Rockwell Sertlik Testi — ISO 6508 / ASTM E18

Rockwell Sertlik Testi Nedir?

Rockwell sertlik testi, ön yük ve ana yük uygulandıktan sonra kalan kalıcı batma derinliğinin ölçülmesiyle sertliğin doğrudan skaladan okunduğu yöntemdir. Elmas koni veya sert metal bilye batıcı kullanılır.

Rockwell Sertlik Testi Amacı

Amaç, hızlı ve tekrarlanabilir sertlik ölçümüyle ısıl işlem doğrulaması ve seri üretim kalite kontrolü yapmaktır.

Rockwell Sertlik Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Isıl işlem görmüş çelik parçalar
Bağlantı elemanları
Demir dışı metaller
Sert plastikler (M ve R skalaları)

Rockwell Sertlik Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

MetalÇelikMakineEndüstriyel EkipmanPlastik

Rockwell Sertlik Testi İçin İlgili Standartlar

ISO 6508-1
ASTM E18

Rockwell Sertlik Testi Koşulları

Skala: Malzemeye göre seçilir; HRC (elmas koni, 150 kgf), HRB (1,5875 mm bilye, 100 kgf) yaygındır
Ön yük: Standart Rockwell'de 10 kgf (98 N)
Tutma süresi: Standartta tanımlı, tipik olarak 1–5 s
Yüzey: Düzgün, çapaksız ve batıcıya dik

Rockwell Sertlik Testi Cihazı

Rockwell sertlik ölçme cihazı
Elmas koni ve bilye batıcılar
Referans sertlik blokları
Numune destek örsleri

Rockwell Sertlik Testi İçin Numune Gereksinimleri

Kalınlık, iz derinliğinin en az on katı olmalı
Yüzey oksit ve yağdan arınmış olmalı
İzler kenardan ve birbirinden standardın belirlediği mesafede olmalı
Genellikle en az üç ölçüm alınır

Rockwell Sertlik Testi Süresi

Ölçüm başına birkaç saniye; yüzey hazırlığı gerekiyorsa süre uzar.

Rockwell Sertlik Testi Prosedürü

1Cihaz referans bloklarla doğrulanır.
2Malzemeye uygun skala ve batıcı seçilir.
3Numune örs üzerine sağlam biçimde oturtulur.
4Ön yük ve ardından ana yük uygulanır, tanımlı süre tutulur.
5Ana yük kaldırılır ve sertlik değeri doğrudan okunur.
6Ölçüm tekrarlanır ve ortalama alınır.

Rockwell Sertlik Testi Kabul Kriterleri

Kabul aralığı ürün veya malzeme standardında verilir. Sonuç daima skala ile birlikte belirtilir (ör. 45 HRC).

Sonuçların Değerlendirilmesi

Ölçümlerin ortalaması ve dağılımı değerlendirilir. Numune hareket ettiyse veya destek yeterli değilse sonuç geçersizdir.

Rockwell Sertlik Testi Raporu

Uygulanan standart
Kullanılan skala ve batıcı
Tek tek ölçümler ve ortalama
Numune tanımı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Malzeme ürün standartları
Isıl işlem şartnameleri

Mekanik Testler — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Rockwell deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Mekanik deneyler, bir malzemenin ya da parçanın kuvvet altındaki davranışını ölçer. Aile statik yüklemeden (çekme, basma, eğme) zamana bağlı davranışlara (yorulma, sünme), sertlik ve aşınmadan kırılma tokluğuna kadar uzanır.

Bu deneylerin ortak özelliği, sonucun MALZEME ÖZELLİĞİ olarak raporlanmasıdır. Akma dayanımı ya da sertlik bir uygunluk kararı değildir; tasarımın ve ürün standardının karşılaştırma yapacağı sayısal veridir. Bu yüzden mekanik deney raporları çoğunlukla bir ürün onayının değil bir mühendislik kararının girdisidir — malzeme seçimi, emniyet katsayısı, ömür tahmini.

Statik ve dinamik davranış arasındaki ayrım alanı anlamanın anahtarıdır. Bir parça statik yükte hiç zorlanmıyor görünürken tekrarlı yükte kopabilir; yorulma kırılması akma dayanımının çok altındaki gerilmelerde oluşur ve uyarı vermez. Bu yüzden dönen, titreşen ya da çevrimli yük alan parçalarda çekme deneyi tek başına yeterli bir kanıt değildir.

