Impact Testi — IEC 62133-2 / ISO 179 / ASTM D256 · Plastik Testleri

Darbe (Impact) Testi Nedir?

Impact testi, numuneye tanımlı kütle ve yükseklikten ani bir darbe uygulanarak hasar, kırılma veya güvenlik davranışının değerlendirildiği deneydir. Uygulama alanına göre düzen ve kabul kriteri değişir: batarya hücrelerinde bir kötüye kullanım deneyi, plastik ve camda ise mekanik dayanım deneyidir.

Darbe (Impact) Testi Amacı

Amaç, ürünün kullanım veya kaza sırasında oluşabilecek darbelere karşı dayanımını belirlemek; batarya uygulamasında ise darbe sonucu iç kısa devre ve termal olay riskini değerlendirmektir.

Darbe (Impact) Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Batarya hücre ve modülleri (kötüye kullanım deneyi)
Plastik levha ve enjeksiyon parçaları
Otomotiv dış trim ve cam bileşenleri
Mobilya yüzey ve yapısal elemanları
Ambalaj ve koruyucu muhafazalar

Darbe (Impact) Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

PlastikOtomotivAmbalajTüketici Ürünleri

Darbe (Impact) Testi İçin İlgili Standartlar

IEC 62133-2taşınabilir lityum hücre ve bataryalarda güvenlik Testi
UL 2580elektrikli araç bataryalarında güvenlik Testi
ISO 179-1
ISO 180
ASTM D256
ISO 6603-2

Darbe (Impact) Testi Koşulları

Batarya uygulaması: Standartta tanımlı kütle ve düşme yüksekliği; hücre üzerine çubuk konularak darbe uygulanır
Polimer uygulaması: Sarkaç (Charpy/Izod) veya düşen ağırlık düzeni
Numune sıcaklığı: Oda sıcaklığı veya şartnameye göre düşük sıcaklık
Güvenlik: Batarya deneyleri patlama korumalı kabinde yürütülür

Darbe (Impact) Testi Cihazı

Düşen ağırlık darbe cihazı
Sarkaçlı darbe test cihazı
Patlama korumalı test hücresi (batarya)
Sıcaklık ve gerilim kaydı
Yüksek hızlı kamera

Darbe (Impact) Testi İçin Numune Gereksinimleri

Batarya deneyinde numune tam şarjlı ve tek kullanımlık
Polimer numuneler standarda uygun boyutta ve şartlandırılmış olmalı
Numune adedi uygulanan standarda göre belirlenir
Darbe konumu şartnamede tanımlanmalı

Darbe (Impact) Testi Süresi

Darbe anı saniyeler sürer. Batarya deneylerinde gözlem süresi ile birlikte bir iş günü planlanır.

Darbe (Impact) Testi Prosedürü

1Numune tanımlanır ve başlangıç durumu kaydedilir.
2Uygulanacak düzen (sarkaç, düşen ağırlık veya batarya darbe) kurulur.
3Kütle ve düşme yüksekliği standarda göre ayarlanır.
4Darbe uygulanır; kuvvet, sıcaklık veya soğurulan enerji kaydedilir.
5Batarya deneyinde gözlem süresi boyunca sıcaklık ve gerilim izlenir.
6Hasar biçimi ve sonuç değerlendirilir.

Darbe (Impact) Testi Kabul Kriterleri

Kabul kriteri uygulama alanına göre değişir. Batarya deneylerinde tipik kriter yangın ve patlama olmamasıdır; polimer ve cam deneylerinde ise şartnamede minimum darbe dayanımı veya kırılma biçimi tanımlanır.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Batarya uygulamasında sıcaklık artışı, gerilim düşüşü ve gaz çıkışı değerlendirilir. Malzeme uygulamasında soğurulan enerji ve kırılma tipi esas alınır.

Darbe (Impact) Testi Raporu

Uygulanan standart ve düzen
Kütle, yükseklik veya sarkaç kapasitesi
Numune tanımı ve darbe konumu
Ölçülen enerji veya sıcaklık/gerilim kayıtları
Hasar biçimi ve gözlemler

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

UN 38.3 (batarya taşıma)
UNECE R100
Malzeme ürün standartları

Plastik Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Impact deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Plastik deneyleri, polimer malzemenin mekanik, ısıl ve yanma davranışını belirler. Metallerden farklı olarak plastikler VİSKOELASTİKTİR: davranışları yükleme hızına, sıcaklığa ve neme bağlıdır. Bu yüzden aynı malzeme farklı koşullarda farklı sonuç verir ve deney koşulları sonucun ayrılmaz parçasıdır.

