Creepage & Clearance – IEC 60335 / IEC 62368 / IEC 61010

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Nedir?

Yüzeysel kaçak (creepage) ve hava aralığı (clearance) değerlendirmesi, iletken bölümler arasındaki yüzey boyunca ve hava üzerinden ölçülen mesafelerin IEC 60664-1'de tanımlı asgari değerleri karşıladığının kontrol edildiği incelemedir.

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Amacı

Amaç, çalışma gerilimi, aşırı gerilim kategorisi ve kirlilik derecesine göre gereken yalıtma mesafelerinin sağlandığını doğrulamaktır.

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Hangi Ürünlere Uygulanır?

Baskılı devre kartları
Güç kaynakları ve trafolar
Şalt malzemesi ve klemensler
Elektrikli cihazlar
Sürücü ve invertörler

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Hangi Sektörlerde Kullanılır?

ElektrikElektronikMakineMedikal Cihaz

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 İçin İlgili Standartlar

IEC 60335ev ve benzeri elektrikli cihazlarda güvenlik Testi
IEC 62368ses, görüntü ve bilgi teknolojisi cihazlarında güvenlik Testi
IEC 61010ölçme, kontrol ve laboratuvar cihazlarında güvenlik Testi

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Koşulları

Çalışma gerilimi: Değerlendirilen noktalar arasındaki gerilim
Aşırı gerilim kategorisi: I – IV; besleme noktasına göre belirlenir
Kirlilik derecesi: 1 – 4; kullanım ortamına göre belirlenir
Malzeme grubu: CTI değerine göre I, II, IIIa, IIIb

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Cihazı

Kalibreli mesafe ölçüm cihazları ve mikroskop
Kesit alma düzeni (gerekiyorsa)
CTI test verisi
Ölçüm şablonları

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 İçin Numune Gereksinimleri

Kritik noktalar devre şeması üzerinden belirlenmeli
Çalışma gerilimleri hesaplanmalı
Kullanılan yalıtım malzemesinin CTI değeri bilinmeli
Kirlilik derecesi ve aşırı gerilim kategorisi tanımlanmalı

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Süresi

Nokta sayısına bağlıdır; tipik olarak yarım ile bir iş günü.

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Prosedürü

1Devre şemasından kritik yalıtım noktaları belirlenir.
2Her nokta için çalışma gerilimi hesaplanır.
3Aşırı gerilim kategorisi ve kirlilik derecesi belirlenir.
4Standarttan asgari creepage ve clearance değerleri okunur.
5Gerçek mesafeler ölçülür ve karşılaştırılır.

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Kabul Kriterleri

Kabul kriteri IEC 60664-1'de çalışma gerilimi, kategori, kirlilik derecesi ve malzeme grubuna göre verilen asgari mesafelerdir.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Yetersiz mesafeler kart yerleşiminde veya yalıtım bariyerinde değişiklik gerektirir. Kaplama (coating) uygulanmışsa değerlendirme kuralları değişir.

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Raporu

Uygulanan standart
Değerlendirilen noktalar ve çalışma gerilimleri
Kategori, kirlilik derecesi ve malzeme grubu
Gerekli ve ölçülen mesafeler
Uygunluk değerlendirmesi

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

LVD 2014/35/EU

Elektriksel Güvenlik — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Creepage & Clearance deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Elektriksel güvenlik deneyleri, bir cihazın normal kullanımda ve öngörülebilir arıza koşullarında kullanıcıya elektrik çarpması, yangın ya da yaralanma riski oluşturmadığını gösterir. Aile, ürünün pazara girişinde en sık istenen deney grubudur; elektrikle çalışan hemen her ürün bu kapıdan geçer.

Alanın mantığı tek bir varsayıma dayanır: ARIZA OLACAK. Bir yalıtım eskiyecek, bir bileşen kısa devre olacak, bir kablo kopacak, kullanıcı cihazı yanlış kullanacak. Standartlar bu yüzden yalnızca normal çalışmayı değil, tek arıza koşullarını da sınar. "Cihaz doğru çalışıyor" cümlesi bu alanda bir kanıt değildir; kanıt, cihazın arıza hâlinde de güvenli kalmasıdır.

Değerlendirme üç katmanı birlikte ele alır. Yapısal katmanda yalıtım mesafeleri (creepage ve clearance), koruma bariyerleri, topraklama sürekliliği, muhafaza dayanımı ve bileşen seçimi incelenir — bu katman büyük ölçüde inceleme ve ölçüm işidir, deney değil. Elektriksel katmanda dielektrik dayanım, kaçak akım, yalıtım direnci ve arıza koşullarındaki davranış ölçülür. Isıl katmanda normal ve anormal çalışmada sıcaklık artışı izlenir; aşırı ısınan bir bileşen hem yangın hem yalıtım bozunması riskidir.

Hangi standardın uygulanacağı ürünün NE OLDUĞUNA göre belirlenir ve bu karar sonucun tamamını etkiler. Ev cihazları IEC 60335 serisi, bilgi teknolojisi ve ses/görüntü ürünleri IEC 62368-1, ölçme ve laboratuvar cihazları IEC 61010-1, tıbbi cihazlar IEC 60601-1 kapsamındadır. Yanlış standart seçimiyle alınmış bir rapor, doğru ölçümler içerse bile dosyada kabul görmez.

