Color Fastness Rubbing

Sürtme Haslığı Testi Nedir?

Sürtme haslığı deneyinde, standart beyaz bir pamuklu bez (crockmeter bezi) tanımlı yük altında numune yüzeyinde ileri geri hareket ettirilir. Beze geçen boya miktarı gri skalayla derecelendirilir. Deney kuru ve ıslak bezle ayrı ayrı yapılır.

Sürtme Haslığı Testi Amacı

Amaç, ürünün kullanım sırasında cilde, iç giysiye veya döşemeye boya bırakıp bırakmayacağını değerlendirmektir. Koyu renkli denim ve döşemelik kumaşlarda en sık şikâyet konusu olan özelliktir.

Sürtme Haslığı Testi Hangi Ürünlere Uygulanır?

Denim ve koyu renkli giysiler
Döşemelik ve mobilya kumaşları
Otomotiv iç mekân tekstilleri
Halı ve zemin tekstilleri
Deri ve suni deri yüzeyler

Sürtme Haslığı Testi Hangi Sektörlerde Kullanılır?

TekstilHazır GiyimPerakendeMobilya

Sürtme Haslığı Testi İçin İlgili Standartlar

ISO 105-X12 (sürtmeye karşı renk haslığı)
ISO 105-A03 (akma için gri skala)
AATCC 8 (crockmeter yöntemiyle sürtme haslığı)
ISO 11640 (deride ter ve sürtme haslığı — ilgili yöntem)

Sürtme Haslığı Testi Koşulları

Deney bezi: Standart beyaz pamuklu sürtme bezi
Yük ve strok: Standartta tanımlı yük, strok uzunluğu ve çevrim sayısı
Kuru / yaş: İki koşul ayrı ayrı uygulanır; yaş bezin nem oranı tanımlıdır
Yön: Desenli ve havlı kumaşlarda sürtme yönü kaydedilir

Sürtme Haslığı Testi Cihazı

Crockmeter (sürtme haslığı cihazı)
Standart sürtme bezleri
Işık kabini ve gri skala
Analitik terazi (yaş bez nem kontrolü)

Sürtme Haslığı Testi İçin Numune Gereksinimleri

Numune, partiyi veya üretimi temsil edecek biçimde alınmalıdır.
Numune tanımı, malzeme cinsi ve varsa üretim yönü bildirilmelidir.
Uygulanacak standart ve varsa müşteri şartnamesi numuneyle birlikte iletilmelidir.
Deney tahribatlı olabilir; gereken numune sayısı önceden teyit edilmelidir.
Taşıma sırasında deneye girecek yüzeyler korunmalıdır.

Sürtme Haslığı Testi Süresi

Deney dakikalar sürer; kurutma ve değerlendirme ile birlikte aynı iş gününde tamamlanır.

Sürtme Haslığı Testi Prosedürü

1Numune ve sürtme bezleri hazırlanır.
2Numune cihaz tablasına gergin biçimde sabitlenir.
3Kuru bez sürtme başlığına takılır.
4Tanımlı çevrim sayısı uygulanır.
5Yaş deney için bez tanımlı nem oranına getirilir ve tekrarlanır.
6Yaş bezler kurutulur.
7Bezlerdeki boya transferi gri skalayla derecelendirilir.

Sürtme Haslığı Testi Kabul Kriterleri

Yöntem standardı deneyin nasıl yapılacağını tanımlar, sonucun kaç olması gerektiğini değil. Kabul sınırı malzeme veya ürün standardından, müşteri şartnamesinden ya da ilgili mevzuattan gelir; bu yüzden sayfa sayısal sınır vermez.

Sonuçların Değerlendirilmesi

Sonuç kuru ve yaş için ayrı dereceler olarak verilir. Yaş sürtme değerleri neredeyse her zaman kurudan düşüktür. Kabul derecesi alıcı şartnamesinden gelir; koyu renklerde beklenti genellikle daha esnektir.