Viskoelastisitenin pratik sonucu şudur: plastik bir parça sabit yük altında zamanla deforme olmayı sürdürür (sünme) ve sabit deformasyonda taşıdığı gerilme zamanla düşer (gerilme gevşemesi). Bir vida bağlantısı gevşer, bir kelepçe sıkma kuvvetini kaybeder, bir raf zamanla sarkar. Kısa süreli bir çekme deneyi bu davranışı göstermez; uzun süreli deney ya da hızlandırılmış model gerekir.

Isıl davranış ikinci ana eksendir. Erime akış hızı malzemenin işlenebilirliğini ve parti tutarlılığını gösterir; ısıl deformasyon sıcaklığı ve Vicat yumuşama noktası servis sıcaklığı hakkında kaba bir sınır verir. Termal analiz (DSC, TGA, DMA) ise malzemenin kimliğini ortaya koyar: cam geçiş sıcaklığı, erime davranışı, kristallik, dolgu oranı ve bozunma sıcaklığı.

Yanma davranışı üçüncü eksendir ve ürün standartlarına doğrudan bağlanır. UL 94 sınıfı ile sınır oksijen indeksi malzeme künyesine yazılır; elektrikli cihaz gövdesinde belirli bir sınıf, yapı ürününde başka bir sınıflandırma sistemi istenir.

Yaşlandırma alanın en sık atlanan bölümüdür. Plastikler UV, ısı, nem ve oksijen etkisiyle bozunur: renk değişir, yüzey çatlar, darbe dayanımı düşer. Dış mekânda kullanılacak bir parçanın ilk günkü değerleri değil, yaşlandırma sonrası değerleri anlamlıdır. Ksenon ark ve floresan UV cihazları bu bozunmayı hızlandırarak karşılaştırma imkânı verir.

Bu ailenin çıktısı çoğunlukla malzeme künyesine yazılır ve ürün standartları o künyeye atıf yapar. Ancak künye değeri ile gerçek parça davranışı arasında fark olabilir: kalıplama sırasında oluşan yönlenme, kaynak izi ve iç gerilmeler parçayı numuneden farklı davrandırır.

Geri dönüştürülmüş içerik kullanımı alana yeni bir soru ekledi. Geri dönüşümlü reçine parti başına değişkenlik gösterir; mekanik özellikler, renk ve yanma davranışı bir partiden diğerine kayabilir. Bu yüzden geri dönüşümlü malzeme kullanan üreticide gelen malzeme kontrolü bir tercih değil zorunluluktur.

Bu alanın yöntem grupları

Mekanik
Çekme, basma, eğme, Charpy ve Izod darbe, sertlik (Shore), sünme ve çevresel gerilme çatlaması.
Isıl
Erime akış hızı (MFI), ısıl deformasyon sıcaklığı (HDT), Vicat yumuşama sıcaklığı, doğrusal termal genleşme.
Termal analiz
DSC ile geçiş sıcaklıkları ve kristallik, TGA ile bileşim ve bozunma, DMA ile dinamik mekanik davranış.
Yanma
UL 94 sınıflandırması, sınır oksijen indeksi (LOI), kızgın tel ve iğne alev deneyleri.
Yaşlandırma
Ksenon ark ve floresan UV ile hızlandırılmış yaşlandırma, sıcak hava ile yaşlandırma, nem ve kondensasyon.
Fiziksel
Yoğunluk, su emme, kül içeriği, film ve tabakada gaz ve su buharı geçirgenliği.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Deney hızı ve sıcaklık belirtilmeyen bir plastik sonucu yorumlanamaz; viskoelastik davranış bu parametrelere bağlıdır.
Numune sonucu gerçek parçaya doğrudan taşınmaz; kalıplama yönlenmesi ve kaynak izi belirleyicidir.
HDT ve Vicat değerleri servis sıcaklığı DEĞİLDİR; kaba bir üst sınır göstergesidir ve yük altında geçerli değildir.
UL 94 sınıfı kalınlığa bağlıdır; farklı duvar kalınlığında yeniden doğrulama gerekir.
Nem alan polimerlerde (poliamid gibi) şartlandırma yapılmazsa sonuçlar yanıltıcı olur.
ASTM D638 ile ISO 527 sonuçları birebir eşdeğer değildir; numune geometrileri ve hız tanımları farklıdır.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Malzeme seçimi ve tedarikçi onayı
Ürün standardındaki yanıcılık ve ısıl gerekliliklerin karşılanması
Geri dönüştürülmüş içerik kullanımının doğrulanması ve parti kontrolü
Kalıplama proses kontrolü ve parti tutarlılığı
Dış mekân kullanımı için yaşlandırma dayanımının gösterilmesi

İlgili Testler

Darbe (Impact) Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu sayfa hangi impact testini anlatıyor?

Doküman impact testini birden çok ailede sayıyor: batarya kötüye kullanımı, plastik, otomotiv dış trim, cam ve mobilya. Bu yüzden sayfa her bağlamı kapsar; hangi düzenin uygulanacağı ürününüze ve şartnamenize göre belirlenir.