Bileşen uygunluğu bu alanda çoğu zaman gözden kaçar. Cihazın güvenliği kullandığı trafo, optokuplör, sigorta, anahtar ve besleme birimlerinin kendi uygunluğuna dayanır. Kritik bileşenlerin listesi ve her birinin sertifika durumu teknik dosyanın parçasıdır; bileşen değişikliği güvenlik değerlendirmesini yeniden açar.

Bu alanın yöntem grupları

Yapısal inceleme
Yalıtım mesafeleri, bariyerler, topraklama düzeni, erişilebilirlik ve kritik bileşen seçimi incelenir. Deneyden önce gelir ve pek çok uygunsuzluk burada yakalanır.
Dielektrik dayanım
Yalıtımın tanımlı gerilime dayandığı doğrulanır. Üretim hattındaki rutin deneyle karıştırılmamalıdır; tip deneyi daha ağırdır.
Kaçak akım ve topraklama
Kullanıcıya ulaşabilecek akım ölçülür; koruyucu topraklama yolunun sürekliliği ve direnci doğrulanır.
Isınma deneyleri
Normal ve anormal çalışmada bileşen, sargı ve erişilebilir yüzey sıcaklıkları ölçülür.
Arıza koşulu deneyleri
Bileşenler kasten kısa devre ya da açık devre yapılır; cihazın yangın çıkarmaması ve tehlikeli parçayı erişilebilir kılmaması beklenir.
Mekanik ve muhafaza deneyleri
Darbe, düşürme, gerilim azaltma (strain relief), IP koruma ve hareketli parça güvenliği değerlendirilir.

Bu alanda sık karıştırılanlar

CB sertifikası CE beyanı değildir. CB, ulusal belgelendirmeleri kolaylaştıran bir karşılıklı tanıma çıktısıdır; CE beyanını üretici kendi sorumluluğunda yapar.
IEC 60335 alt bölümü tek başına yeterli değildir; Bölüm 1 ile birlikte uygulanır.
IEC 60950-1 ve IEC 60065 geri çekilmiştir. Bu kodlara dayanan eski sertifikalar güncel dosyada kullanılamaz.
Adaptörün ayrı sertifikalı olması cihazın uygunluğunu kapsamaz; cihaz, besleme birimiyle birlikte oluşan sistem olarak değerlendirilir.
Kritik bileşen değişikliği (trafo, sigorta, optokuplör tedarikçisi) sessiz bir değişiklik değildir; güvenlik dosyasının gözden geçirilmesini gerektirir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Alçak Gerilim Yönetmeliği kapsamında CE beyanı
IECEE CB sertifikası ve ulusal belgelendirmelere giriş
Tasarım değişikliklerinin güvenlik etkisinin değerlendirilmesi
Kritik bileşen listesinin oluşturulması ve sürdürülmesi
Piyasa gözetimi taleplerine yanıt

İlgili Testler

Yüzeysel Kaçak ve Hava Aralığı Değerlendirmesi — IEC 60335 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Creepage & Clearance hangi standarda göre yapılır?

Creepage & Clearance, IEC 60664-1, IEC 62368-1, IEC 61010-1, IEC 60335-1, IEC 60335, IEC 62368 ve IEC 61010 kapsamında yürütülür. Uygulanacak sınır değerler ve kabul kriterleri ürün standardında tanımlanır; ürününüz için geçerli sürüm teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Creepage & Clearance hangi ürünlere uygulanır?

Başlıca baskılı devre kartları, güç kaynakları ve trafolar, şalt malzemesi ve klemensler, elektrikli cihazlar ve sürücü ve invertörler için uygulanır. Ürününüzün kapsama girip girmediği, teknik özellikleri ve kullanım amacı incelenerek belirlenir.

Creepage & Clearance hangi koşullarda yapılır?

Belirleyici parametreler şunlardır: çalışma gerilimi — Değerlendirilen noktalar arasındaki gerilim, aşırı gerilim kategorisi — I – IV; besleme noktasına göre belirlenir ve kirlilik derecesi — 1 – 4; kullanım ortamına göre belirlenir. Koşulların tamamı sayfadaki "Test Koşulları" bölümünde yer alır ve ürün standardına göre değişir.

Creepage & Clearance için nasıl bir numune gerekir?

kritik noktalar devre şeması üzerinden belirlenmeli, çalışma gerilimleri hesaplanmalı ve kullanılan yalıtım malzemesinin ctı değeri bilinmeli. Numune adedi ürün standardına ve raporlanacak kapsama göre belirlenir.

Creepage & Clearance ne kadar sürer?

Nokta sayısına bağlıdır; tipik olarak yarım ile bir iş günü. Bu süre deneyin kendisine aittir; numune hazırlığı, sıraya girme ve raporlama ayrıca değerlendirilir. Ürününüz için gerçekçi bir takvim teklifte verilir.

Creepage & Clearance sonucunda neye göre "uygun" denir?

Kabul kriteri IEC 60664-1'de çalışma gerilimi, kategori, kirlilik derecesi ve malzeme grubuna göre verilen asgari mesafelerdir.