Sürtme Haslığı Testi Raporu

Numune tanımı, malzeme/ürün bilgisi ve varsa parti numarası
Numune hazırlama yöntemi ve şartlandırma koşulları
Uygulanan standart ve deney koşulları
Kullanılan cihaz ve kalibrasyon durumu
Ölçüm sonuçları ve birimleri
Ölçüm belirsizliği (talep edilmişse)
Sonucun yalnızca deneye sunulan numuneye ait olduğu beyanı

Akreditasyon

EUROLAB; laboratuvar deneylerinde ISO/IEC 17025, muayene ve gözetimde ISO/IEC 17020, sistem ve ürün belgelendirmesinde ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17065 kapsamlarında, IAF ve ILAC çok taraflı tanınma anlaşmalarına taraf akreditasyon kuruluşlarından alınmış uluslararası tanınan akreditasyona sahiptir. Bu zincir, düzenlenen rapor ve belgelerin dünya genelinde kabul görmesini sağlar.

Bu testin akredite kapsamda sunulup sunulamayacağı ürününüze ve uygulanacak standarda göre değişir; akreditasyon metot bazında olduğu için kapsam teklif aşamasında yazılı olarak teyit edilir.

Kapsam ve yetkiler

İlgili Mevzuat

Ürün ailesine göre uygulanan uyumlaştırılmış standartlar
AB 765/2008 (piyasa gözetimi ve akreditasyon çerçevesi)
İlgili ürün yönetmelikleri ve müşteri şartnameleri

Tekstil Testleri — Bu Deney Alanı Ne Yapar?

Aşağıdaki bölüm Color Fastness Rubbing deneyinin ait olduğu alanı anlatır; bu deneyin kendi koşulları ve kabul ölçütleri yukarıdaki bölümlerde yer alır. Ürününüze özgü kapsam teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilir.

Tekstil deneyleri iki soruyu ayrı ayrı yanıtlar: kumaş kullanım ömrü boyunca fiziksel olarak dayanıyor mu, ve üzerinde insan sağlığı için kısıtlanmış bir madde var mı? Bu iki eksen farklı laboratuvar altyapısı ve farklı karar mekanizması gerektirir.

Fiziksel tarafta kopma ve yırtılma dayanımı, aşınma direnci, boncuklanma, boyutsal değişim, renk haslığı, su ve yağ iticilik ölçülür. Bu deneylerin çoğu KULLANIM SENARYOSUNA bağlıdır: bir döşemelik kumaşta Martindale aşınma çevrimi belirleyici iken, bir gömlek kumaşında yıkamada boyutsal değişim ve renk haslığı öne çıkar. Aynı kumaş, farklı kullanım için farklı deney setinden geçer.

Renk haslığı alanın kendine özgü bir gövdesidir ve tek bir deney değildir. Aynı kumaşın ışığa, yıkamaya, sürtmeye, tere, tükürüğe, klorlu suya ve ütülemeye karşı haslığı ayrı ayrı ölçülür; her biri farklı bir kullanım anını temsil eder. Sonuçlar gri skala ile 1'den 5'e puanlanır ve şartname her etken için ayrı asgari puan verir.

Kimyasal tarafta azo boyarmaddelerden açığa çıkan aromatik aminler, formaldehit, ağır metaller, ftalatlar, kısa zincirli klorlu parafinler, alkilfenoller ve PFAS bileşikleri aranır. Bu kalemler REACH kısıtlamalarından, marka kısıtlı madde listelerinden (RSL) ve OEKO-TEX gibi gönüllü şemalardan gelir. Marka listeleri çoğu zaman mevzuattan daha sıkıdır; hedef müşteri belirleyicidir.

