standart sayısı — entegre denetim gün sayısını düşürür
- Üç yıllık döngü: belgelendirme + iki gözetim denetimi
Akreditasyon
Yönetim sistemi belgelendirmesi ISO/IEC 17021-1 kapsamında yürütülür. Belgelendirme kuruluşu, IAF çok taraflı tanınma anlaşmasına (IAF MLA) taraf bir akreditasyon kuruluşu tarafından akredite edilir; bu anlaşma, bir ülkede düzenlenen belgenin diğer ülkelerde de kabul görmesini sağlayan uluslararası tanınma zincirini kurar. EUROLAB, ISO/IEC 17021-1 kapsamında IAF üyesi akreditasyon kuruluşlarından alınmış, uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir.
Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Belgelendirmeler
Havacılık Bakım Kalite Yönetimi (EN 9110) Hakkında Sık Sorulan Sorular
EN sürümü için ayrı denetim gerekir mi?
Gerekmez. AS, EN ve JISQ sürümleri IAQG şeması altında teknik olarak eşdeğerdir ve tek bir denetimle karşılanır. Belgede hangi sürümün yazılacağı, belgelendirme kuruluşunun bulunduğu bölgeye ve müşterinizin talebine göre belirlenir.
EN 9110 Part-145 onayının yerine geçer mi?
Geçmez. Part-145, havacılık otoritesi tarafından verilen bir yasal yetkidir ve bakım yapabilmenin ön koşuludur. EN 9110 ise kalite yönetim sistemi belgesidir; ikisi ayrı süreçlerdir ve genellikle birlikte yürütülür.


