Vickers Sertlik Testi — ISO 6507 / ASTM E384

Vickers Sertlik Testi Nedir?

Vickers sertlik testi, 136° tepe açılı kare tabanlı elmas piramidin numuneye bastırılması ve izin iki köşegeninin ölçülmesiyle sertliğin hesaplandığı yöntemdir. Küçük iz bıraktığı için geniş bir yük aralığında kullanılabilir.

Vickers Sertlik Testi Amacı

Amaç, ince kesitler, kaplamalar, sementasyon derinliği ve kaynak bölgeleri gibi küçük alanlarda sertliği ölçmektir.

Vickers Sertlik Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

İnce sac ve şerit
Kaplamalar ve yüzey işlemli parçalar
Kaynak ve ısıdan etkilenen bölge
Sementasyon derinliği ölçümü
Küçük hassas parçalar

Vickers Sertlik Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

MetalÇelikMakineEndüstriyel EkipmanPlastik

Vickers Sertlik Testi İçin İlgili Standartlar

ISO 6507-1
ASTM E384
ISO 4516

Vickers Sertlik Testi Koşulları

Batıcı: 136° tepe açılı kare tabanlı elmas piramit
Yük: Uygulamaya göre geniş aralık; HV1, HV5, HV10 ve mikro yükler (HV0,1) yaygındır
Tutma süresi: Standartta tanımlı, tipik olarak 10–15 s
Yüzey: Köşegen ölçümüne uygun, parlatılmış yüzey

Vickers Sertlik Testi Cihazı

Vickers sertlik ölçme cihazı
Optik ölçüm sistemi veya otomatik iz tanıma
Numune hazırlama (kesme, bakalit, parlatma)
Referans bloklar

Vickers Sertlik Testi İçin Numune Gereksinimleri

Yüzey metalografik olarak hazırlanmalı
Kalınlık iz derinliğine göre standartta sınırlanır
Sementasyon derinliği için kesit alınması gerekir
Ölçüm sayısı uygulamaya göre belirlenir

Vickers Sertlik Testi Süresi

Ölçüm başına süre kısadır. Numune hazırlığı (kesme, bakalite alma, parlatma) gerekiyorsa toplam süre yarım iş gününü bulabilir.

Vickers Sertlik Testi Prosedürü

1Numune kesiti alınır ve metalografik olarak parlatılır.
2Cihaz referans bloklarla doğrulanır.
3Uygulamaya uygun yük seçilir.
4Batıcı tanımlı süre boyunca bastırılır.
5İzin iki köşegeni ölçülür ve sertlik hesaplanır.
6Sementasyon derinliği isteniyorsa yüzeyden içe doğru sıralı ölçüm yapılır.

Vickers Sertlik Testi Kabul Kriterleri

Kabul aralığı ürün standardında verilir. Sertlik profili isteniyorsa belirli derinlikteki sertlik değeri kriter olur.

Sonuçların Değerlendirilmesi

İz simetrik olmalıdır; asimetrik veya bozuk izler geçersizdir. Sertlik profili grafik olarak da sunulabilir.

Vickers Sertlik Testi Raporu

Uygulanan standart
Yük ve tutma süresi
Ölçüm konumları ve derinlikleri
Tek tek sertlik değerleri
Gerekiyorsa sertlik profili grafiği

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Isıl işlem ve yüzey işlem şartnameleri
Kaynak prosedür onayı gereklilikleri

Mekanik Testler — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Vickers deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Mekanik deneyler, bir malzemenin ya da parçanın kuvvet altındaki davranışını ölçer. Aile statik yüklemeden (çekme, basma, eğme) zamana bağlı davranışlara (yorulma, sünme), sertlik ve aşınmadan kırılma tokluğuna kadar uzanır.

Bu deneylerin ortak özelliği, sonucun MALZEME ÖZELLİĞİ olarak raporlanmasıdır. Akma dayanımı ya da sertlik bir uygunluk kararı değildir; tasarımın ve ürün standardının karşılaştırma yapacağı sayısal veridir. Bu yüzden mekanik deney raporları çoğunlukla bir ürün onayının değil bir mühendislik kararının girdisidir — malzeme seçimi, emniyet katsayısı, ömür tahmini.