Tüketici tekstilinde CE işareti YOKTUR. Yükümlülük üç ayaklıdır: elyaf bileşimi ve bakım etiketlemesi, kimyasal kısıtlamalara uyum ve genel ürün güvenliği. Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil (iş elbisesi, aleve dayanıklı giysi, yüksek görünürlüklü giysi) ise kişisel koruyucu donanım mevzuatına girer ve orada CE zorunludur — bu ayrım ticari olarak kritiktir.

Etiket beyanının doğrulanması alanın en rutin işidir. Kantitatif lif analizi, etikette yazan karışım oranını doğrular; tolerans aralıkları mevzuatta tanımlıdır. Yanlış lif beyanı hem tüketiciyi yanıltır hem gümrük sınıflandırmasını etkiler.

Sürdürülebilirlik iddiaları son yıllarda alana yeni bir gövde ekledi: geri dönüştürülmüş içerik oranının doğrulanması (GRS, RCS), organik içerik (GOTS), zararlı kimyasalların sınırlandırılması ve su/enerji ayak izi beyanları. Bu iddialar artık denetlenebilir kanıt gerektiriyor.

Bu alanın yöntem grupları

Mukavemet ve dayanım
Şerit ve grab kopma mukavemeti, Elmendorf ve dil yöntemiyle yırtılma, dikiş mukavemeti, patlama dayanımı.
Aşınma ve yüzey
Martindale ve döner platform aşınma, boncuklanma ve tüylenme, kumaş gramajı ve sıklık ölçümleri.
Boyutsal kararlılık
Yıkama ve kurutmada boyutsal değişim, buruşma davranışı, ütüleme sonrası görünüm.
Renk haslığı
Işık (ksenon), yıkama, sürtme, ter, tükürük, su ve klorlu suya karşı haslık; gri skala ile puanlama.
Fonksiyonel özellikler
Su iticilik (sprey testi), yağ iticilik, su geçirmezlik, hava geçirgenliği, antibakteriyel bitim etkinliği, UV koruma faktörü.
Kimyasal analizler
Azo boyarmadde aromatik aminleri, formaldehit, pH, ağır metaller, ftalatlar, klorlu fenoller, PFAS ve alkilfenoller.

Bu alanda sık karıştırılanlar

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) mevzuattan daha sıkı olabilir; REACH uygunluğu müşteri şartnamesine uygunluk anlamına gelmez.
Koruyucu işlev iddiası taşıyan tekstil KKD mevzuatına girer ve CE gerektirir; sıradan tekstil deney raporu bu dosyayı karşılamaz.
Renk haslığı tek bir sayı değildir; hangi etkene karşı olduğu belirtilmeden puan yorumlanamaz.
Bir kumaş için alınan sonuç, o kumaştan yapılan giysinin tamamını kapsamaz; astar, dikiş ipliği, baskı ve aksesuar ayrı değerlendirilir.
Yıkama sonrası performans iddiaları belirtilen yıkama sayısıyla birlikte geçerlidir; "kalıcı" ifadesi tek başına doğrulanabilir değildir.

Bu alandaki sonuçlar hangi kararı besler

Marka kısıtlı madde listesi (RSL) uygunluğu
Etiket beyanlarının doğrulanması: lif bileşimi ve bakım talimatı
Döşemelik ve teknik tekstilde performans sınıfı belirleme
İthalat öncesi sevkiyat kontrolü ve parti kabulü
Sürdürülebilirlik ve geri dönüştürülmüş içerik iddialarının desteklenmesi

İlgili Testler

Sürtme Haslığı Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yaş sürtme neden daha kötü çıkıyor?

Su, boya moleküllerinin lifle bağını gevşetir ve yüzeydeki fikse olmamış boyayı taşır. Bu yüzden iki değer ayrı raporlanır ve ayrı değerlendirilir.

Sonucu iyileştirmek için ne yapılır?

Boyama sonrası yıkama ve fiksaj adımlarının yeterliliği belirleyicidir; yüzeyde kalan fikse olmamış boya doğrudan sürtme haslığını düşürür.