Shore Sertliği Testi Nedir?
Shore sertliği testi, standart batıcı ve yay yüklü durometre ile numune yüzeyine bastırılarak girinti derinliğinden sertlik değerinin okunduğu deneydir. Yumuşak elastomerlerde Shore A, sert plastik ve sert kauçukta Shore D kullanılır.
Shore Sertliği Testi Amacı
Amaç, elastomer veya plastiğin sertliğini denetleyerek parti tutarlılığını ve şartname uygunluğunu doğrulamaktır.
Shore Sertliği Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?
- Conta ve sızdırmazlık elemanları
- Hortum ve profiller
- Ayakkabı taban malzemeleri
- Sert plastik parçalar
Shore Sertliği Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?
Shore Sertliği Testi İçin İlgili Standartlar
- ISO 868
- ISO 7619-1
- ASTM D2240
Shore Sertliği Testi Koşulları
- Ölçek
- Shore A (yumuşak) veya Shore D (sert); malzemeye göre seçilir
- Numune kalınlığı
- Standartta tanımlı asgari kalınlık (tipik olarak en az 6 mm; gerekiyorsa katmanlama)
- Okuma zamanı
- Standartta tanımlı; anlık veya tanımlı bekleme sonrası
- Ölçüm sayısı
- Farklı noktalarda tanımlı sayıda ölçüm; ortanca veya ortalama verilir
Shore Sertliği Testi Cihazı
- Shore A ve Shore D durometreleri
- Ölçüm sehpası (sabit yük uygulama)
- Kalibre referans bloklar
- Kalınlık ölçüm aleti
Shore Sertliği Testi İçin Numune Gereksinimleri
- Numune yüzeyi düz ve pürüzsüz olmalı
- Asgari kalınlık sağlanmalı; katmanlama yapılırsa raporlanmalıdır
- Ölçüm noktaları kenardan standartta tanımlı uzaklıkta olmalı
- Numune şartlandırılmış olmalıdır
Shore Sertliği Testi Süresi
Tipik olarak 1 gün.
Shore Sertliği Testi Prosedürü
- 1Durometre referans bloklarla doğrulanır.
- 2Numune kalınlığı ölçülür.
- 3Numune düz bir yüzeye yerleştirilir.
- 4Tanımlı sayıda noktada ölçüm yapılır.
- 5Okuma zamanına uyularak değerler kaydedilir.
- 6Sonuç ölçek belirtilerek raporlanır.
Shore Sertliği Testi Kabul Kriterleri
Kabul kriteri şartnamede verilen sertlik aralığıdır (örneğin 70 ± 5 Shore A).
Sonuçların Değerlendirilmesi
Shore A ile Shore D değerleri birbirine çevrilemez ve ölçek belirtilmeden verilen bir sertlik değeri anlamsızdır. Yetersiz numune kalınlığı sertliği olduğundan yüksek gösterir; katmanlama sonucu etkiler ve raporlanmalıdır.
Shore Sertliği Testi Raporu
- Uygulanan standart ve ölçek
- Numune kalınlığı ve katmanlama
- Okuma zamanı
- Tek tek ölçümler ve sonuç
- Şartlandırma koşulları
Akreditasyon
EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.
Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.
Kapsam ve yetkilerİlgili Mevzuat
- Malzeme ve ürün şartnameleri
Plastik Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?
Aşağıdaki bölüm Shore deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.
Plastik deneyleri, polimer malzemenin mekanik, ısıl ve yanma davranışını belirler. Metallerden farklı olarak plastikler VİSKOELASTİKTİR: davranışları yükleme hızına, sıcaklığa ve neme bağlıdır. Bu yüzden aynı malzeme farklı koşullarda farklı sonuç verir ve deney koşulları sonucun ayrılmaz parçasıdır.
Viskoelastisitenin pratik sonucu şudur: plastik bir parça sabit yük altında zamanla deforme olmayı sürdürür (sünme) ve sabit deformasyonda taşıdığı gerilme zamanla düşer (gerilme gevşemesi). Bir vida bağlantısı gevşer, bir kelepçe sıkma kuvvetini kaybeder, bir raf zamanla sarkar. Kısa süreli bir çekme deneyi bu davranışı göstermez; uzun süreli deney ya da hızlandırılmış model gerekir.
