Çevresel Koşul Uygunluğu (DO-160) Belgelendirmesi

DO-160 (Avrupa'da ED-14), havacılık ekipmanının uçuş boyunca karşılaşacağı çevresel koşullara dayanıklılığını doğrulayan standart deney yöntemlerini tanımlar. DO-178C ve DO-254 süreç güvencesiyle ilgilenirken DO-160 doğrudan DENEY standardıdır: sıcaklık, titreşim, nem, yıldırım, EMC ve daha birçok koşul için kategori ve deney prosedürü verir. Ekipmanın hangi kategorilerde deneye tabi tutulacağı, uçak tipi ve kurulum yerine göre belirlenir.

• Aviyonik ekipman üreticileri
• Kabin içi sistem ve eğlence sistemi üreticileri
• Motor ve gövde üzerine monte edilen ekipman üreticileri
• İnsansız hava aracı bileşeni üreticileri
• Havacılık için elektronik ekipman geliştiren tedarikçiler

Doküman doğrudan yasal bir metin değildir; havacılık otoriteleri ve OEM'ler tarafından kabul edilen deney standardıdır. Tip sertifikasyonu ve TSO (Teknik Standart Emri) süreçlerinde ekipmanın çevresel niteliğinin gösterilmesi için pratikte zorunludur. Çıktı, bölüm bölüm düzenlenen test raporları ve bunları özetleyen çevresel nitelik formudur.

• Bölüm 4 — Sıcaklık ve irtifa: çalışma ve depolama sıcaklıkları, hızlı basınç değişimi, aşırı irtifa
• Bölüm 5 — Sıcaklık değişimi
• Bölüm 6 — Nem
• Bölüm 7 — Operasyonel şok ve çarpma güvenliği (crash safety)
• Bölüm 8 — Titreşim
• Bölüm 9 — Patlayıcı atmosfer
• Bölüm 10 — Su geçirmezlik
• Bölüm 11 — Sıvılara duyarlılık
• Bölüm 12 — Kum ve toz
• Bölüm 13 — Küf direnci
• Bölüm 14 — Tuz sisi
• Bölüm 15 — Manyetik etki
• Bölüm 16 — Güç girişi
• Bölüm 17 — Gerilim geçici rejimi
• Bölüm 18 — Ses frekansı iletken duyarlılığı
• Bölüm 19 — Endüklenen sinyal duyarlılığı
• Bölüm 20 — Işıma ve iletim yoluyla radyo frekansı duyarlılığı
• Bölüm 21 — Radyo frekansı enerji yayılımı
• Bölüm 22 — Yıldırım kaynaklı geçici duyarlılık
• Bölüm 23 — Doğrudan yıldırım çarpması
• Bölüm 24 — Buzlanma
• Bölüm 25 — Elektrostatik boşalma
• Bölüm 26 — Yanabilirlik

1. 1Başvuru ve Ürün TanımıÜrün ailesi, model listesi, teknik özellikler ve hedef pazar belirlenir. Uygulanacak standart ve belgelendirme yolu bu adımda netleşir.
2. 2Teknik Dosya İncelemesiTasarım dokümanları, malzeme listesi, kritik bileşen sertifikaları ve kullanım kılavuzu incelenir.
3. 3Ürün Testleriİlgili standardın gerektirdiği deneyler yapılır. Test raporu, belgelendirme kararının temel dayanağıdır.
4. 4Fabrika DenetimiŞema gerektiriyorsa üretim yerinde imalatın sürekliliği ve ürün kontrolü (FPC) doğrulanır.
5. 5Belge Düzenlenmesi ve İşaretlemeUygunluk doğrulandığında belge düzenlenir; ürün ve ambalaj üzerindeki işaretleme kuralları uygulanır.
6. 6Takip DenetimleriŞemaya göre periyodik fabrika denetimi ve/veya piyasadan numune alınarak takip testi yapılır.

Geçerlilik süresi şemaya göre değişir: kimi ürün belgesi süresiz olup periyodik fabrika denetimine bağlıdır, kimi şema (ör. ülke pazar işaretleri) yıllık veya sevkiyat bazlı yenileme ister. Ürün tasarımında yapılan her değişiklik belgenin gözden geçirilmesini gerektirir.

• Ürün model ve varyant listesi
• Teknik çizim, şema ve malzeme listesi
• Kritik bileşenlerin sertifikaları
• Kullanım kılavuzu ve etiket örneği
• Varsa mevcut test raporları
• Üretim yeri bilgileri
• Ekipman tanımı, kurulum yeri ve uçak tipi bilgisi
• Çevresel nitelik formu (Environmental Qualification Form)
• Deney planı ve kategori seçim gerekçeleri
• Ekipmanın çalışma modu ve performans kabul kriterleri tanımı
• Bölüm bazında deney raporları

Sabit bir liste fiyatı yoktur; maliyet aşağıdaki değişkenlere göre hesaplanır ve teklifte yazılı olarak verilir.

• Ürün ailesindeki model ve varyant sayısı
• Uygulanacak standardın gerektirdiği test kapsamı
• Fabrika denetimi gerekip gerekmediği
• Hedef pazar sayısı ve her pazarın ayrı test isteyip istemediği
• Mevcut test raporlarının kabul edilip edilemeyeceği

Ürün belgelendirmesi ISO/IEC 17065 kapsamında yürütülür; belgelendirmeye dayanak olan deneyler ise ISO/IEC 17025 akreditasyonuna sahip laboratuvarlarda yapılır. İki kapsam birbirinden ayrıdır. Akreditasyon kurumları arasındaki tanınma IAF ve ILAC anlaşmalarıyla sağlanır.

Bu şemanın hangi kapsamda sunulabildiği ürününüze ve faaliyetinize göre değişir; teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

• NADCAPÖzel Proses Akreditasyonu
• DO-178CHavacılık Yazılım Güvencesi
• DO-254Havacılık Donanım Güvencesi
• AS9100Havacılık Kalite Yönetimi
• AS9110Havacılık Bakım Kalite Yönetimi
• AS9120Havacılık Dağıtım Kalite Yönetimi
• EN 9100Havacılık Kalite Yönetimi
• EN 9110Havacılık Bakım Kalite Yönetimi