Statik ve dinamik davranış arasındaki ayrım alanı anlamanın anahtarıdır. Bir parça statik yükte hiç zorlanmıyor görünürken tekrarlı yükte kopabilir; yorulma kırılması akma dayanımının çok altındaki gerilmelerde oluşur ve uyarı vermez. Bu yüzden dönen, titreşen ya da çevrimli yük alan parçalarda çekme deneyi tek başına yeterli bir kanıt değildir.

Deney koşulları sonucu belirler ve bu, raporun okunabilirliği için kritiktir: numune geometrisi, yükleme hızı, sıcaklık, şartlandırma ve bağlama düzeni. Aynı malzeme farklı koşullarda farklı değer verir. Plastiklerde hız etkisi çok belirgindir, metallerde sıcaklık etkisi; kompozitlerde ise numune yönlenmesi sonucu tamamen değiştirir.

Sertlik alanın en çok yanlış kullanılan ölçümüdür. Hızlı, tahribatsıza yakın ve ucuz olduğu için sıklıkla dayanımın yerine kullanılır. Sertlikten dayanıma dönüşüm tabloları vardır ama YAKLAŞIKTIR ve malzeme grubuna bağlıdır; malzeme kabulünde tek kanıt olarak kullanılması hatalıdır.

Kırılma mekaniği tarafı özel bir yetkinlik gerektirir. Kırılma tokluğu ve yorulma çatlağı ilerleme hızı ölçümleri, çatlaklı bir yapının ne kadar dayanacağını hesaplamayı mümkün kılar; basınçlı ekipman, uçak yapısı ve boru hattı gibi alanlarda hasara tolerans tasarımının temelidir.

Bu alanın yöntem grupları

Statik deneyler
Çekme, basma, eğme, makaslama ve burulma. Akma ve çekme dayanımı, uzama ve elastisite modülü elde edilir.
Darbe deneyleri
Charpy ve Izod çentik darbe; malzemenin gevrek-sünek geçiş davranışı sıcaklığa bağlı olarak belirlenir.
Sertlik
Brinell, Vickers, Rockwell, Shore ve mikro sertlik. Yüzey işlem derinliği ve yerel dayanım farkları için değerlidir.
Yorulma
Kuvvet ve gerinim kontrollü eksenel yorulma, eğilmede yorulma; S-N eğrileri ve dayanım sınırı.
Sünme ve gerilme gevşemesi
Yüksek sıcaklıkta uzun süreli yük altındaki davranış; kazan, türbin ve basınçlı ekipman malzemelerinde belirleyici.
Kırılma mekaniği
Düzlem şekil değiştirme kırılma tokluğu, J integrali, CTOD ve yorulma çatlağı ilerleme hızı.
Aşınma ve sürtünme
Taber ve döner silindir abrazyon, sürtünme katsayısı ölçümleri.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Sertlikten dayanım hesaplamak yaklaşıktır; malzeme kabulünde tek kanıt olarak kullanılamaz.
Statik dayanım yeterliliği yorulma dayanımını göstermez; çevrimli yük alan parçada ayrı deney gerekir.
Deney hızı ve sıcaklık raporlanmazsa sonuç karşılaştırılamaz — özellikle polimer ve kompozitlerde.
Deney numunesi ile gerçek parça aynı değeri vermeyebilir; kalıplama yönlenmesi, kaynak izi ve yüzey işlem farkı etkilidir.
Kompozitlerde numune yönlenmesi belirtilmeden verilen bir dayanım değeri anlamsızdır.
ASTM ve ISO karşılıkları aynı büyüklüğü ölçer ama numune geometrileri farklıdır; sonuçlar birebir eşdeğer sayılmaz.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Tasarım doğrulaması ve malzeme seçimi
Gelen malzeme kontrolü ve tedarikçi onayı
Ürün standardındaki mekanik gerekliliklerin karşılanması
Arıza analizi, ömür tahmini ve hasara tolerans hesabı
Isıl işlem ve yüzey işlem proseslerinin doğrulanması

İlgili Testler

Vickers Sertlik Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Vickers ile mikrosertlik aynı şey mi?

Mikrosertlik, Vickers veya Knoop batıcısıyla düşük yüklerde (genellikle 1 kgf altında) yapılan ölçümü ifade eder. Yöntem aynı, yük aralığı farklıdır.