Isıl davranış ikinci ana eksendir. Erime akış hızı malzemenin işlenebilirliğini ve parti tutarlılığını gösterir; ısıl deformasyon sıcaklığı ve Vicat yumuşama noktası servis sıcaklığı hakkında kaba bir sınır verir. Termal analiz (DSC, TGA, DMA) ise malzemenin kimliğini ortaya koyar: cam geçiş sıcaklığı, erime davranışı, kristallik, dolgu oranı ve bozunma sıcaklığı.
Yanma davranışı üçüncü eksendir ve ürün standartlarına doğrudan bağlanır. UL 94 sınıfı ile sınır oksijen indeksi malzeme künyesine yazılır; elektrikli cihaz gövdesinde belirli bir sınıf, yapı ürününde başka bir sınıflandırma sistemi istenir.
Yaşlandırma alanın en sık atlanan bölümüdür. Plastikler UV, ısı, nem ve oksijen etkisiyle bozunur: renk değişir, yüzey çatlar, darbe dayanımı düşer. Dış mekânda kullanılacak bir parçanın ilk günkü değerleri değil, yaşlandırma sonrası değerleri anlamlıdır. Ksenon ark ve floresan UV cihazları bu bozunmayı hızlandırarak karşılaştırma imkânı verir.
Bu ailenin çıktısı çoğunlukla malzeme künyesine yazılır ve ürün standartları o künyeye atıf yapar. Ancak künye değeri ile gerçek parça davranışı arasında fark olabilir: kalıplama sırasında oluşan yönlenme, kaynak izi ve iç gerilmeler parçayı numuneden farklı davrandırır.
Geri dönüştürülmüş içerik kullanımı alana yeni bir soru ekledi. Geri dönüşümlü reçine parti başına değişkenlik gösterir; mekanik özellikler, renk ve yanma davranışı bir partiden diğerine kayabilir. Bu yüzden geri dönüşümlü malzeme kullanan üreticide gelen malzeme kontrolü bir tercih değil zorunluluktur.
Bu alanın yöntem grupları
Mekanik
Çekme, basma, eğme, Charpy ve Izod darbe, sertlik (Shore), sünme ve çevresel gerilme çatlaması.
Isıl
Erime akış hızı (MFI), ısıl deformasyon sıcaklığı (HDT), Vicat yumuşama sıcaklığı, doğrusal termal genleşme.
Termal analiz
DSC ile geçiş sıcaklıkları ve kristallik, TGA ile bileşim ve bozunma, DMA ile dinamik mekanik davranış.
Yanma
UL 94 sınıflandırması, sınır oksijen indeksi (LOI), kızgın tel ve iğne alev deneyleri.
Yaşlandırma
Ksenon ark ve floresan UV ile hızlandırılmış yaşlandırma, sıcak hava ile yaşlandırma, nem ve kondensasyon.
Fiziksel
Yoğunluk, su emme, kül içeriği, film ve tabakada gaz ve su buharı geçirgenliği.
Bu alanda sık karıştırılanlar
- Deney hızı ve sıcaklık belirtilmeyen bir plastik sonucu yorumlanamaz; viskoelastik davranış bu parametrelere bağlıdır.
- Numune sonucu gerçek parçaya doğrudan taşınmaz; kalıplama yönlenmesi ve kaynak izi belirleyicidir.
- HDT ve Vicat değerleri servis sıcaklığı DEĞİLDİR; kaba bir üst sınır göstergesidir ve yük altında geçerli değildir.
- UL 94 sınıfı kalınlığa bağlıdır; farklı duvar kalınlığında yeniden doğrulama gerekir.
- Nem alan polimerlerde (poliamid gibi) şartlandırma yapılmazsa sonuçlar yanıltıcı olur.
- ASTM D638 ile ISO 527 sonuçları birebir eşdeğer değildir; numune geometrileri ve hız tanımları farklıdır.
Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler
- Malzeme seçimi ve tedarikçi onayı
- Ürün standardındaki yanıcılık ve ısıl gerekliliklerin karşılanması
- Geri dönüştürülmüş içerik kullanımının doğrulanması ve parti kontrolü
- Kalıplama proses kontrolü ve parti tutarlılığı
- Dış mekân kullanımı için yaşlandırma dayanımının gösterilmesi
İlgili Testler
Shore Sertliği Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Shore A 90 ile Shore D 40 aynı sertlik mi?
Bu değerler farklı ölçeklerde okunur ve doğrudan çevrilemez. Örtüşme bölgesinde bulunan malzemeler için standart, hangi ölçeğin kullanılacağını tanımlar; rapor ölçeği belirtmelidir.