Deney koşulları sonucu belirler ve bu, raporun okunabilirliği için kritiktir: numune geometrisi, yükleme hızı, sıcaklık, şartlandırma ve bağlama düzeni. Aynı malzeme farklı koşullarda farklı değer verir. Plastiklerde hız etkisi çok belirgindir, metallerde sıcaklık etkisi; kompozitlerde ise numune yönlenmesi sonucu tamamen değiştirir.

Sertlik alanın en çok yanlış kullanılan ölçümüdür. Hızlı, tahribatsıza yakın ve ucuz olduğu için sıklıkla dayanımın yerine kullanılır. Sertlikten dayanıma dönüşüm tabloları vardır ama YAKLAŞIKTIR ve malzeme grubuna bağlıdır; malzeme kabulünde tek kanıt olarak kullanılması hatalıdır.

Kırılma mekaniği tarafı özel bir yetkinlik gerektirir. Kırılma tokluğu ve yorulma çatlağı ilerleme hızı ölçümleri, çatlaklı bir yapının ne kadar dayanacağını hesaplamayı mümkün kılar; basınçlı ekipman, uçak yapısı ve boru hattı gibi alanlarda hasara tolerans tasarımının temelidir.

Bu alanın yöntem grupları

Statik deneyler
Çekme, basma, eğme, makaslama ve burulma. Akma ve çekme dayanımı, uzama ve elastisite modülü elde edilir.
Darbe deneyleri
Charpy ve Izod çentik darbe; malzemenin gevrek-sünek geçiş davranışı sıcaklığa bağlı olarak belirlenir.
Sertlik
Brinell, Vickers, Rockwell, Shore ve mikro sertlik. Yüzey işlem derinliği ve yerel dayanım farkları için değerlidir.
Yorulma
Kuvvet ve gerinim kontrollü eksenel yorulma, eğilmede yorulma; S-N eğrileri ve dayanım sınırı.
Sünme ve gerilme gevşemesi
Yüksek sıcaklıkta uzun süreli yük altındaki davranış; kazan, türbin ve basınçlı ekipman malzemelerinde belirleyici.
Kırılma mekaniği
Düzlem şekil değiştirme kırılma tokluğu, J integrali, CTOD ve yorulma çatlağı ilerleme hızı.
Aşınma ve sürtünme
Taber ve döner silindir abrazyon, sürtünme katsayısı ölçümleri.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Sertlikten dayanım hesaplamak yaklaşıktır; malzeme kabulünde tek kanıt olarak kullanılamaz.
Statik dayanım yeterliliği yorulma dayanımını göstermez; çevrimli yük alan parçada ayrı deney gerekir.
Deney hızı ve sıcaklık raporlanmazsa sonuç karşılaştırılamaz — özellikle polimer ve kompozitlerde.
Deney numunesi ile gerçek parça aynı değeri vermeyebilir; kalıplama yönlenmesi, kaynak izi ve yüzey işlem farkı etkilidir.
Kompozitlerde numune yönlenmesi belirtilmeden verilen bir dayanım değeri anlamsızdır.
ASTM ve ISO karşılıkları aynı büyüklüğü ölçer ama numune geometrileri farklıdır; sonuçlar birebir eşdeğer sayılmaz.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Tasarım doğrulaması ve malzeme seçimi
Gelen malzeme kontrolü ve tedarikçi onayı
Ürün standardındaki mekanik gerekliliklerin karşılanması
Arıza analizi, ömür tahmini ve hasara tolerans hesabı
Isıl işlem ve yüzey işlem proseslerinin doğrulanması

İlgili Testler

Rockwell Sertlik Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Rockwell sonucu neden skala ile yazılıyor?

Farklı skalalar farklı batıcı ve yük kullanır; aynı malzeme farklı skalalarda farklı sayı verir. Bu yüzden değer skala harfiyle birlikte anlam taşır.

İnce sacda Rockwell uygulanabilir mi?

Standart Rockwell için kalınlık sınırı vardır. İnce kesitlerde yüzeysel Rockwell (HR15N gibi) veya Vickers yöntemi tercih edilir.